Cơ hội học công nghệ cho học sinh vùng sâu đang thay đổi cuộc chơi giáo dục

Tiếp cận công nghệ học sinh: từ đặc quyền thành nhu cầu tối thiểu

Tiếp cận công nghệ học sinh là khả năng được sử dụng máy tính, công nghệ số và các nền tảng AI trong giáo dục một cách thường xuyên, có định hướng, nhằm hình thành kỹ năng số, tư duy sáng tạo và năng lực học tập chủ động cho trẻ em, đặc biệt tại những nơi điều kiện giáo dục vùng sâu còn thiếu thốn và chênh lệch so với thành thị. Khi tin học trở thành môn bắt buộc cho học sinh tiểu học từ lớp 3, tiếp cận công nghệ không còn là đặc quyền của vài trường ở trung tâm mà trở thành yêu cầu tối thiểu để các em không bị tụt lại trong tương lai. Nhìn từ các sáng kiến mới ở Đồng Nai và Quảng Trị, có thể thấy bản đồ công nghệ giáo dục Việt Nam đang dịch chuyển: vùng cao, vùng ven khu công nghiệp bắt đầu có máy tính cho học sinh, có công nghệ số học tập và cả AI trong giáo dục.

Một phòng máy tính mới ở Đồng Nai: chiếc cầu nối đầu tiên cho hơn 1.000 học sinh

Ở Phân hiệu Trường tiểu học Tân Mai, phần lớn 1.054 học sinh là con em công nhân, nhiều em chưa từng được dùng máy tính thường xuyên tại nhà. Trong bối cảnh đó, việc một phòng học được cải tạo hoàn toàn, trang bị 32 màn hình thông minh LG Smart Monitor 27 inch, 1 TV LG AI 4K 65 inch, 1 laptop LG gram AI 2026 cùng 2 điều hòa LG DUALCOOL Inverter AI Air không chỉ là nâng cấp cơ sở vật chất mà là thay đổi quỹ đạo học tập cho cả một thế hệ. "Không gian khám phá sáng tạo ‘Mở lối Tương lai’ được hình thành và chính thức đưa vào hoạt động trong tháng 9, với sự phối hợp của LG Electronics Việt Nam, Liên hiệp các tổ chức Hữu nghị thành phố Đồng Nai, UBND phường Tam Hiệp và KFHI". Khi nhà trường dự kiến khai thác thường xuyên phòng máy cho môn Tin học và các nội dung có ứng dụng công nghệ, tiếp cận công nghệ học sinh không còn phụ thuộc vào việc gia đình có máy tính hay không, mà trở thành phần bình thường trong mỗi tiết học.

Công nghệ số học tập và AI trong giáo dục vùng cao Quảng Trị: không chỉ là màn hình sáng

Nếu phòng máy ở Đồng Nai là chiếc cầu nối đầu tiên, thì các trường vùng cao Quảng Trị cho thấy bước tiếp theo: làm chủ công nghệ số học tập và AI trong giáo dục. Tại Trường Tiểu học và THCS A Xing, chuyển đổi số được triển khai từ quản lý đến chuyên môn, với cổng thông tin điện tử, lịch công tác trực tuyến, hồ sơ điện tử và 100% giáo viên được bồi dưỡng năng lực số. Quan trọng hơn, giáo viên đã chủ động dùng hình ảnh, trò chơi, tài nguyên số để tạo môi trường học tập sinh động, giúp học sinh tiếp cận kiến thức bằng nhiều giác quan thay vì chỉ chép bài. Ở Trường Tiểu học số 1 Hướng Hiệp, AI trong giáo dục bước vào lớp học một cách thận trọng: giáo viên dùng công cụ AI để chuẩn bị bài, tổ chức hoạt động, nhưng phải thẩm định, kiểm chứng dữ liệu và chịu trách nhiệm với sản phẩm cuối cùng. Đây là thái độ đúng: công nghệ được dùng như công cụ, không phải chiếc nạng tạo sự phụ thuộc.

Giáo dục vùng sâu đang đổi chiều: khoảng cách không còn bắt đầu từ đô thị

Điều đáng chú ý là những chuyển biến này không diễn ra đơn lẻ mà nằm trong định hướng rộng hơn của ngành giáo dục Quảng Trị, với 100% hồ sơ được làm trực tuyến, trên 98% học bạ số, và giáo dục STEM, STEAM cùng thí điểm AI tại 142 cơ sở giáo dục trong năm học 2025 – 2026. Khi lãnh đạo tỉnh yêu cầu ưu tiên nguồn lực cho địa bàn khó khăn, từng bước khắc phục chênh lệch về điều kiện chuyển đổi số giữa các khu vực, giáo dục vùng sâu được đặt đúng vào trung tâm chính sách, chứ không còn là phần “phụ lục” của kế hoạch chuyển đổi số. Cùng lúc, chương trình Đại sứ Cộng đồng LG lựa chọn sáng kiến xuất phát từ nhu cầu địa phương, thay vì áp một mô hình chung, cho thấy doanh nghiệp bắt đầu coi máy tính cho học sinh vùng sâu là trách nhiệm dài hạn, gắn với Xóa nghèo, Giáo dục có chất lượng và Hành động vì khí hậu. Cán cân quyền tiếp cận tri thức đang dịch dần về phía những cộng đồng từng đứng ngoài lề.

Từ không gian công nghệ đến năng lực số: điều gì tiếp theo?

Câu hỏi quan trọng không phải là "có bao nhiêu máy" mà là "học sinh sẽ làm gì với máy". Phòng máy mới ở Tân Mai chỉ phát huy ý nghĩa khi trở thành nơi học sinh tự tin học lập trình cơ bản, tìm kiếm thông tin an toàn, làm bài nhóm trên nền tảng số và xem công nghệ là công cụ để giải quyết vấn đề chứ không chỉ chơi game. Tương tự, ở Quảng Trị, công nghệ sẽ chỉ là ánh sáng màn hình nếu không tiếp tục đầu tư cho năng lực thẩm định thông tin và tư duy phản biện khi dùng AI trong giáo dục. Bước vào năm học 2026 – 2027, tỉnh đặt trọng tâm đổi mới quản trị nhà trường gắn với chuyển đổi số, ứng dụng AI và tăng cường STEM, cho thấy con đường đã được vạch khá rõ. Phần còn lại thuộc về mức độ quyết liệt của nhà trường và cộng đồng: nếu coi tiếp cận công nghệ học sinh là quyền, không phải đặc ân, chúng ta có cơ hội phá vỡ vòng lặp bất bình đẳng giáo dục vùng sâu ngay từ cấp tiểu học.