Tuyên truyền phải đi cùng kỹ năng thực hành
Lừa đảo trực tuyến là hành vi dùng mạng và các thủ đoạn giả mạo, dụ dỗ hoặc chiếm quyền truy cập để lừa nạn nhân giao tiền hay thông tin cá nhân. Vì vậy, phòng chống lừa đảo không thể chỉ dừng ở lời cảnh báo: mỗi người cần biết cách nhận diện dấu hiệu bất thường và dừng lại trước khi làm theo yêu cầu đáng ngờ.
Phòng An ninh mạng Công an TP Bắc Ninh phối hợp tổ chức các buổi tuyên truyền cao điểm với chủ đề “Chủ động nhận diện, kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng”. Chương trình hướng tới đưa kiến thức đến gần người dân, giúp họ nâng cao cảnh giác và chủ động tự bảo vệ. Các buổi tuyên truyền diễn ra tại Công ty TNHH Nexcon Việt Nam ở phường Yên Phong, UBND xã Xuân Cẩm và Trường THPT Thái Thuận ở phường Bắc Giang. Đây là cách tiếp cận thiết thực: cảnh báo hữu ích nhất khi gắn với hoàn cảnh và nhóm người có nguy cơ cụ thể.
Nhận diện bẫy theo hoàn cảnh của từng người
Công nhân và người lao động có thể bị nhắm đến qua tin tuyển dụng “việc nhẹ lương cao”, lời mời vay trực tuyến hoặc hỗ trợ tài chính khẩn cấp, quảng cáo phòng trọ giá rẻ và lời rủ rê đánh bạc trên mạng. Những lời mời đánh trúng nhu cầu cấp thiết thường tạo sức ép phải quyết định nhanh; đó cũng là lúc cần chậm lại, kiểm tra người đăng tin và xác minh qua kênh độc lập.
Ở khu dân cư, các cảnh báo tập trung vào kẻ mạo danh cơ quan nhà nước, điện lực hoặc ngân hàng; thông báo trúng thưởng giả; đầu tư tiền ảo; mua bán hàng hóa trực tuyến; làm nhiệm vụ nhận hoa hồng và đường link độc hại nhằm chiếm tài khoản. Với học sinh, nguy cơ còn gồm bắt nạt, quấy rối, đe dọa, dụ dỗ và lôi kéo. Chương trình cũng nêu các vụ việc thực tế, trong đó có chiếm đoạt Facebook để nhắn vay tiền người thân và giả danh nhân viên ngân hàng. Nhận ra thủ đoạn quen thuộc giúp người dân cảnh giác, nhưng không nên mặc định rằng một chiêu trò chỉ nhắm vào một nhóm.
Những thao tác nhỏ giúp bảo vệ tài khoản
Các hướng dẫn dành cho học sinh cũng là nguyên tắc hữu ích với mọi người: không chia sẻ mật khẩu, mã xác thực hoặc thông tin riêng tư; không mở đường link lạ và không tải ứng dụng không rõ nguồn gốc. Trước khi đăng, bình luận hay chia sẻ nội dung, hãy cân nhắc thông tin đó có thể tiết lộ gì về mình. Đây không phải những quy tắc phức tạp, nhưng chỉ có tác dụng khi được thực hiện đều đặn.
Khi gặp tin nhắn hoặc yêu cầu bất thường, đừng làm theo chỉ vì người gửi tạo cảm giác khẩn cấp hay tự nhận là người quen, nhân viên ngân hàng hoặc cán bộ. Hãy xác minh bằng cách liên hệ lại qua số điện thoại hoặc kênh đã biết, thay vì dùng thông tin trong tin nhắn. Nếu là học sinh bị đe dọa, dụ dỗ hoặc nghi bị lừa, cần bình tĩnh, lưu lại tin nhắn và bằng chứng, rồi báo cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng; không nên tự giải quyết một mình. Đó là những kỹ năng tự bảo vệ thiết thực để giữ an toàn mạng.
Con số thiệt hại nhắc rằng cảnh giác phải thường xuyên
Theo thống kê của Phòng An ninh mạng Công an TP Bắc Ninh, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã xử lý 9 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, liên quan đến 28 đối tượng và gây thiệt hại gần 32 tỷ đồng. Con số này cho thấy hậu quả của việc mất cảnh giác không chỉ nằm ở một tài khoản hay một lần chuyển tiền. Tuyên truyền tại các buổi gặp mặt, phần hỏi đáp và câu hỏi trắc nghiệm giúp người nghe hiểu tình huống cụ thể hơn, nhưng không thể thay thế thói quen tự kiểm tra mỗi ngày.
Đại tá Trần Viết Soái, Trưởng Phòng An ninh mạng Công an TP Bắc Ninh, cho biết mục tiêu của đợt cao điểm là giúp người dân nhận biết thủ đoạn mới và chủ động phòng tránh. Việc phối hợp giữa công an, chính quyền, nhà trường và doanh nghiệp cần được duy trì; ngân hàng và đơn vị viễn thông cũng có vai trò trong cảnh báo, phát hiện và ngăn chặn lừa đảo. Kết luận quan trọng nhất vẫn thuộc về từng người: dừng lại, xác minh, giữ kín thông tin và tìm trợ giúp khi có dấu hiệu bất thường. Đó là nền tảng của phòng chống lừa đảo hiệu quả.
