Mở rộng quốc lộ 22 và 13: Bức tranh lớn của giao thông cửa ngõ
Mở rộng quốc lộ 22 và quốc lộ 13 nâng cấp với đường trên cao bốn làn là hai dự án hạ tầng then chốt nhằm tăng công suất giao thông, giảm ùn tắc và tái cấu trúc không gian đô thị tại các cửa ngõ Tây Bắc và Đông Bắc TP.HCM, đồng thời kết nối hiệu quả hơn với mạng lưới đường vành đai TP.HCM và các tuyến liên vùng. Quốc lộ 22 dài khoảng 60 km, là tuyến huyết mạch nối TP.HCM với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, giữ vai trò quan trọng trong giao thương đường bộ giữa Việt Nam và các nước ASEAN. Trong khi đó, đoạn quốc lộ 13 từ cầu Bình Triệu đến cầu Vĩnh Bình sắp được mở rộng lên khoảng 60 m, kèm tuyến đường trên cao bốn làn xe, tạo nên một cấu trúc giao thông nhiều tầng hiện đại. Nhìn tổng thể, thành phố đang đặt cược vào hai trục này như lời giải giao thông chiến lược thay vì các biện pháp chắp vá ngắn hạn.
Quốc lộ 22: Cửa ngõ Tây Bắc và cái giá của việc xóa nút thắt
Quốc lộ 22 không chỉ là tuyến nối TP.HCM – Tây Ninh mà còn là “xương sống” hạ tầng cửa ngõ Tây Bắc, trực tiếp phục vụ luồng hàng hóa ra vào cửa khẩu quốc tế Mộc Bài. Việc mở rộng quốc lộ 22 từ 6 lên 10 làn xe đồng nghĩa với việc phải giải tỏa hàng loạt nhà dân, đặc biệt là dãy nhà gần nút giao An Sương sẽ bị dỡ bỏ hoàn toàn để xóa điểm nghẽn bấy lâu. Đây là quyết định khó, nhưng nếu né tránh thì ùn tắc và tai nạn sẽ tiếp tục là “đặc sản” của trục này. Khi hoàn thành mở rộng, quốc lộ 22 sẽ đồng bộ với các dự án đường vành đai TP.HCM như Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, hình thành mạng lưới giao thông liên vùng, thúc đẩy kinh tế – xã hội khu vực Đông Nam Bộ. Vấn đề là thành phố sẽ bù đắp sinh kế cho người bị giải tỏa như thế nào để dự án không trở thành một cuộc đánh đổi bất công.
Quốc lộ 13 nâng cấp: Đường trên cao bốn làn và giao thông ba tầng
Ở cửa ngõ Đông Bắc, quốc lộ 13 nâng cấp đóng vai trò như một “phòng thí nghiệm” cho mô hình đường trên cao kết hợp hầm chui và đường song hành. Sở Xây dựng thành phố cho biết đang đẩy nhanh thủ tục để khởi công mở rộng quốc lộ 13 vào dịp Quốc khánh 2-9, với tổng mức đầu tư lớn theo hình thức BOT. Theo thiết kế, tuyến sẽ được mở rộng lên khoảng 60 m, gấp 2–3 lần mặt cắt hiện hữu 19–27 m. Điểm nhấn là đoạn dài khoảng 3,5 km từ nút giao Bình Lợi đến Bình Phước được xây dựng đường trên cao bốn làn, tốc độ thiết kế 80 km/h, cao hơn tốc độ 60 km/h của đường bên dưới, cho phép xe chạy liên tục, không giao cắt. Bên dưới là đường song hành rộng 8–10 làn; nếu tính cả đường trên cao, toàn tuyến có thể khai thác 10–14 làn tùy đoạn. Nói cách khác, cửa ngõ Đông Bắc sẽ chuyển từ mô hình nút giao mặt đất hỗn loạn sang hệ thống ba lớp tách dòng tại Bình Lợi, Bình Phước với cả hầm chui lẫn cầu cạn.
Lợi ích cho người dân: từ giảm ùn tắc đến kết nối liên vùng
Nếu chỉ nhìn vào hàng rào tôn, công trường và cảnh giải tỏa, người dân dễ thấy hai dự án này là thêm một lần “xáo trộn cuộc sống”. Nhưng về dài hạn, mở rộng quốc lộ 22 và quốc lộ 13 nâng cấp có thể thay đổi căn bản trải nghiệm đi lại hàng ngày. Ở phía Tây Bắc, khi quốc lộ 22 được mở rộng và kết nối đồng bộ với đường vành đai TP.HCM, Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, hành trình từ trung tâm thành phố đến Tây Ninh hay các tỉnh Đông Nam Bộ sẽ rút ngắn cả về thời gian lẫn chi phí. Ở phía Đông Bắc, đường trên cao quốc lộ 13 cho phép xe đi liền mạch từ Bình Lợi đến Bình Phước mà không cần “chui” qua vô số giao cắt, trong khi hệ thống hầm chui biến khu vực Bình Lợi, Bình Phước thành các nút giao ba tầng tách dòng, giảm đáng kể điểm xung đột giao thông. Theo thiết kế, “dư địa” làn xe tăng lên 10–14 làn tùy đoạn, nếu không cải thiện được ùn tắc thì vấn đề không còn nằm ở hạ tầng mà ở tổ chức giao thông và kỷ luật lái xe.
Giải phóng mặt bằng giao thông: Nút thắt lớn nhất của hai dự án
Giải phóng mặt bằng giao thông vẫn là thách thức lớn nhất, quyết định tiến độ và cả tính chính danh của hai dự án. Ở cửa ngõ Tây Bắc, dãy nhà gần nút giao An Sương buộc phải giải tỏa hoàn toàn để xóa nút thắt quốc lộ 22. Hàng trăm hộ dân phải di dời, và nếu chính sách bồi thường, tái định cư không thỏa đáng, phản ứng xã hội là điều có thể đoán trước. Tại quốc lộ 13, chính quyền đang đẩy nhanh thu hồi đất để kịp khởi công; tổng diện tích cần thu hồi khoảng 39,54 ha, đến nay đã thu hồi khoảng 31,1 ha, đạt 78,65% tổng diện tích. Trong quỹ đất của tổ chức, hộ gia đình và cá nhân, đã có 487 trường hợp bàn giao đất với diện tích 6,44 ha, đạt 43,27%. Ủy ban nhân dân phường Hiệp Bình đặt mục tiêu hoàn tất bồi thường, giải phóng mặt bằng trong quý III-2026 và sẵn sàng áp dụng biện pháp hành chính với các trường hợp cố tình không chấp hành. Câu hỏi đặt ra là: thành phố sẽ chọn cách đối thoại và hỗ trợ để người dân “đồng hành”, hay dùng mệnh lệnh hành chính làm công cụ chính?
