Hạ tầng điện miền Nam: từ yêu cầu an ninh năng lượng đến lợi thế cạnh tranh FDI
Hạ tầng điện miền Nam trong bối cảnh thu hút FDI công nghệ cao là việc Tổng công ty Điện lực miền Nam chủ động đầu tư, nâng cấp và vận hành lưới điện đồng bộ với nhu cầu phụ tải của các khu công nghiệp, vừa đáp ứng Nghị quyết về an ninh năng lượng quốc gia, vừa tạo lợi thế cạnh tranh cho các địa phương trong cuộc đua hút nhà đầu tư thứ cấp có yêu cầu rất cao về nguồn điện ổn định, chất lượng và tin cậy. Điểm đáng nói là ngành điện không đi sau sự phát triển công nghiệp mà đang cố tình đi trước một bước. Thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, EVNSPC đã và đang chủ động nâng cấp hạ tầng lưới điện đồng bộ với tốc độ phát triển phụ tải tại các khu công nghiệp – nơi đón làn sóng FDI công nghệ cao trên địa bàn 8 tỉnh, thành phố phía Nam. Đây không chỉ là đáp ứng yêu cầu an ninh năng lượng, mà là lựa chọn chiến lược để biến hạ tầng điện miền Nam thành “vũ khí mềm” trong cạnh tranh khu công nghiệp Việt Nam với các trung tâm sản xuất trong khu vực. Khi nguồn điện được xem là điều kiện tiên quyết đối với nhà đầu tư công nghệ cao, việc miền Nam dư địa nguồn điện lắp đặt gần 37.000 MW so với công suất cực đại khoảng 22.000 MW cho thấy một thái độ chủ động: chuẩn bị công suất trước khi dòng vốn đến, thay vì chờ quá tải mới điều chỉnh.
Đồng bộ lưới điện với tải khu công nghiệp: chuyển từ “chạy theo” sang “đón đầu”
Trong nhiều năm, không ít địa phương phát triển khu công nghiệp trước, rồi mới cuống cuồng bổ sung quy hoạch điện. Cách làm đó không còn phù hợp với yêu cầu của FDI công nghệ cao, nơi mỗi giờ dừng máy vì mất điện có thể khiến dây chuyền hàng chục triệu đô ngưng trệ. Miền Nam, thông qua EVNSPC, đang cố tình đảo chiều: lưới điện nâng cấp song hành, thậm chí đi trước tải của khu công nghiệp Việt Nam. Lưới điện cấp cho các khu công nghiệp được thiết kế có dự phòng theo tiêu chí N-1, bảo đảm khi một nguồn gặp sự cố sẽ có nguồn khác thay thế; với khu vực yêu cầu cao về chất lượng điện năng, tiêu chí N-1 được áp dụng ở cả cấp trung áp. Đây là ngưỡng thiết kế mà không phải địa phương nào cũng đạt, và là thông điệp trực tiếp gửi tới nhà đầu tư: sản xuất không phải đánh cược với rủi ro mất điện. Việc EVNSPC phấn đấu đến năm 2028 cấp điện cho cả khách hàng sinh hoạt lẫn doanh nghiệp đều bảo đảm tiêu chí N-1 cho thấy tư duy không chỉ phục vụ khu công nghiệp, mà còn xây dựng một nền an ninh năng lượng gắn với chất lượng sống. Khi người dân và doanh nghiệp cùng hưởng lợi từ cung cấp điện ổn định, hạ tầng điện miền Nam trở thành nền tảng dài hạn chứ không phải dự án ngắn hạn chạy theo FDI.
Tây Ninh, Đồng Nai: minh chứng hạ tầng điện là “mạch máu” của sản xuất công nghệ cao
Nếu muốn đánh giá nghiêm túc tác động của hạ tầng điện đến FDI công nghệ cao, hãy nhìn vào các địa phương đang nổi lên trong bản đồ khu công nghiệp Việt Nam như Tây Ninh và Đồng Nai. Tây Ninh hiện có mạng lưới điện 110kV với hơn 55 trạm biến áp, tổng dung lượng khoảng 5.413 MVA; Đồng Nai – được định vị là “thủ phủ công nghiệp” với hơn 30 khu công nghiệp – sở hữu hơn 58 trạm biến áp 110kV, tổng dung lượng trên 6.179 MVA. Đây không phải là những con số khô khan, mà là năng lực thực tế để nuôi dưỡng các nhà máy điện tử, linh kiện chính xác, chế biến thực phẩm công nghệ cao. Tại xã Cần Giuộc – nơi tập trung 5 khu công nghiệp với gần 500 doanh nghiệp – Trạm biến áp 110kV Cần Giuộc đã được đầu tư thêm máy biến áp T2 công suất 63 MVA, đưa vào vận hành ngày 23/8/2026, góp phần nâng khả năng cấp điện và đáp ứng tiêu chí N-1. Các doanh nghiệp tại đây không ngần ngại coi nguồn điện ổn định là "mạch máu" của sản xuất. Khi khu công nghiệp thu hút hơn 80% doanh nghiệp nước ngoài trong các ngành công nghệ cao, điện tử, chế biến thực phẩm, chọn đặt nhà máy tại một nơi có cung cấp điện ổn định không chỉ là tính toán chi phí, mà là quyết định sống còn về độ tin cậy chuỗi cung ứng.
Phối hợp quy hoạch điện – công nghiệp: “điểm cộng” chiến lược trong cuộc đua FDI
Không thể nói đến an ninh năng lượng nếu quy hoạch điện bị tách rời quy hoạch khu công nghiệp. Miền Nam đang tạo ra khác biệt bằng cách gắn hai câu chuyện này vào cùng một bàn thảo. EVNSPC cho biết trên địa bàn có nhiều khu công nghiệp mở mới hoặc mở rộng, nên đơn vị đã chủ động phối hợp với nhà đầu tư và chính quyền địa phương để điều chỉnh, bổ sung quy hoạch, từ đó xây dựng các công trình điện phù hợp tiến độ thu hút đầu tư. Sự phối hợp chặt chẽ ngay từ khâu quy hoạch đến triển khai giúp bảo đảm tính pháp lý, tiến độ và tối ưu hiệu quả đầu tư. Điều này đặc biệt quan trọng khi miền Nam chuẩn bị đón thêm một cú hích hạ tầng: sân bay Long Thành. Nhiều công trình lưới điện đang được triển khai, hướng tới đưa vào vận hành trong năm 2027 để phục vụ các khu công nghiệp mới như Bàu Cạn – Tân Hiệp, Xuân Quế – Sông Nhạn, Long Đức 3 ở Đồng Nai và Phước Đông ở Tây Ninh. Nếu sân bay tạo ra dòng chảy logistics và nhân lực, thì hệ thống cung cấp điện ổn định sẽ đảm bảo các nhà máy quanh sân bay không rơi vào tình trạng “cửa mở mà dây chuyền tắt”. Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, cách làm này là một điểm cộng chiến lược. Khi nhà đầu tư không phải tự hỏi "điện có đủ không?" mà chỉ tập trung vào công nghệ và nhân lực, hạ tầng điện miền Nam đã hoàn thành vai trò của mình: chuyển an ninh năng lượng từ một rủi ro chính sách thành một lợi thế thị trường.
Từ an ninh năng lượng đến tăng trưởng hai con số: vì sao điện phải là “ưu tiên số 1”
Bảo đảm an ninh năng lượng, về mặt văn bản, là nhiệm vụ chính trị. Nhưng khi đi vào hạ tầng điện miền Nam, nó nhanh chóng bộc lộ vai trò kinh tế: nguồn cung điện ổn định, chất lượng cao không chỉ là "chìa khóa" thu hút đầu tư mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số theo các nghị quyết của Trung ương, Chính phủ. Nhóm khách hàng công nghiệp, xây dựng hiện chiếm khoảng 55% tổng sản lượng điện tiêu thụ trong toàn EVNSPC, cho thấy nền sản xuất phụ thuộc mạnh vào chất lượng cung cấp điện. "Điều này giúp cho các doanh nghiệp an tâm trong vấn đề duy trì phát triển sản xuất liên tục, cộng với các quyết định mở rộng đầu tư trong tương lai ngắn và dài hạn" – sự yên tâm đó chính là giá trị mà việc đầu tư hạ tầng điện mang lại. Câu hỏi đặt ra không phải là có nên tiếp tục rót nguồn lực vào lưới điện hay không, mà là có dám coi điện là ưu tiên số 1 trong chiến lược thu hút FDI công nghệ cao. Với nguồn điện dư địa, lưới thiết kế theo tiêu chí N-1 và kế hoạch đến 2028 mở rộng tiêu chí này cho cả khách hàng sinh hoạt lẫn doanh nghiệp, miền Nam đang đưa ra câu trả lời khá rõ: nếu muốn tăng trưởng hai con số bền vững, phải bắt đầu từ công tắc điện.
