Quan hệ Việt Nam - Thái Lan: Từ nền tảng tin cậy đến đối tác chiến lược toàn diện
Quan hệ Việt Nam Thái Lan là mối quan hệ song phương được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị, tôn trọng lẫn nhau và lợi ích chiến lược tương đồng, đang phát triển thành một trụ cột hợp tác chiến lược khu vực, đóng góp cho hòa bình, ổn định và hữu nghị Đông Nam Á. Sau 50 năm ngoại giao kể từ ngày hai nước thiết lập quan hệ, điều đáng nói nhất không chỉ là số lượng thỏa thuận hay các chuyến thăm cấp cao, mà là cách hai bên đã biến sự tin cậy chính trị thành hành động cụ thể. Các cuộc thăm chính thức liên tiếp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Thái Lan, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul tới Việt Nam và chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram đúng dịp kỷ niệm 50 năm là minh chứng cho quyết tâm đưa khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện đi vào thực chất.
Di sản, văn hóa và giao lưu nhân dân: Nền tảng mềm của hữu nghị Đông Nam Á
Nếu trụ cột chính trị tạo khung, thì giao lưu văn hóa và nhân dân là phần “hồn” giúp quan hệ Việt Nam Thái Lan khác biệt so với nhiều cặp quan hệ song phương khác trong khu vực. Hai nước chia sẻ nhiều giá trị chung của không gian Phật giáo, nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, lễ hội và ẩm thực, khiến hợp tác di sản trở thành một kênh hợp tác chiến lược khu vực đầy tiềm năng. Các triển lãm ảnh như “Lăng kính Ngoại giao: 50 năm Quan hệ Thái Lan – Việt Nam” không chỉ là sự kiện kỷ niệm, mà là thông điệp mềm về một nửa thế kỷ hiểu nhau bằng hình ảnh. Du khách giữa hai nước ngày càng muốn hòa mình vào đời sống văn hóa, không chỉ “xem” mà còn “sống” trong di sản, từ phố cổ, lễ hội đến làng nghề, qua đó tự nhiên củng cố hữu nghị Đông Nam Á từ tầng sâu xã hội.
Một phát biểu đáng chú ý là nhận định rằng di sản có khả năng kết nối con người, nuôi dưỡng sự thấu hiểu và tôn trọng lẫn nhau, từ đó tạo nền tảng cho mọi quan hệ song phương bền vững. Đây là lời nhắc rằng sức mạnh mềm, nếu được đầu tư đúng hướng, sẽ bền hơn mọi thỏa thuận kinh tế ngắn hạn.
Nền tảng xã hội và kinh tế: Sợi dây gắn kết hơn 100.000 người Thái gốc Việt
Điểm khiến quan hệ Việt Nam - Thái Lan có chiều sâu là sự song hành giữa nhà nước và xã hội. Cộng đồng hơn 100.000 người Thái gốc Việt, các khu di tích và bảo tàng về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thái Lan, cùng khu Phố Việt Nam (Viet Nam Town) tại Udon Thani là những “mỏ neo” ký ức và bản sắc, neo giữ tình cảm giữa hai dân tộc. Đây không chỉ là biểu tượng, mà còn là hạ tầng xã hội cho giao thương, giáo dục và du lịch. Ngày càng nhiều doanh nghiệp, sinh viên và du khách qua lại, biến quan hệ ngoại giao trên giấy thành trải nghiệm đời sống cụ thể giữa hai bên. Chính những dòng người này sẽ quyết định quan hệ Việt Nam Thái Lan có tiếp tục phát triển một cách thực chất, thay vì chỉ dừng ở những tuyên bố hữu nghị Đông Nam Á.
Tương lai hợp tác chiến lược: Từ “ba kết nối” đến chương trình hành động 2026-2031
Câu hỏi quan trọng nhất sau 50 năm ngoại giao là: hai nước sẽ làm gì trong 50 năm tiếp theo để không tụt lại trong một khu vực cạnh tranh ngày càng gay gắt? Câu trả lời bước đầu nằm trong Chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn 2026-2031, cùng Chiến lược “Ba kết nối” mà phía Việt Nam xác định là trọng tâm ngoại giao kinh tế với Thái Lan. Theo Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan, trọng tâm sắp tới là triển khai hiệu quả các nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao, hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp tăng cường hợp tác, đồng thời phát huy ngoại giao văn hóa và công tác cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Nếu hai nước biến những định hướng này thành các dự án cụ thể về kinh tế số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng kết nối, quan hệ song phương hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu hợp tác chiến lược khu vực trong ASEAN.
Kết luận: Nửa thế kỷ là điểm khởi đầu mới, không phải trạm dừng
Nửa thế kỷ quan hệ Việt Nam Thái Lan cho thấy một bài học rõ ràng: tin cậy chính trị, nền tảng xã hội sâu rộng và giao lưu văn hóa chân thực là ba trụ cột không thể thay thế. Trên nền tảng hữu nghị được xây dựng trong suốt nửa thế kỷ qua, cả hai nước có đầy đủ điều kiện để đưa quan hệ song phương phát triển sâu sắc hơn, thực chất hơn và trở thành một hình mẫu hợp tác thành công trong ASEAN. Nhưng để làm được điều đó, cả Hà Nội và Bangkok phải coi 50 năm ngoại giao không phải là trạm dừng để tự hào, mà là điểm xuất phát cho một giai đoạn mới, nơi mọi thỏa thuận chiến lược đều phải “chạm” tới đời sống người dân – từ sinh viên, nghệ sĩ đến doanh nhân, du khách. Chỉ khi đó, khẩu hiệu hữu nghị Đông Nam Á mới có nội dung sống động và lâu bền.
