Khởi công đồng loạt: thông điệp chính trị mạnh mẽ qua hạ tầng giao thông
Chiến lược TP.HCM khởi công, khánh thành đồng loạt 11 dự án với tổng mức đầu tư hơn 181.412 tỉ đồng là bước đi nhằm tăng tốc hoàn thiện hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống, đồng thời thể hiện quyết tâm chính trị hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và mở rộng không gian phát triển của thành phố trong giai đoạn mới. Việc TP.HCM khởi công dự án trên nhiều mặt trận – từ hạ tầng giao thông, nhà ở xã hội đến giáo dục – không chỉ là hoạt động chào mừng 81 năm Ngày Quốc khánh mà còn mang ý nghĩa tạo khí thế thi đua, truyền đi thông điệp rõ ràng: thành phố chọn đầu tư mạnh vào kết nối vùng thay vì những biện pháp ngắn hạn xử lý ùn tắc. Đây là cách đặt giao thông vào vị trí “đòn bẩy” phát triển, thay vì xem như bài toán kỹ thuật thuần túy.
Quốc lộ 1 – 13: giải tỏa “nút thắt” cửa ngõ, định hình lại dòng chảy giao thông
Trong 11 dự án lần này, hai công trình mở rộng Quốc lộ 1 và Quốc lộ 13 cho thấy TP.HCM chọn đánh thẳng vào những “nút thắt” lâu năm của hệ thống hạ tầng giao thông. Quốc lộ 13 từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương được nâng cấp trên chiều dài khoảng 5,9km, mở rộng lên 60m với 10–14 làn xe và có tổng mức đầu tư khoảng 20.678 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành cuối năm 2028. Quốc lộ 1 đoạn từ Kinh Dương Vương đến ranh Long An dài 9,62km cũng được mở rộng lên 60m với 10–12 làn, tổng vốn khoảng 16.285 tỉ đồng, hoàn thành năm 2029. Một câu có thể trích dẫn: "Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 13 có tổng mức đầu tư khoảng 20.678 tỉ đồng, tuyến dài 5,9km, mở rộng lên 10–14 làn xe". Khi hoàn thành, hai tuyến huyết mạch này không chỉ giảm ùn tắc cửa ngõ phía Đông và Tây mà còn tái phân bố luồng phương tiện, giúp xe liên tỉnh không phải chen chúc trong khu vực nội đô. Tác động này có ý nghĩa thực tế hơn nhiều so với việc cấm xe hay siết giờ lưu thông kiểu “chữa cháy” mà người dân đã chịu đựng suốt nhiều năm.
Vành đai 4 TP.HCM: chiến lược kết nối vùng, không chỉ là một tuyến đường
Vành đai 4 TP.HCM, tuyến cao tốc dài khoảng 207km đi qua TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh với tổng vốn khoảng 120.413 tỉ đồng, là mắt xích giúp tái cấu trúc không gian đô thị và kết nối vùng ở cấp độ liên tỉnh. Việc thành phố khởi công hai đoạn cao tốc từ ngã tư Tóc Tiên – Châu Pha đến cầu Châu Đức và từ sông Sài Gòn đến kênh Thầy Cai, quy mô giai đoạn 4 làn xe, cho thấy tầm nhìn dài hơi: xây vành đai trước, rồi mới “đổ” các khu đô thị, khu công nghiệp và logistics dọc tuyến. Các đoạn này được triển khai theo phương thức PPP, hợp đồng BOT, thể hiện rõ định hướng huy động nguồn lực xã hội, thực hiện tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Vành đai 4 sẽ cho phép luồng hàng hóa và xe liên vùng vốn đang đè nặng các trục xuyên tâm đi thẳng qua vùng ven, giảm áp lực lên trung tâm. Nếu được thực hiện đúng tiến độ 2029 như kế hoạch, đây sẽ là thay đổi cấu trúc chứ không chỉ thêm một tuyến cao tốc trên bản đồ.
Chỉnh trang Mả Lạng – chợ Gà - Gạo: thử nghiệm mô hình tái phát triển nhân văn
Khác với Quốc lộ 1 – 13 hay Vành đai 4, dự án chỉnh trang khu Mả Lạng – chợ Gà - Gạo là lời khẳng định rằng phát triển đô thị không thể tách rời yếu tố an sinh xã hội. Với tổng vốn sơ bộ khoảng 15.674 tỉ đồng, triển khai theo PPP, hợp đồng BT, dự án cam kết một nguyên tắc tiến bộ: tất cả người dân đều được bố trí tái định cư tại chỗ. Tại khu Mả Lạng (37.740,5m²), thành phố sẽ đầu tư trường liên cấp 1–2, hạ tầng kỹ thuật – xã hội và khoảng 1.400 căn hộ nhà ở xã hội cùng 93 căn thấp tầng phục vụ tái định cư; khu chợ Gà - Gạo (4.350m²) sẽ có khoảng 760 căn hộ nhà ở xã hội. Chủ trương “chỉnh trang chứ không xóa sổ” các khu dân cư lâu đời là bước chuyển tư duy quan trọng. Thay vì đẩy người thu nhập thấp ra ngoại thành, mô hình này giữ họ lại trung tâm trong điều kiện sống tốt hơn, tạo ra một đô thị đa tầng lớp thay vì phân mảnh. Nếu thực hiện thành công, Mả Lạng – chợ Gà - Gạo có thể trở thành mẫu hình cho việc tái phát triển các khu dày đặc dân cư khác.
Ý nghĩa thời điểm và thách thức phía trước
Việc TP.HCM khởi công, khánh thành 11 dự án hạ tầng giao thông, đô thị, an sinh cùng lúc được tổ chức như sự kiện lớn chào mừng 81 năm Ngày Quốc khánh, nhưng ý nghĩa quan trọng hơn nằm ở bối cảnh: sau 8 tháng, thành phố ghi nhận nhiều kết quả tích cực về kinh tế – xã hội và đang hoàn thiện Quy hoạch tổng thể, mục tiêu tăng trưởng hai con số. Thành phố chủ động vận dụng các nghị quyết của Trung ương, cơ chế chính sách mới để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực – nói cách khác là chuyển từ tư duy “xin cơ chế” sang chủ động hành động. Tuy vậy, chiến lược khởi công đồng loạt không tự động bảo đảm thành công. Những con số vốn đầu tư lớn, tiến độ hoàn thành Quốc lộ 13 năm 2028, Quốc lộ 1 và các đoạn Vành đai 4 năm 2029 đặt ra áp lực về giải phóng mặt bằng, quản lý thi công và chất lượng. Kết luận hợp lý là: nếu TP.HCM giữ được cam kết tái định cư tại chỗ, kiểm soát tốt tiến độ và minh bạch vốn PPP, chuỗi dự án lần này sẽ tạo bước ngoặt thực chất cho giao thông và phát triển đô thị, chứ không chỉ là cuộc ra quân mang tính trình diễn.
