Đường sắt nhẹ Phú Quốc: mảnh ghép giao thông cho APEC ngay từ đường băng
Đường sắt nhẹ Phú Quốc là tuyến tàu điện nhẹ dài khoảng 17,5 km, kết nối trực tiếp Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC ở Nam đảo, được đầu tư theo hình thức BOT, thi công ba ca liên tục với mục tiêu chạy thử nghiệm 2027 và khai thác thương mại phục vụ APEC. Chính việc đặt mục tiêu chạy thử vào tháng 6 và khai thác từ tháng 8 cho thấy dự án không chỉ là một công trình giao thông mới, mà là tuyên bố chính trị về năng lực tổ chức một sự kiện toàn cầu trên một hòn đảo du lịch. Không có đường sắt nhẹ Phú Quốc, câu chuyện APEC trên Đảo Ngọc sẽ vẫn phụ thuộc vào đường ô tô dễ tắc và thiếu tính biểu tượng. Với tuyến tàu điện đô thị này, Việt Nam muốn khách dự APEC vừa bước xuống máy bay đã cảm nhận một mô hình phát triển mới: giao thông xanh, hiện đại và có tầm nhìn dài hạn.
Tiến độ thi công: tham vọng lớn đi kèm áp lực thời gian
Đặt mục tiêu hoàn thiện cơ bản và chạy thử nghiệm vào tháng 6/2027 là một quyết định táo bạo, khi dự án mới giải ngân khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng. Theo báo cáo của chủ đầu tư Sun Group, công trường hiện huy động gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân, thi công liên tục ba ca mỗi ngày ở ba hạng mục then chốt: cầu, hầm, nền đường. Đây không chỉ là con số về nhân lực, mà là tín hiệu cho thấy mọi con mắt đều hướng vào mốc APEC. Bệ trụ cầu đã đạt khoảng 63%, thân trụ chạm mốc 56%; nền đường đạt tới 97% khối lượng đào và đắp cát, còn đắp đất khoảng 79%. Khi một dự án phải tăng tốc như vậy, rủi ro chậm tiến độ luôn rình rập, nhưng nếu giữ được nhịp, Phú Quốc sẽ có tuyến hạ tầng giao thông chiến lược kịp lúc khách quốc tế đặt chân tới.
Địa chất và thời tiết: bài kiểm tra năng lực thi công hiện đại
Nếu đường sắt nhẹ Phú Quốc về đích đúng kế hoạch, thành tựu đáng nhắc đến không phải chỉ là thời gian, mà là cách Việt Nam xử lý những điều kiện thi công khó khăn trên đảo. Mùa mưa Đảo Ngọc khiến khu vực nền đường ở dải phân cách thường xuyên ngập, cản trở thoát nước và dựng móng. Tại hầm 1 và hầm 2, lớp đất đá quá cứng làm phương án đóng, ép cừ thép bảo vệ theo thiết kế ban đầu không khả thi, buộc nhà thầu chuyển sang đào mở. Khác với nhiều dự án đô thị trên đất liền, ở đây mỗi lựa chọn kỹ thuật “sai nhịp” sẽ kéo theo nguy cơ sạt lở taluy, nước đọng trong hố đào và thi công bị ngắt quãng. Việc phải bơm hút nước, xử lý đất sạt lở liên tục vừa là chi phí, vừa là phép thử cho năng lực quản trị công trường, cho thấy hạ tầng giao thông hiện đại không chỉ là bản vẽ đẹp mà là khả năng thích ứng với một đảo nhiệt đới sống động.
Ý nghĩa chiến lược: APEC là cột mốc, 2045 mới là đích đến
Đường sắt nhẹ Phú Quốc được xem là bước ngoặt hạ tầng lịch sử cho Đảo Ngọc khi rút ngắn thời gian từ sân bay tới Nam đảo xuống khoảng 20 phút và bổ sung thêm một phương thức vận tải công cộng cho người dân, du khách và các đoàn dự APEC. Tuyến LRT cùng ĐT.975 và Đại lộ APEC đang được thi công đồng bộ, nhắm mục tiêu cán đích trước 30/4/2027 để tạo nên một diện mạo giao thông xanh ấn tượng. Đây không chỉ là sự chuẩn bị cho vài ngày hội nghị quốc tế, mà gắn với định hướng đổi mới mô hình phát triển đất nước, hiện đại hóa quản trị, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 theo Nghị quyết số 19-NQ/TW. Nói cách khác, APEC là cơ hội để Việt Nam “kể” với thế giới câu chuyện mới: chúng ta muốn thu hút đầu tư, du lịch và cả niềm tin bằng những tuyến hạ tầng giao thông xanh, thông minh, chứ không bằng khẩu hiệu.
Khai thác từ tháng 8: phép thử cho trải nghiệm khách quốc tế
Việc đặt mục tiêu khai thác thương mại đường sắt nhẹ Phú Quốc từ tháng 8/2027, ngay trước Hội nghị APEC, là quyết định mang tính biểu tượng: khách quốc tế sẽ là những người đầu tiên “chấm điểm” tuyến tàu điện đô thị mới này. Nếu hệ thống vận hành ổn định, thời gian di chuyển 20 phút, dịch vụ trên tàu và tại nhà ga được tổ chức thông minh, Phú Quốc sẽ ghi điểm như một điểm đến có tư duy giao thông công cộng, thay vì chỉ là đảo nghỉ dưỡng phụ thuộc vào ô tô riêng. Ngược lại, bất kỳ trục trặc nào cũng sẽ lập tức trở thành bài học đắt giá cho các dự án LRT khác trong tương lai. Ở góc nhìn lạc quan, việc đón đoàn tàu đầu tiên về lắp đặt thiết bị ngay giai đoạn tháng 1–2/2027 cho thấy dự án đã bước sang pha vận hành thử nghiêm túc, không phải chỉ chạy đua cho kịp ngày khai mạc APEC.
