Chính sách hỗ trợ học sinh khó khăn: không còn là chuyện “tự biết tự lo”
Chính sách hỗ trợ học sinh là tập hợp các quy định về tài chính, điều kiện ăn ở, học tập và phúc lợi xã hội nhằm bảo đảm mọi học sinh yếu thế, thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc sống ở vùng đặc biệt khó khăn được tiếp cận giáo dục công bằng, không bị gián đoạn vì hoàn cảnh kinh tế hay thay đổi địa bàn thụ hưởng. Khi ba tỉnh Thanh Hóa, Bắc Ninh và Lâm Đồng đồng loạt mở đợt rà soát khẩn trương, thông điệp gửi đến phụ huynh rất rõ: quyền lợi học sinh không phải ân huệ, mà là cam kết pháp lý cần được thực hiện đầy đủ và minh bạch. Thanh Hóa yêu cầu “không để học sinh yếu thế, khó khăn bị bỏ sót quyền lợi”, cho thấy trách nhiệm đang được đặt đúng chỗ – ở phía cơ quan quản lý, chứ không chỉ ở gia đình.
Vì sao các tỉnh phải rà soát gấp chính sách hỗ trợ giáo dục?
Đợt rà soát lần này không phải phong trào nhất thời mà xuất phát từ các chỉ đạo cấp Chính phủ. Công điện số 62/CT-TTg ngày 31/8/2026 của Thủ tướng yêu cầu bảo đảm chế độ, chính sách cho học sinh diện chính sách, yếu thế, vùng dân tộc thiểu số và khu vực đặc biệt khó khăn. Ngày 8/9, Văn bản 9122/VPCP-KGVX tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xử lý các “khoảng trống” của Nghị định 66/2025/NĐ-CP, rà soát danh mục xã, thôn theo mức độ phát triển để điều chỉnh chính sách cho sát thực tế. Bắc Ninh đã ra văn bản yêu cầu khẩn trương rà soát, bảo đảm điều kiện thiết yếu cho học sinh ngay từ đầu năm học 2026–2027, còn Lâm Đồng đặt hạn chót hoàn thành rà soát trước ngày 30/9/2026. Những mốc thời gian này cho thấy hệ thống hỗ trợ giáo dục đang được “tái thiết kế” trong áp lực thời gian, để không học sinh khó khăn nào bị bỏ quên khi quy định thay đổi.
Các quyền lợi học sinh khó khăn đang được rà soát và củng cố
Điều phụ huynh quan tâm nhất là: con mình được hưởng gì từ chính sách hỗ trợ giáo dục? Thanh Hóa giao Sở GD&ĐT phối hợp Sở Tài chính và UBND cấp xã, phường rà soát toàn bộ chế độ đối với trẻ em, học sinh, học viên, ưu tiên trường nội trú, bán trú ở vùng biên giới, miền núi, bãi ngang, ven biển, hải đảo. Bắc Ninh yêu cầu xác định cụ thể số lượng học sinh, mức độ khó khăn, nhu cầu hỗ trợ, chủ động bảo đảm ăn, ở và học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn ngay từ đầu năm học. Lâm Đồng không chỉ rà soát số lượng và nhu cầu mà còn thống kê các chính sách các em đang được hưởng, làm cơ sở tham mưu sửa đổi quy định, đồng thời cấp bách triển khai đầy đủ chính sách hiện hành và huy động thêm nguồn lực hợp pháp cho chỗ ở, bữa ăn, sách vở, điều kiện học tập. Nói cách khác, các quyền lợi học sinh đang được “soi lại” từ bữa cơm đến góc học tập, chứ không chỉ trên giấy tờ.
Thực tế vùng khó: khoảng cách, bữa ăn bán trú và nhu cầu nhìn thấy “độ khó”
Nếu chỉ nhìn vào tiêu chí hành chính, nhiều học sinh vùng cao sẽ bị bỏ sót khỏi chính sách hỗ trợ học sinh. Trường PTDTBT THCS Na Son có hơn 1.300 học sinh, trong đó phân hiệu Keo Lôm có khoảng 140 em ở xa trường từ 3–5 km. Khoảng cách ấy, cộng với địa hình hiểm trở và việc học hai buổi mỗi ngày, khiến nhiều em không thể đi về trong ngày, phải tạm trú và ăn uống thiếu thốn. Những bữa cơm bán trú vì thế trở thành “phao cứu sinh” giúp các em bám trường. Hiệu trưởng các trường vùng cao liên tục nhấn mạnh rằng chính sách hỗ trợ không chỉ là tiền ăn, tiền ở, mà là cả hệ thống tổ chức bán trú: từ bếp ăn, quản lý ngoài giờ, theo dõi sức khỏe, vệ sinh an toàn thực phẩm đến việc giữ học sinh không bỏ học. Khi Chính phủ yêu cầu rà soát dữ liệu từng xã, thôn theo trình độ phát triển, đó là cơ hội để chính sách nhìn thấy đúng “độ khó” của từng nơi, thay vì áp một mẫu chung.
Phụ huynh cần chủ động nắm quyền lợi và “gõ cửa” đúng cơ quan
Rà soát, điều chỉnh chính sách là việc của Nhà nước, nhưng để quyền lợi học sinh không bị đứt quãng, phụ huynh phải chủ động. Thanh Hóa yêu cầu các vấn đề thuộc thẩm quyền phải được giải quyết kịp thời, bảo đảm quyền lợi của học sinh. Bắc Ninh nhấn mạnh việc hạn chế tối đa tác động của thay đổi địa bàn thụ hưởng chính sách đến việc học tập và sinh hoạt của học sinh. Lâm Đồng yêu cầu hỗ trợ cả những trường hợp khó khăn, cấp bách nhưng chưa thuộc diện hoặc chưa được hưởng chính sách, trong phạm vi thẩm quyền và nguồn lực được giao. Điều đó mở ra khoảng “linh hoạt” để xử lý những ca ngoài tiêu chí. Phụ huynh vì vậy cần: kiểm tra con mình thuộc diện nào; liên hệ giáo viên chủ nhiệm, ban giám hiệu và UBND xã khi thấy quyền lợi bị gián đoạn; yêu cầu minh bạch về danh sách thụ hưởng, mức hỗ trợ, thời điểm chi trả. Chính sách hỗ trợ học sinh chỉ thực sự có ý nghĩa khi gia đình coi đó là quyền, không phải là sự ban phát.
