Khi lực lượng công an bước vào vai trò người đồng hành giáo dục
Chương trình cùng em đến trường của lực lượng công an Cà Mau là hoạt động hỗ trợ học sinh khó khăn bằng cặp sách, tập vở, phương tiện đi lại và kinh phí học tập, nhằm tháo gỡ rào cản tài chính đầu năm học, duy trì việc đến lớp và kết nối lực lượng chấp pháp với cộng đồng giáo dục ở các địa phương. Năm học mới vốn là niềm vui nhưng lại đi kèm nỗi lo sách vở, dụng cụ, xe đạp, học phí đối với học sinh gia cảnh khó khăn. Khi công an chủ động hỗ trợ học sinh khó khăn, họ không chỉ trao quà mà còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: bảo vệ an ninh không thể tách rời việc bảo vệ cơ hội học tập. Đây là cách tiếp cận an sinh mang tính chủ động, đặt quyền học tập của trẻ vào trung tâm, thay vì coi đó là việc phụ của các tổ chức xã hội khác.
Từ cặp sách, xe đạp đến kinh phí: hỗ trợ phải đúng nhu cầu, đúng thời điểm
Điểm đáng chú ý trong các chương trình hỗ trợ học sinh khó khăn của công an Cà Mau là sự cụ thể và nhắm đúng nhu cầu. Tại Trường Tiểu học 1 Khánh Hải, 100 học sinh gia cảnh khó khăn được nhận cặp sách, tập vở và dụng cụ học tập với tổng trị giá 25 triệu đồng. Đây là mẫu hình tài trợ học tập chú trọng vào những khoản chi thiết yếu mà gia đình nghèo thường phải chắt chiu. Ở xã Tân Ân, việc trao 10 xe đạp, 1.000 quyển tập và hỗ trợ kinh phí trong một năm học cho một em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, với tổng trị giá hơn 50 triệu đồng, cho thấy cách thiết kế chương trình kết hợp giữa vật chất cụ thể và hỗ trợ tài chính dài hơi. "Một chiếc xe giúp hành trình đến trường thuận lợi hơn; một bộ sách, quyển tập giúp giảm bớt chi phí học tập; một suất hỗ trợ kinh phí giúp gia đình thêm vững tâm để con em tiếp tục đến lớp".
Cán bộ công an trực tiếp trao quà: xây niềm tin cộng đồng từ những hành động nhỏ
Điểm khác biệt của các hoạt động hỗ trợ học sinh khó khăn này là: cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đến trường, đến xã, trao quà tận tay các em và gia đình. Tại phường Hiệp Thành, công an phối hợp chính quyền địa phương trao 200 suất quà cho học sinh Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, đồng thời tặng xe đạp điện cho hai học sinh THCS Trần Huỳnh thiếu phương tiện đi học. Ở Hưng Mỹ, 49 học sinh nghèo nhận ba lô, cặp sách, tập vở, dụng cụ học tập và sữa dinh dưỡng với tổng kinh phí 22 triệu đồng được trao tận tay. Khi cán bộ công an đứng trong lớp học, bước vào những ngôi nhà nghèo để hỏi xem các em còn thiếu gì, hình ảnh lực lượng chấp pháp được “giải nén” khỏi khuôn khổ xử lý vi phạm, trở thành người hàng xóm có mặt đúng lúc. Thượng tá Lê Ngọc Lĩnh nhấn mạnh hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế từng em, từng gia đình – đó là cách xây niềm tin bằng việc làm chứ không phải khẩu hiệu.
Tác động lâu dài: hỗ trợ học sinh khó khăn là đầu tư cho an ninh bền vững
Một suất học bổng 4 triệu đồng cho em Lưu Trí Vỹ ở xã Hòa Bình hay chiếc xe đạp mới của em Nguyễn Gia Huy ở Tân Ân có thể chưa làm thay đổi hoàn toàn hoàn cảnh một gia đình. Nhưng chúng tạo nên một khởi đầu tốt hơn cho năm học mới, giảm nguy cơ bỏ học vì thiếu sách, thiếu phương tiện, thiếu tiền phí trường. Từ góc nhìn an ninh, hỗ trợ học sinh gia cảnh khó khăn chính là ngăn chặn từ gốc các vòng luẩn quẩn của nghèo đói, thất học và lệch chuẩn xã hội. Khi các em cảm nhận "được các cô chú công an quan tâm, hỗ trợ trong cả năm học" và hứa sẽ cố gắng học tốt, chăm ngoan hơn, đó không chỉ là lời nói của một đứa trẻ mà là tín hiệu của một mối quan hệ mới giữa người dân và lực lượng chấp pháp: quan hệ đối tác trong việc nuôi dưỡng thế hệ tương lai, chứ không phải chỉ là người kiểm soát và người bị kiểm soát.
Từ mô hình Cà Mau đến yêu cầu nhân rộng: an sinh phải đi cùng trách nhiệm hệ thống
Nhìn vào cách công an Cà Mau triển khai chương trình cùng em đến trường, có thể thấy một mô hình hỗ trợ cộng đồng có chiều sâu: kết hợp quà tặng thiết thực, phương tiện đi lại, tài trợ học tập và sự hiện diện trực tiếp của cán bộ ở trường, ở ấp, ở xã. Đó không phải là những lần "trao quà rồi thôi", mà là chuỗi hoạt động từ Khánh Hải, Tân Ân, Hiệp Thành đến Đá Bạc, Hưng Mỹ, Hòa Bình, cho thấy một tư duy hệ thống: hỗ trợ học sinh khó khăn là nhiệm vụ gắn với chức năng bảo vệ nhân dân. Điều đáng nói là mô hình này tạo ra chuẩn mực mới cho các lực lượng chấp pháp: bên cạnh giữ gìn trật tự, họ phải chủ động tham gia giảm bất bình đẳng tiếp cận giáo dục. Kết luận thẳng thắn là: nếu các địa phương coi an sinh giáo dục như phần việc ngoại biên, để mỗi năm học mới lại là nỗi lo của hàng nghìn gia đình, thì khoảng cách giữa lực lượng công an và người dân sẽ khó thu hẹp. Ngược lại, khi cặp sách, xe đạp và học bổng được trao đúng người, đúng lúc, an ninh xã hội được xây trên nền tảng biết quan tâm và chia sẻ.
