Ba cây cầu mới: bước ngoặt cho hạ tầng giao thông TP.HCM
Ba dự án cầu Thủ Thiêm 4, cầu Kênh Ngang số 3 và một cầu vượt sông Sài Gòn có đường đi bộ độc đáo là các công trình hạ tầng giao thông TP.HCM mới được phê duyệt kiến trúc, nhằm tăng kết nối liên quận, giảm tắc đường và mở rộng không gian phát triển đô thị theo định hướng quy hoạch dài hạn. Đây không chỉ là các cây cầu mới, mà là những “trục xương sống” giúp tái tổ chức lại dòng giao thông, kết nối khu Nam, Thủ Thiêm và mạng lưới vành đai hiện hữu.
UBND TP.HCM đã phê duyệt kết quả cuộc thi tuyển phương án kiến trúc cầu Thủ Thiêm 4, với phương án mã số TT42 của liên danh TECCO1 - T.Y.Lin - CUBIC đoạt giải Nhất và được chọn làm cơ sở triển khai dự án. Song song, thành phố phê duyệt nhiệm vụ thiết kế thi tuyển phương án kiến trúc cầu Kênh Ngang số 3 trên trục Lưu Hữu Phước – Hoài Thanh tại phường Phú Định. Sự đồng loạt này cho thấy thành phố không còn xử lý kẹt xe từng điểm lẻ, mà đang mở một “chuỗi cầu” mới để tái cấu trúc mạng lưới kết nối Đông – Nam – Tây.
Cầu Thủ Thiêm 4: cầu vượt sông Sài Gòn kiêm không gian công cộng
Cầu Thủ Thiêm 4 là mảnh ghép chiến lược trong mạng lưới cầu vượt sông Sài Gòn, nối khu Nam thành phố với khu đô thị mới Thủ Thiêm và phần còn lại của trung tâm. Dự án được dự kiến sử dụng khoảng 5.063 tỷ đồng vốn ngân sách, khởi công trong quý IV/2026 và hoàn thành, đưa vào khai thác trong quý IV/2028. "Dự án cầu Thủ Thiêm 4 có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 5.063 tỷ đồng, sử dụng hoàn toàn nguồn vốn ngân sách".
Về kỹ thuật, cầu có tổng chiều dài khoảng 2,16 km, trong đó phần cầu chính gần 1,6 km, 8 làn xe với 6 làn ô tô và 2 làn hỗn hợp, tốc độ thiết kế 60 km/h. Cầu chính gồm 3 nhịp vòm liên tục 85 m – 180 m – 85 m, lấy cảm hứng từ những nhịp sóng nước trên sông Sài Gòn. Đây là cầu vượt sông Sài Gòn hiếm hoi tích hợp tuyến đường riêng cho người đi bộ và xe đạp chạy dọc theo hệ vòm, kết nối công viên hai bờ, vươn lên điểm cao nhất với ban công ngắm cảnh trung tâm thành phố. Nói cách khác, cầu Thủ Thiêm 4 biến một công trình giao thông thành “công viên trên cao” cho cư dân lẫn du khách.
Cầu Kênh Ngang số 3: giải bài toán nút thắt khu Nam
Nếu Thủ Thiêm 4 giải bài toán trục lớn Bắc – Nam, thì cầu Kênh Ngang số 3 là lời đáp cho các nút thắt nội khu ở phía Nam. Cầu nằm trên trục Nguyễn Duy – Hoài Thanh – Lưu Hữu Phước tại phường Phú Định, với tổng chiều dài tuyến 634,55 m và phần cầu dài khoảng 324,5 m. Cầu được thiết kế 4 làn xe cơ giới, tốc độ 50 km/h, mặt cầu rộng 13–15,5 m, đảm bảo cả vỉa hè, phần xe chạy và hạ tầng kỹ thuật.
Điểm quan trọng nhất không phải là con số kỹ thuật, mà là cách cầu Kênh Ngang số 3 “khâu lại” các đoạn đường bị chia cắt: công trình sẽ nối trực tiếp hai đoạn Lưu Hữu Phước, liên thông trục Hoài Thanh – Lưu Hữu Phước với An Dương Vương và kết nối ra đại lộ Võ Văn Kiệt. Nhờ đó, xe từ khu dân cư phía trong không còn phải dồn lên tuyến Bến Bình Đông – Mễ Cốc, giúp giảm áp lực cho tuyến vốn đã quá tải. Tỉnh táo hơn, thành phố yêu cầu kiến trúc cầu hiện đại nhưng không quá phức tạp, để tránh chi phí duy tu phình to trong tương lai.
Từ kiến trúc đoạt giải đến hiện thực trên công trường: vì sao “bước tiếp theo” mới là phép thử
Việc TP.HCM chọn xong phương án kiến trúc đạt giải Nhất cho cầu Thủ Thiêm 4 mới chỉ là bước bắt đầu của hành trình dài. UBND thành phố đã giao chủ đầu tư hướng dẫn liên danh đoạt giải hoàn chỉnh thiết kế theo kết luận Hội đồng thi tuyển, làm cơ sở cho các bước thiết kế tiếp theo. Đây là giai đoạn dễ bị xem nhẹ, nhưng lại quyết định cầu có “đẹp trên giấy” hay vận hành tốt ngoài đời.
Với cầu Kênh Ngang số 3, kế hoạch chi tiết đã được vạch ra: từ quý III/2026 đến quý II/2027 sẽ thực hiện bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, điều chỉnh dự án, thiết kế, dự toán và lựa chọn nhà thầu; công trình dự kiến khởi công quý II/2027, hoàn thành và đưa vào sử dụng trong quý IV/2028. Nếu những mốc này không bị trễ, người dân khu Nam có quyền kỳ vọng một mạng lưới hạ tầng giao thông TP.HCM “chạy êm” hơn thay vì mãi ứng phó kẹt xe.
Một mạng lưới cầu mới cho phát triển đô thị bền vững
Điểm chung của ba dự án là chúng không đứng một mình, mà nằm trong bức tranh lớn về hạ tầng giao thông TP.HCM: hoàn thiện mạng lưới cầu, đường qua sông Sài Gòn, tái tổ chức dòng giao thông và mở rộng không gian đô thị. Mục tiêu đầu tư cầu Kênh Ngang số 3 cũng được cập nhật để phù hợp Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060.
Khi cầu Thủ Thiêm 4 hoàn thành, nó sẽ bổ sung thêm một tuyến kết nối quan trọng giữa khu Nam và Thủ Thiêm, giảm áp lực cho các tuyến hiện hữu. Cùng lúc, cầu Kênh Ngang số 3 giảm tải Bến Bình Đông – Mễ Cốc và cầu hiện hữu trên đường Mễ Cốc, giải tỏa các “nút thắt cổ chai” nội khu. Nói cách khác, thay vì đắp thêm làn trên những tuyến đã quá tải, TP.HCM đang chọn chiến lược mở các trục mới, đan lưới cầu – đường để phân bố lại dòng xe. Đây là hướng đi đúng nếu thành phố muốn phát triển đô thị bền vững, thay vì kéo dài tình trạng “cao ốc mọc nhanh hơn cầu”.
