Khoảng cách đáng lo giữa chiều cao học sinh và bàn ghế lỗi thời
Vấn đề bàn ghế học sinh phù hợp là khoảng cách ngày càng lớn giữa chiều cao, thể trạng thực tế của học sinh với kích thước, thiết kế bàn ghế học đường, dẫn đến tình trạng chỗ ngồi không tương thích, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và hiệu quả học tập. Đây không còn là chuyện “ngồi hơi chật”, mà là câu hỏi: chúng ta đang bắt trẻ em khom lưng theo bàn ghế, hay sẽ nâng cấp cơ sở vật chất trường học để theo kịp sự phát triển của các em? Theo báo cáo từ 35/63 tỉnh, thành, gần 125.000 học sinh hiện đã cao trên 1m75. Con số ấy phơi bày nghịch lý: chiều cao thế hệ mới tăng lên, còn bàn ghế trong nhiều lớp học thì… đứng yên suốt hơn 20 năm.
Thông tư, tiêu chuẩn có đủ, nhưng bàn ghế ngoài đời lại khác
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Thông tư 26 quy định mã cỡ, tiêu chuẩn bàn ghế học đường, thậm chí còn dẫn chiếu tới các tiêu chuẩn Việt Nam như TCVN 3981:1985, TCVN 4602:2012, TCVN 7437:2018 (ISO 6385:2016) để các địa phương tham khảo khi bố trí bàn ghế cho học sinh cao trên 1m75. Thế nhưng khảo sát tại một số địa phương cho thấy nhiều trường vẫn chỉ dùng một cỡ bàn ghế cho tất cả các lớp, trong khi học sinh thuộc nhiều nhóm chiều cao khác nhau, và rất nhiều bộ bàn ghế không khớp bất kỳ kích cỡ hay mã nào trong Thông tư 26. Nói cách khác, chúng ta có tiêu chuẩn bàn ghế học đường trên giấy, nhưng lại để học sinh ngồi trên những bộ bàn ghế “vô danh”, không đạt chuẩn trong thực tế.
Hai thập kỷ không thay bàn ghế: dấu hiệu xuống cấp của cơ sở vật chất
Khi nhiều bộ bàn ghế đã được lắp đặt hơn 20 năm nhưng chưa từng được sửa chữa hay thay thế, vấn đề không chỉ là sự lỗi mốt về thẩm mỹ. Đó là bức tranh thu nhỏ của việc nâng cấp cơ sở vật chất trường học bị xem nhẹ trong một thời gian dài. Một số lớp học còn dùng bàn 3–4 chỗ ngồi, bàn ghế liền nhau, hoặc phòng học quá nhỏ không đạt yêu cầu 1,5m²/học sinh nên rất khó sắp xếp bàn ghế theo đúng quy định. Những chi tiết tưởng nhỏ này nói lên một điều lớn: hệ thống đang chấp nhận để thế hệ học sinh mới bị giam trong không gian chật chội, với bàn ghế không phù hợp, thay vì điều chỉnh thiết kế lớp học theo tốc độ phát triển thể chất của trẻ.
Hướng dẫn mới: bước đi cần thiết nhưng chưa đủ nhanh
Trước thực trạng đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các Sở Giáo dục đã buộc phải lên tiếng: các cơ sở giáo dục phổ thông phải kiểm tra, thống kê toàn diện bàn ghế không phù hợp để thay thế hoặc cải tạo; bàn ghế phải được bố trí đúng kích cỡ theo chiều cao học sinh và diện tích phòng học. “Theo báo cáo của 35 tỉnh, thành phố, năm 2024 có gần 125.000 học sinh cao trên 1m75, đòi hỏi điều chỉnh kích thước, tiêu chuẩn bàn ghế và bổ sung quy định riêng cho nhóm này”. Đồng thời, Bộ đang phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế để nghiên cứu xây dựng thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 26, song song với việc yêu cầu địa phương rà soát chiều cao học sinh từ 1m đến trên 1m75 để chọn mua, sửa chữa, bố trí bàn ghế phù hợp. Đây là bước tiến đúng hướng, nhưng triển khai chậm sẽ tiếp tục khiến học sinh chịu thiệt.
Từ quy định đến hành động: đã đến lúc coi chỗ ngồi học là quyền lợi
Câu chuyện không chỉ là mua thêm vài bộ bàn ghế cao hơn cho một nhóm nhỏ học sinh. Khi hàng chục nghìn em cao trên 1m75, bàn ghế học sinh phù hợp phải được coi là chuẩn mực tối thiểu, không phải là “ưu tiên đặc biệt”. Muốn vậy, các địa phương cần biến yêu cầu rà soát, thay thế bàn ghế của Bộ Giáo dục thành kế hoạch nâng cấp cơ sở vật chất trường học có lộ trình, có ngân sách và có kiểm tra kết quả. Trường học cần xem tiêu chuẩn bàn ghế học đường không phải là thủ tục kỹ thuật, mà là một phần của chiến lược phát triển con người: chỗ ngồi thoải mái, đúng kích cỡ là điều kiện cơ bản để học sinh tập trung, tự tin và học tốt hơn. Nếu cứ để bàn ghế “đứng yên” thêm 20 năm nữa, chúng ta sẽ chậm lại không chỉ trong giáo dục, mà trong cả sự phát triển nguồn nhân lực tương lai.
