VR trải nghiệm lịch sử: từ trang sách đến không gian 360 độ
VR trải nghiệm lịch sử là hình thức sử dụng công nghệ thực tế ảo để tái hiện các sự kiện, nhân vật và không gian quá khứ trong môi trường ba chiều, cho phép người dùng quan sát, lắng nghe và tương tác như đang hiện diện trực tiếp tại thời điểm lịch sử đó, thay vì chỉ đọc hoặc xem tư liệu tĩnh. Ở Phố Sách Hà Nội, chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” đã biến khái niệm này thành một hành trình cụ thể: trong hai ngày 10 và 11/10/2026, người dân và du khách được đeo kính VR, bước vào không gian số và “đặt chân” lên Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945, đúng thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây không còn là bài học thuộc lòng, mà là một trải nghiệm cảm xúc trọn vẹn.
Phố Sách Hà Nội: khi văn hóa đọc bắt tay công nghệ thực tế ảo
Việc chọn Phố Sách Hà Nội (phố 19/12, phường Cửa Nam) làm “sân khấu” cho công nghệ thực tế ảo không phải là quyết định ngẫu hứng. Đây vốn là không gian gắn với sách, với ký ức và tri thức; nay được “cắm thêm” một cổng VR để người xem bước thẳng từ trang sách vào không gian 3D. Chương trình do Đài Tiếng nói Việt Nam phối hợp với UBND phường Cửa Nam tổ chức, cùng sự tham gia của nhiều đơn vị nội dung và công ty kính ảo. Nói cách khác, đây là một “case study” sống động về cách các thiết chế văn hóa truyền thống có thể đổi mới mà không đánh mất bản sắc. Câu khẩu hiệu “Hiểu lịch sử để thêm yêu đất nước, yêu Hà Nội” không chỉ treo trên băng rôn; nó được cài thẳng vào trải nghiệm, vào từng khung hình và âm thanh trong kính VR.
Quảng trường Ba Đình VR: một lần đứng giữa mùa Thu 1945
Điểm nhấn của sự kiện là Quảng trường Ba Đình VR – một không gian 360 độ tái hiện ngày 2/9/1945 bằng đồ họa 3D, âm thanh phục dựng và tư liệu lịch sử. Chỉ với một chiếc kính VR, người tham gia hòa vào dòng người trên quảng trường, ngước nhìn lễ đài và lắng nghe từng câu chữ của bản Tuyên ngôn Độc lập như đang vang lên ngay bên tai. Một học sinh lớp 6 nói rằng em cảm thấy “Bác Hồ đang ở ngay gần chỗ con đang đứng” và nghe rất rõ lời Bác. Đó là minh chứng rõ ràng nhất: công nghệ thực tế ảo không làm lịch sử “ảo” đi, mà ngược lại, khiến cảm xúc trở nên chân thực hơn. Khi hàng nghìn lượt người – từ cựu chiến binh đến khách du lịch nước ngoài – cùng xúc động trong một không gian số, chúng ta thấy VR có thể trở thành một “quảng trường công cộng” kiểu mới cho ký ức dân tộc.
Gen Z “xuyên không” không cần máy thời gian: giáo dục lịch sử phải khác đi
Điều thú vị nhất ở Phố Sách những ngày đó là hình ảnh Gen Z và cả các em sinh sau 2010 xếp hàng đeo kính, háo hức “xuyên không” về mùa Thu lịch sử năm 1945. Không cần cỗ máy thời gian trong phim khoa học viễn tưởng, công nghệ VR đã cho các bạn trẻ một hành trình vượt 81 năm để đứng giữa Quảng trường Ba Đình, hòa mình vào dòng người dự lễ và nghe Bác đọc Tuyên ngôn. Đây chính là câu trả lời thuyết phục nhất cho câu hỏi: giáo dục lịch sử Gen Z nên như thế nào. Thay vì ép ghi nhớ mốc thời gian khô cứng, VR trải nghiệm lịch sử cho phép kiến thức gắn với cảm xúc, với sự đồng cảm và tự hào. Sau chuyến “xuyên không” ấy, những trang sách giáo khoa quen thuộc bỗng có thêm âm thanh, màu sắc và cả trách nhiệm công dân mới trong mắt người trẻ.
Từ Nghị quyết 57 đến tương lai của bảo tàng số
Sự kiện “Trở về thời khắc thiêng liêng” không chỉ là một hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, mà còn là minh chứng cụ thể cho tinh thần Nghị quyết 57 về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại theo tinh thần này đã mở ra cách tiếp cận lịch sử trực quan, hấp dẫn với người dân, du khách, đặc biệt với giới trẻ và thiếu nhi. Nói cách khác, đây là một “bảo tàng số” di động: có thể mang đến nhiều địa phương, từ Quảng Ninh, Nghệ An đến TP.HCM và Đà Nẵng, rồi lại trở về Hà Nội. Câu chuyện không dừng ở một sự kiện; nó gợi mở một chiến lược dài hạn: nếu mỗi dấu mốc lịch sử quan trọng đều có phiên bản VR, thì việc yêu nước, yêu Hà Nội, yêu lịch sử dân tộc sẽ không còn là khẩu hiệu, mà là trải nghiệm lặp lại được cho mọi thế hệ.
