Petronas Việt Nam đang chuyển mình: đa dạng hóa để giữ vai trò trong kỷ nguyên năng lượng mới
Petronas Việt Nam là hoạt động của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Malaysia tại Việt Nam, đang chuyển từ mô hình thuần thăm dò và khai thác dầu khí sang chiến lược 3 mũi nhọn gồm khai thác thượng nguồn, cung ứng LNG dài hạn và phát triển năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi, nhằm vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa tăng tính bền vững cho hệ thống năng lượng trong bối cảnh nhu cầu khí và điện của nền kinh tế Việt Nam tăng nhanh và nguồn tài nguyên hóa thạch trong nước suy giảm tự nhiên. Điểm đáng nói là bước chuyển này không phải khẩu hiệu xanh hóa, mà là tính toán chủ động để giữ chỗ trong chuỗi cung ứng năng lượng khu vực. Ngày 20/10 tại TP.HCM, ông Aimy Zairin Mohamed, Trưởng đại diện Petronas tại Việt Nam, khẳng định tập đoàn sẽ tiếp tục ưu tiên tìm kiếm, thăm dò và phát triển tài nguyên dầu khí, đồng thời mở rộng mạnh sang LNG và năng lượng tái tạo. Cách tiếp cận đó cho thấy Petronas không chờ Việt Nam tự giải bài toán thiếu khí, thiếu điện rồi mới phản ứng. Họ chọn đi trước, đề xuất một cấu trúc cung ứng mới, trong đó dầu khí vẫn là nền tảng, nhưng LNG và điện gió ngoài khơi trở thành hai trụ cột bổ sung để lấp khoảng trống cung – cầu đang mở rộng.
Mũi nhọn thứ nhất: hợp tác dầu khí để giữ nền tảng cung ứng trong nước
Dù nói về năng lượng tái tạo nhiều hơn, Petronas không rời bỏ dầu khí; họ củng cố nó như nền tảng của chiến lược. Tập đoàn tiếp tục phối hợp với Petrovietnam tìm kiếm, thăm dò và khai thác tài nguyên tại các bể trầm tích ngoài khơi, trong đó có Lô 102 và 106 ở bể Sông Hồng. Trọng tâm hiện nay là Khu vực Thỏa thuận Thương mại PM3 CAA, nằm dọc ranh giới biển Việt Nam – Malaysia. Hợp đồng chia sản phẩm dầu khí và thỏa thuận mua bán khí thượng nguồn tại đây đã được gia hạn thêm 20 năm, đến 31/12/2047, trên diện tích hơn 2.000 km² với trữ lượng còn lại ước tính khoảng 60 triệu thùng dầu quy đổi, cung cấp khí cho Việt Nam qua hệ thống đường ống Cà Mau. Việc gia hạn không chỉ là kéo dài thời gian khai thác; nó cho phép Petronas và Petrovietnam tiếp tục thăm dò để tìm thêm hydrocarbon, đồng thời chuẩn bị áp dụng công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) nhằm xử lý CO₂ trong khí, từ đó mở thêm nguồn khí và kỳ vọng tăng sản lượng tại PM3 CAA. Đây là cách tiếp cận thực tế: chấp nhận tài nguyên hữu hạn, nhưng tối ưu hóa những gì còn lại thay vì để chúng bị mắc kẹt vì rào cản kỹ thuật.
Mũi nhọn thứ hai: LNG dài hạn – lời giải cho khoảng trống cung – cầu khí
Khi sản lượng khí trong nước suy giảm tự nhiên, LNG dài hạn trở thành mũi nhọn thứ hai trong chiến lược của Petronas Việt Nam. Tháng 4/2025, PETRONAS LNG Ltd đã giao lô hàng LNG đầu tiên cho PV GAS, vận chuyển từ tổ hợp LNG Bintulu (Sarawak, Malaysia) đến kho cảng LNG Thị Vải để bổ sung cho nguồn khí trong nước, phục vụ phát điện và khách hàng công nghiệp. Điểm mạnh của Petronas là hơn 40 năm kinh nghiệm LNG cùng lợi thế khoảng cách địa lý gần Việt Nam, cho phép họ đề xuất chuỗi cung ứng linh hoạt, giảm chi phí vận chuyển và rủi ro gián đoạn. Ông Aimy Zairin Mohamed nhấn mạnh: với ba nguồn gồm hoạt động dầu khí trong nước, LNG và năng lượng tái tạo, nếu cùng hợp tác phát triển sẽ có thể giải quyết thách thức nhu cầu cao trong khi nguồn cung còn hạn chế. Về phía người dùng cuối, kế hoạch tăng cung LNG được kỳ vọng giúp Việt Nam giải bài toán an ninh năng lượng mà vẫn phù hợp với khả năng chi trả của người dân và doanh nghiệp, thay vì để giá điện và giá khí bị kéo lên bởi thiếu hụt nguồn cung. Đây là điểm Petronas nhìn khá rõ: an ninh năng lượng không có ý nghĩa nếu người dùng không chịu nổi chi phí.
Mũi nhọn thứ ba: năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi kết nối khu vực
Khác với nhiều tập đoàn dầu khí chỉ nói chung chung về xanh hóa, Petronas đưa ra một dự án cụ thể: VMS (Việt Nam – Malaysia – Singapore) để biến tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam thành nguồn điện sạch khu vực. Theo phương án đang nghiên cứu, điện gió ngoài khơi tại Việt Nam sẽ được truyền tải qua hệ thống cáp ngầm dưới biển đến Malaysia, đấu nối vào lưới điện nước này, sau đó tiếp tục chuyển sang Singapore. Dự án có bốn bên tham gia: Petronas, Tenaga Nasional Berhad, PVS và Sembcorp Utilities, với Petronas giữ vai trò điều phối, cùng đối tác Malaysia nghiên cứu kết nối nguồn năng lượng sạch của Việt Nam với lưới điện hai nước. Petronas đánh giá Việt Nam có tiềm năng điện gió hơn 400 GW – một trong những nguồn tài nguyên gió hàng đầu thế giới. Thỏa thuận Liên minh Chiến lược (SAA) giữa Petronas và Petrovietnam mở rộng hợp tác sang năng lượng tái tạo, hydrogen, CCS, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cho thấy tái tạo không phải phụ lục mà là trụ cột thứ ba trong chiến lược. Dự án VMS được kỳ vọng trở thành mô hình tiên phong hướng tới sáng kiến Lưới điện ASEAN, nếu vượt qua được các bước đánh giá tính khả thi và phê duyệt cần thiết.
Vì sao chiến lược 3 mũi nhọn của Petronas đáng chú ý với Việt Nam?
Điểm đáng chú ý nhất trong cách Petronas Việt Nam tiếp cận là họ không đặt dầu khí và năng lượng tái tạo ở hai thái cực đối nghịch, mà xem chúng là ba nguồn cung bổ trợ: thượng nguồn trong nước, LNG nhập khẩu và năng lượng tái tạo kết nối khu vực. Trong bối cảnh nhu cầu khí được dự báo tăng mạnh trong nhiều thập kỷ tới, còn sản lượng khai thác trong nước chịu áp lực suy giảm tự nhiên, cách kết hợp này có lý hơn là tranh luận xem nên bỏ hẳn bên nào. Mặt khác, Petronas nhìn hợp tác với Việt Nam qua ba yêu cầu: an ninh năng lượng, khả năng chi trả và tính bền vững. Nếu chỉ chạy theo mục tiêu giảm phát thải mà bỏ qua hai yếu tố còn lại, hệ thống năng lượng sẽ không ổn định; ngược lại, nếu chỉ giữ giá rẻ bằng mọi giá, Việt Nam sẽ khó thu hút vốn cho các dự án điện gió ngoài khơi và hạ tầng LNG. Kế hoạch của Petronas còn phụ thuộc vào nghiên cứu kỹ thuật chung từ tháng 4/2025, các đánh giá địa chất – địa vật lý, cũng như thỏa thuận phát triển chung ký tháng 5/2025 để xem khả năng xuất khẩu điện tái tạo sang Malaysia và Singapore. Nhưng ngay cả khi một số dự án chưa chắc chắn, thông điệp đã rõ: nếu Việt Nam muốn bước vào kỷ nguyên Lưới điện ASEAN, những đối tác như Petronas – vừa hiểu dầu khí, vừa đầu tư nghiêm túc vào LNG và năng lượng tái tạo – sẽ là mảnh ghép khó thay thế.
