Chuyển đổi kép xây dựng: khái niệm và thông điệp trung tâm của diễn đàn
Chuyển đổi kép xây dựng là quá trình doanh nghiệp đồng thời áp dụng công nghệ số vào quản trị, thiết kế, thi công và tích hợp các tiêu chuẩn xanh để giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên, thích ứng biến đổi khí hậu, qua đó nâng cao năng suất, kiểm soát rủi ro và hướng đến xây dựng bền vững Việt Nam trong dài hạn. Ngày 10.10 tại Hà Nội, Diễn đàn Xây dựng Việt Nam 2026 được tổ chức với chủ đề “Định hình tương lai ngành xây dựng từ chuyển đổi kép”, đồng thời diễn ra Lễ vinh danh Vietnam Construction Awards 2026. Việc chọn chủ đề này không phải động tác bắt kịp “mốt” công nghệ, mà là lời khẳng định chuyển đổi số ngành xây dựng và chuyển đổi xanh đã bước vào giai đoạn bắt buộc, không còn là lựa chọn tùy hứng.
Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam TS. Đặng Việt Dũng nhấn mạnh công trình hiện đại phải đồng thời đáp ứng yêu cầu chất lượng, an toàn, hiệu quả kinh tế, tiến độ khắt khe, đồng thời sử dụng tài nguyên hợp lý, giảm tác động môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi kép được đặt như trục chính cho chiến lược phát triển doanh nghiệp và hoạt động hàng ngày của từng cá nhân, tập thể. Điều đáng nói là diễn đàn không dừng ở việc nêu khái niệm mà hướng thẳng vào câu hỏi: doanh nghiệp xây dựng có dám coi chuyển đổi kép là nền tảng cạnh tranh mới, hay vẫn xem nó như gánh nặng chi phí trước mắt?
Kết hợp không gian vật lý và không gian thông tin: chuẩn mực mới của xây dựng hiện đại
Điểm đáng chú ý nhất tại diễn đàn xây dựng 2026 là cảnh báo về việc ngành xây dựng không thể tiếp tục vận hành như một ngành “thuần vật lý”. Ở góc độ tài chính – kinh tế, TS. Cấn Văn Lực cho rằng môi trường xây dựng hiện đại đòi hỏi sự kết hợp giữa không gian vật lý và không gian thông tin. Nói cách khác, không còn chuyện bản vẽ 2D nằm trên giấy và dữ liệu rải rác ở từng phòng ban; mọi công trình phải được quản trị trong một hệ sinh thái số thống nhất, từ ý tưởng cho tới vận hành.
Tham luận của doanh nghiệp Tân Phát Long là minh chứng sống động cho nhận định đó. Đơn vị này sử dụng mô hình BIM không chỉ để dựng phối cảnh 3D mà tạo cơ sở dữ liệu xuyên suốt các khâu, kết nối vào môi trường dữ liệu chung CDE và dùng AI để phân tích rủi ro, phát hiện sớm sự cố vận hành. Chuyển đổi số ngành xây dựng, nếu làm đến nơi đến chốn, giúp lãnh đạo “nhìn” được cả công trình và dòng tiền trên một mặt phẳng dữ liệu, thay vì dựa vào cảm tính. Đây không phải câu chuyện nâng cấp kỹ thuật, mà là thay đổi cách đưa ra quyết định.
Chuyển đổi kép: cơ hội thực chất cho phát triển bền vững, không phải lý thuyết sáo rỗng
Một trong những thông điệp mạnh nhất của diễn đàn là: chuyển đổi kép không phải là xu hướng lý thuyết mà là cơ hội thực chất giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí vận hành và cắt giảm phát thải carbon. Khi dữ liệu được số hóa và chuẩn hóa, doanh nghiệp có thể đánh giá mức tiêu thụ năng lượng, vật liệu, tối ưu thiết kế để giảm lãng phí và chủ động đáp ứng yêu cầu phát triển xanh. Ông Võ Thành Trung, Giám đốc điều hành Tân Phát Long, khẳng định chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không nên tách biệt thành hai chương trình riêng mà là “tiêu chuẩn kép” phải triển khai song hành.
Ở tầm vĩ mô, TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh bốn xu hướng chuyển đổi lớn gồm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi mô hình tăng trưởng vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới đối với doanh nghiệp xây dựng. Điều này đặt ngành xây dựng trước lựa chọn rõ rệt: hoặc chấp nhận chi phí đầu tư ban đầu để xây dựng năng lực mới, hoặc bị loại khỏi chuỗi dự án hạ tầng, năng lượng, đô thị vốn ngày càng ưu tiên tiêu chí xây dựng bền vững Việt Nam. Từ góc độ thị trường, những doanh nghiệp đi trước về chuyển đổi kép sẽ nắm lợi thế khi tham gia các gói thầu đòi hỏi chuẩn ESG và tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt.
Cơ hội tăng trưởng: sức bật 12,22% và mặt trái chi phí, vốn, pháp lý
Diễn đàn không tô hồng bức tranh chuyển đổi kép, mà đặt nó trong bối cảnh kinh tế thực tế. Theo số liệu TS. Cấn Văn Lực chia sẻ, trong 9 tháng đầu năm 2026, GDP ngành xây dựng tăng 12,22%, đóng góp khoảng 8,25% vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Ngành xây dựng rõ ràng đang là động lực quan trọng của tăng trưởng, cùng với sự phục hồi tương đối đồng đều của tiêu dùng trong nước, xuất khẩu, đầu tư tư nhân, FDI và đầu tư công. Nhưng chính đà tăng đó lại làm lộ rõ những điểm yếu cấu trúc mà nếu không xử lý bằng chuyển đổi kép, tăng trưởng sẽ khó bền vững.
Áp lực chi phí đầu vào đang là “gọng kìm” với doanh nghiệp. Trong 9 tháng đầu 2026, chỉ số giá tiêu dùng nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, nhóm giao thông tăng 6,06%, trong khi hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,7%. Giá năng lượng, nhân công, vật liệu đi lên khiến biên lợi nhuận co lại. Đồng thời, ngành xây dựng phải đối mặt với áp lực vốn, thủ tục pháp lý và yêu cầu phát triển bền vững. Tệ hơn, năng lực của doanh nghiệp chưa đồng đều, phần lớn có quy mô nhỏ và vừa, hạn chế về vốn, công nghệ và quản trị. Trong bối cảnh đó, coi chuyển đổi kép là chi phí “xa xỉ” là suy nghĩ ngắn hạn; đây chính là công cụ để ngành bước qua vòng luẩn quẩn tăng trưởng–chi phí–rủi ro.
Kết luận: chuyển đổi kép là bài kiểm tra bản lĩnh của doanh nghiệp xây dựng
Sau phiên thảo luận, Lễ vinh danh Vietnam Construction Awards 2026 đã chọn ra 14 doanh nghiệp xuất sắc trong 8 hạng mục giải thưởng, trên cơ sở đánh giá minh bạch của hội đồng chuyên môn. Ở tầng ý nghĩa, đây không chỉ là nghi thức tôn vinh mà là “bộ lọc” cho thấy ai đang nghiêm túc với chuyển đổi kép xây dựng, ai vẫn đứng ngoài quan sát. Khi các cơ chế, chính sách đang dần tháo gỡ khó khăn về đất đai, dự án và thị trường bất động sản, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, không có lý do để ngành tiếp tục trì hoãn việc tự nâng cấp mình.
TS. Đặng Việt Dũng kỳ vọng diễn đàn sẽ kết nối tri thức, công nghệ, chính sách và doanh nghiệp, mang lại câu trả lời có giá trị thực tiễn để từng đơn vị chọn giải pháp phù hợp. Còn TS. Cấn Văn Lực nhắn nhủ yêu cầu trước mắt của doanh nghiệp xây dựng là tái cấu trúc hoạt động, kiểm soát dòng tiền, cân đối nguồn lực và tránh đầu tư dàn trải. Đặt hai thông điệp này cạnh nhau, có thể nói chuyển đổi số ngành xây dựng và chuyển đổi xanh không phải “option” đẹp trên slide thuyết trình, mà là bài kiểm tra bản lĩnh quản trị. Doanh nghiệp nào dám đi vào chuyển đổi kép một cách thực chất hôm nay, sẽ là lực lượng định hình chuẩn mực xây dựng bền vững Việt Nam ngày mai.
