Bạch Đằng: bốn nhịp dây văng, vị trí thứ ba thế giới
Cầu dây văng là loại cầu dùng các bó cáp nối trực tiếp từ trụ tháp đến mặt cầu để đỡ nhịp, cho phép vượt sông rộng bằng kết cấu thanh thoát nhưng đòi hỏi kiểm soát chính xác lực và hình học. Cầu Bạch Đằng là ví dụ nổi bật của kỹ thuật này tại Việt Nam. Cầu có ba trụ tháp, tạo thành bốn nhịp dây văng liên tục; kết cấu này đưa công trình vào vị trí thứ ba trong nhóm cầu dây văng nhiều nhịp lớn trên thế giới và lớn nhất Việt Nam khi hoàn thành. Hơn 800 tấn cáp được bố trí thành 144 bó, mỗi bó gồm 31–85 sợi; một số cọc khoan nhồi của móng sâu khoảng 70 mét. Khởi công ngày 25/1/2015, cầu hợp long ngày 28/4/2018 và khánh thành ngày 2/9/2018, sau hơn ba năm thi công. Quy mô ấy không chỉ là con số: công trình được thiết kế và thi công chủ yếu bởi các đơn vị kỹ sư trong nước.
Từ kỳ tích kết cấu đến lợi ích đi lại
Bạch Đằng dài hơn 3 km, rộng 28 mét, có tĩnh không thông thuyền rộng 250 mét và cao khoảng 48,8 mét. Nhưng thước đo quan trọng hơn của một công trình hạ tầng giao thông là nó làm thay đổi hành trình ra sao. Cầu nằm trên tuyến cao tốc Hải Phòng – Hạ Long dài khoảng 24,6 km, đưa vào khai thác năm 2018; tổng mức đầu tư tuyến được ghi nhận trong khoảng 13.400–13.700 tỷ đồng. Từ khi tuyến hoạt động, quãng đường Hà Nội – Quảng Ninh giảm từ 180 km còn 130 km, thời gian đi lại khoảng 1,5 giờ; chặng Hạ Long – Hải Phòng rút từ 75 km xuống 25 km, giảm phụ thuộc vào Quốc lộ 18. Đây là lý do kỹ thuật cầu không thể tách khỏi bài toán kết nối đời sống và kinh tế. Từ ngày 1/9/2026, thành phố Quảng Ninh được thành lập với không gian đô thị, biển đảo, biên giới, công nghiệp và logistics rộng lớn, càng đặt ra nhu cầu về mạng lưới giao thông đủ năng lực.
Phước An: nhịp chính 250 mét, trụ tháp cao 119 mét
Ở Đông Nam Bộ, cầu Phước An cho thấy một hướng tiếp cận khác trong kỹ thuật xây dựng cầu. Dự án khởi công tháng 6/2023 với tổng mức đầu tư khoảng 4.877 tỷ đồng; toàn tuyến dài khoảng 4,38 km, trong đó phần cầu dài 3,514 km. Cầu chính dùng kết cấu Extradosed, kết hợp đặc điểm của cầu dầm bê tông dự ứng lực và cầu dây văng. Sơ đồ ba nhịp chính là 137,5 mét, 250 mét và 137,5 mét; nhịp giữa được ghi nhận là dài nhất Đông Nam Á trong nhóm cầu loại này. Hai trụ tháp cao khoảng 119 mét, tương đương một tòa nhà gần 40 tầng. Cầu còn có tĩnh không thông thuyền cao 55 mét, rộng 135 mét, đáp ứng tàu biển trọng tải đến 30.000 DWT. Thi công theo phương pháp đúc hẫng cân bằng, các đốt dầm lần lượt vươn khỏi trụ rồi nối tại vị trí hợp long.
Năng lực chỉ có ý nghĩa khi mở thêm hành lang vận tải
Hai cây cầu không cùng một loại kết cấu, nhưng đều cho thấy năng lực kỹ thuật phải được đánh giá bằng cả độ khó thi công lẫn giá trị kết nối. Bạch Đằng rút ngắn các hành trình giữa Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh; Phước An được xây dựng để nối khu vực Phú Mỹ thuộc TP.HCM với Đồng Nai, đồng thời mở hướng giao thông giữa cảng Cái Mép – Thị Vải và cao tốc Bến Lức – Long Thành. Khi hoàn thành, Phước An dự kiến giúp rút khoảng 30 km hành trình vận chuyển hàng hóa từ miền Tây đến cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và giảm áp lực cho các tuyến đường hiện hữu. Đến ngày 16/10/2026, sản lượng toàn dự án đạt khoảng 70%; nhịp chính đã hợp long ngày 24/7/2026, còn mục tiêu hoàn thành là trong năm 2027. Bài học đáng chú ý là cầu dây văng Việt Nam không chỉ tạo dấu ấn bằng thứ hạng hay chiều dài nhịp. Giá trị bền vững nằm ở khả năng kết hợp kỹ thuật với nhu cầu đi lại, cảng biển và logistics.
