Đào tạo phải dẫn tới năng lực hành động
Kinh tế tập thể là hình thức tổ chức hoạt động kinh tế dựa trên sự hợp tác, cần được phát triển phù hợp với điều kiện và nhu cầu kinh tế - xã hội của từng địa phương. Vì thế, cán bộ cơ sở không thể chỉ học khái niệm hay chủ trương; họ cần biết cách tham mưu, quản lý và tổ chức thực hiện. Chuyên đề “Phát triển kinh tế tập thể ở cơ sở” được giảng thử nghiệm cho học viên lớp Trung cấp lý luận chính trị hệ không tập trung khóa 189 tại Trường Chính trị tỉnh. Hoạt động này thuộc quá trình nghiên cứu, biên soạn chương trình và giáo trình về cơ sở lý luận, thực tiễn phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc thêm một bài học vào chương trình, mà ở phép thử quan trọng hơn: kiến thức có giúp người học xử lý công việc tại địa bàn mình hay không.
Định hướng này đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16-6-2022 về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể. Nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và tăng năng lực lãnh đạo, quản lý của cán bộ, nhất là ở cấp cơ sở, là điều kiện để chủ trương thành việc làm cụ thể.
Giảng thử để giáo trình bám sát địa phương
Trong tháng 9 và tháng 10-2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức giảng thử nghiệm 6 chủ đề tại 4 trường chính trị cấp tỉnh ở ba miền Bắc, Trung, Nam, gồm các trường tại Đồng Tháp, An Giang, Khánh Hòa và Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong ở Hà Nội. Tại chương trình ở Hà Nội, nội dung được lựa chọn là phát triển kinh tế tập thể ở cơ sở. Quy mô thử nghiệm này cho phép chương trình được xem xét qua nhiều bối cảnh, thay vì mặc định rằng một cách dạy sẽ phù hợp với mọi địa bàn.
Giảng viên và học viên được góp ý trực tiếp về nội dung, cấu trúc và phương pháp truyền đạt; đồng thời đề xuất mô hình, kinh nghiệm và tình huống địa phương để bổ sung vào bài giảng. Đây là bước cần thiết: giáo trình kinh tế tập thể chỉ có giá trị khi giúp học viên liên hệ bài học với những lựa chọn và vướng mắc cụ thể trong công tác, chứ không dừng ở việc ghi nhớ thuật ngữ.
Lý luận cần đi cùng công cụ tham mưu, quản lý
Sau ba năm nghiên cứu, biên soạn, đề tài đã có một số kết quả bước đầu. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã ban hành các quyết định đưa nội dung kinh tế tập thể vào chương trình đào tạo trung cấp và cao cấp lý luận chính trị, trong đó chuyên đề nằm ở khối kiến thức bổ trợ, nâng cao. Việc tích hợp tạo chỗ đứng chính thức cho nội dung này, nhưng chất lượng đào tạo vẫn phụ thuộc vào cách biến kiến thức thành năng lực.
Theo định hướng được nêu tại chương trình, giáo trình không chỉ cung cấp cơ sở lý luận mà còn phải giúp người học nâng cao năng lực tham mưu, lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế tập thể. Vì vậy, bồi dưỡng cán bộ cần gắn bài giảng với yêu cầu thực tế ở địa phương: người học phải có cơ sở để phân tích tình hình, lựa chọn cách làm phù hợp và triển khai nhiệm vụ. Nếu thiếu những cầu nối đó, giáo trình dù đầy đủ về khái niệm vẫn khó tạo ra thay đổi trong công việc.
Thước đo cuối cùng là khả năng vận dụng
Giảng thử nghiệm có ý nghĩa khi phản hồi của người dạy và người học thực sự được dùng để chỉnh sửa bài học. Những tình huống địa phương không nên chỉ xuất hiện như ví dụ minh họa cho sinh động; chúng cần giúp cán bộ luyện cách nhận diện vấn đề, cân nhắc phương án và tổ chức thực hiện. Đó là cách đào tạo cán bộ cơ sở gắn lý luận với thực tế, đồng thời giúp nội dung về kinh tế tập thể gần hơn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nông thôn mới.
Hướng hoàn thiện giáo trình vì thế là hợp lý, nhưng kết quả cần được đánh giá bằng khả năng vận dụng sau khóa học, không chỉ bằng việc chương trình đã được ban hành hay bài giảng đã được thử nghiệm. Khi kiến thức giúp cán bộ tham mưu và triển khai công việc sát điều kiện địa phương, bồi dưỡng mới tạo ra giá trị thiết thực. Đó mới là tiêu chuẩn để một giáo trình kinh tế tập thể đi từ trang giấy vào thực tiễn.
