Hư hỏng trước bàn giao là cảnh báo về chất lượng
Đường hư hỏng Thanh Hóa là những tuyến giao thông xuất hiện lún, nứt hoặc biến dạng, làm giảm chất lượng đi lại và đặt ra yêu cầu rõ ràng về kiểm tra, sửa chữa, bảo trì. Trường hợp đáng chú ý là đường Như Xuân–Thượng Ninh: tuyến dài 9,4 km, quy mô hai làn, vốn đầu tư 91 tỷ đồng, nhưng đã có hơn 30 vị trí xuống cấp trước khi được bàn giao. Những hư hỏng gồm vệt lún bánh xe, nứt mặt nhựa và bong tróc; có chỗ biến dạng thành mặt đường lồi lõm. Đây không phải lỗi nhỏ có thể gạt đi bằng vài miếng vá, bởi công trình mới đã phải khắc phục trước khi hoàn tất nghiệm thu. Cơ quan chức năng xác định hơn 30 điểm cần xử lý. Với người dân, dấu hỏi không chỉ là bao giờ đường phẳng lại, mà còn là vì sao công trình mới chưa bàn giao đã xuống cấp.
Nhà thầu đang cắt bỏ phần mặt nhựa hư hỏng, khoanh vùng từng ô rồi thảm lại bê tông nhựa. Việc sửa chữa là cần thiết, nhưng bản thân các ô vá xuất hiện rải rác trên tuyến đã hoàn thành cũng làm lung lay niềm tin vào chất lượng thi công. Theo lãnh đạo UBND xã Như Xuân, dự án nâng cấp, mở rộng trên nền tuyến cũ nên điều kiện nền đường tại các vị trí không giống nhau. Khác biệt nền đường có thể là một yếu tố cần xem xét, song không thể thay thế việc làm rõ nguyên nhân từng điểm hư hỏng và trách nhiệm bảo đảm chất lượng. Dự kiến công việc khắc phục hoàn thành trước tháng 12/2026. Mốc này cần đi kèm kiểm tra sau sửa chữa, thay vì chỉ coi việc thảm lại mặt đường là kết thúc.
Vành đai lún sâu, bảo trì bị chia cắt
Ở quy mô khác, đường vành đai phía Tây TP Thanh Hóa (cũ) cho thấy áp lực không nằm riêng ở chất lượng ban đầu mà còn ở khả năng duy tu lâu dài. Tuyến dài 14,632 km, có các điểm hằn lún phổ biến 3–5 cm và vị trí sâu tới 10 cm. Hai đoạn Km6+000–Km6+800 và Km13+175–Km13+320, tổng chiều dài khoảng 945 m, đã được phê duyệt 8,2 tỷ đồng sửa chữa theo quyết định ban hành ngày 27/7/2026. Trong khi đó, đoạn Km0–Km6 thuộc dự án BOT chưa thể triển khai bảo trì vì nhà đầu tư khó khăn tài chính và chưa thu hồi được vốn. Một tuyến đường bị chia thành các phần quản lý khác nhau nhưng hư hỏng không dừng lại ở ranh giới hành chính hay hợp đồng. Thiếu kinh phí bảo trì đường ở một đoạn có thể khiến việc xử lý toàn tuyến rời rạc.
Các vệt lún, chỗ trồi cao và mặt đường gồ ghề không chỉ gây bất tiện; khi trời mưa hoặc xe chạy nhanh, chúng có thể làm tăng nguy cơ mất an toàn. Sơn kẻ đường mờ, cây cối che biển báo và nước đọng ven đường càng khiến việc quan sát khó khăn. Sở Xây dựng cho biết tình trạng phân chia trách nhiệm, cùng việc đoạn BOT chưa có đủ kinh phí, khiến công tác duy tu trên toàn tuyến chưa đồng bộ. Các hạng mục thuộc phần do Sở quản lý dự kiến hoàn thành trong quý IV/2026; sau khi vấn đề tài chính được xử lý, Sở sẽ tham mưu đề nghị chuyển đoạn BOT về địa phương quản lý. Đây là hướng xử lý cần thiết, nhưng người đi đường vẫn cần biện pháp an toàn tức thời trong lúc chờ sửa chữa.
Sửa chữa phải đi cùng trách nhiệm dài hạn
Hai tuyến đường cho thấy hai mắt xích khác nhau của cùng một áp lực: đường mới phải chứng minh chất lượng trước khi bàn giao, còn đường đang khai thác cần nguồn lực và đầu mối đủ rõ để bảo trì liên tục. Ở Như Xuân–Thượng Ninh, việc nhà thầu vá mặt đường chỉ giải quyết phần nhìn thấy; cần kiểm tra nền và theo dõi các điểm đã sửa để tránh hư hỏng tái diễn. Ở vành đai phía Tây, khoản sửa chữa được duyệt cho hai đoạn là bước tiến, nhưng chưa giải quyết nút thắt tài chính của đoạn BOT. Nếu chỉ xử lý từng điểm khi chúng đã lún sâu, chi phí xã hội sẽ còn là thời gian đi lại, rủi ro tai nạn và niềm tin suy giảm. Thanh Hóa cần công khai tiến độ, kết quả nghiệm thu sửa chữa và phương án bảo trì cho toàn tuyến, thay vì để trách nhiệm bị chia nhỏ theo từng đoạn.
Điều người dân cần không phải những lời hứa chung về nâng cấp hạ tầng, mà là mặt đường an toàn và cơ chế chịu trách nhiệm có thể kiểm chứng. Các mốc dự kiến trong năm 2026 chỉ có ý nghĩa khi công trình được sửa đúng nguyên nhân, nghiệm thu minh bạch và có kế hoạch duy tu sau đó. Đường Như Xuân–Thượng Ninh hư hỏng trước bàn giao và vành đai lún sâu 10 cm không phải hai câu chuyện tách biệt: cả hai cùng đặt ra câu hỏi liệu quản lý chất lượng và kinh phí bảo trì có theo kịp tốc độ xuống cấp hay không. Sửa chữa là việc trước mắt; bảo đảm chất lượng và duy trì an toàn lâu dài mới là thước đo trách nhiệm.
