“3 không” là giới hạn không thể thỏa hiệp
Các dự án APEC 2027 là nhóm công trình và hạ tầng được triển khai tại Phú Quốc để phục vụ Hội nghị cấp cao, đồng thời tạo năng lực phát triển lâu dài cho địa phương. Sáng 25/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trực tiếp kiểm tra tiến độ thi công tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, trong đợt rà soát việc thực hiện cơ chế tháo gỡ khó khăn cho các dự án này. Thông điệp ông đưa ra là nguyên tắc “3 không”: không lùi mốc hoàn thành ngày 30/6/2027; không hạ chuẩn an toàn, chất lượng, mỹ thuật; không để xảy ra sai phạm, thất thoát, lãng phí. Đây không phải lời kêu gọi chạy đua bằng mọi giá. Trái lại, nguyên tắc xác định rõ rằng tiến độ chỉ có ý nghĩa khi công trình đạt chuẩn và việc sử dụng nguồn lực được kiểm soát.
Mốc 30/6/2027 là giới hạn chung mà tỉnh An Giang cam kết cho các dự án, dù một số hạng mục có kế hoạch hoàn thành sớm hơn. Vì vậy, yêu cầu không lùi hạn cần được hiểu cùng với trách nhiệm nhận diện nguy cơ chậm trễ từ sớm, thay vì chờ sát thời điểm mới xử lý. Nếu tiến độ xây dựng được thúc bằng cách bỏ qua quy trình hoặc kiểm soát thi công, cái giá phải trả có thể kéo dài lâu hơn sự kiện.
Số liệu tiến độ cho thấy áp lực đang dồn lên nhiều hạng mục
Đến ngày 22/10, tổng vốn giải ngân cho các dự án đạt gần 9.400 tỷ đồng, tương đương 69% kế hoạch vốn năm; riêng đường tỉnh ĐT.975 đạt hơn 57% tiến độ và dự kiến hoàn thành ngày 31/5/2027. Tuy nhiên, bức tranh không đồng đều: tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 mới đạt 31%, trong khi Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC đạt 79% và cùng dự kiến hoàn thành ngày 30/6/2027. Những tỷ lệ này không tự nói lên công trình nào chắc chắn trễ hạn, nhưng đủ cho thấy việc rà soát từng hạng mục là cần thiết.
Khối lượng còn lại lớn, còn thời gian chuẩn bị không nhiều; địa phương cũng nêu các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu, nhân lực, thiết bị, thủ tục đầu tư và vốn. Đợt kiểm tra tại khu kinh tế vì thế cần được xem như một điểm kiểm soát thực chất: xác định dự án có nguy cơ chậm, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm, rồi bổ sung nguồn lực hoặc phương án xử lý phù hợp. Chỉ nhắc lại hạn chót mà không tháo gỡ điểm nghẽn sẽ không khiến tiến độ xây dựng tự cải thiện.
Tốc độ phải đi cùng an toàn và khả năng vận hành
Nguyên tắc thứ hai của “3 không” là lời nhắc quan trọng nhất trước áp lực tiến độ: không hạ chuẩn về an toàn, chất lượng và mỹ thuật, để công trình đạt tầm vóc quốc tế. An toàn công trình không thể trở thành phần việc kiểm tra sau cùng hay khoản có thể đánh đổi để kịp ngày bàn giao. Trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan giám sát là tổ chức thi công nhanh nhưng vẫn đúng quy định, minh bạch và bảo đảm chất lượng.
Yêu cầu cũng không dừng ở từng công trình riêng lẻ. Điện, nước, giao thông, an ninh, phòng cháy chữa cháy và điều kiện phục vụ đại biểu, khách quốc tế phải được rà soát như một hệ thống. Sân bay Phú Quốc, khởi công mở rộng ngày 15/9/2025, được dự kiến có công suất hơn 20 triệu lượt khách mỗi năm sau khi hoàn thành, với khả năng mở rộng dài hạn lên 50 triệu lượt. Quy mô ấy cho thấy chất lượng vận hành sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hành khách, người dân và các hoạt động du lịch, thương mại sau hội nghị.
Giá trị của hội nghị nằm cả ở di sản hạ tầng
APEC 2027 là sự kiện đối ngoại quan trọng, nhưng với Phú Quốc, đây còn là cơ hội nâng cấp hạ tầng và mở rộng dịch vụ, thương mại, du lịch nghỉ dưỡng तथा du lịch hội nghị. Vì thế, mục tiêu không nên chỉ là hoàn thành đủ công trình trước giờ khai mạc. Những hạng mục được đầu tư phải vận hành hiệu quả và phục vụ đời sống, đi lại, hoạt động kinh tế của người dân sau sự kiện.
Đợt kiểm tra ngày 25/10 là dịp đánh giá tiến độ thực hiện Nghị quyết 41/2026/QH16, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu giám sát việc áp dụng cơ chế đặc thù, tránh sai phạm và lãng phí. Bước tiếp theo cần là theo dõi sát từng mốc, công khai vấn đề phát sinh và buộc rõ trách nhiệm xử lý. Kết luận nên dứt khoát: không lùi hạn, nhưng cũng không lấy hạn chót làm lý do hạ chuẩn. Chỉ khi giữ đồng thời tiến độ, chất lượng và an toàn, các công trình mới xứng đáng với sự kiện và tạo được giá trị bền vững cho Phú Quốc.
