EMU-370: bước khởi đầu tham vọng tàu cao tốc Việt Nam
Tàu cao tốc EMU-370 là mô hình đoàn tàu tốc độ cao thế hệ mới do THACO phối hợp cùng Hyundai Rotem giới thiệu, hướng tới khai thác thương mại ở tốc độ 370 km/h với 8 toa dài hơn 200 m và 479 ghế ngồi, thể hiện tham vọng xây dựng hệ thống tàu cao tốc Việt Nam dựa trên hợp tác chuyển giao công nghệ giao thông tiên tiến giữa doanh nghiệp trong nước và đối tác Hàn Quốc. Việc THACO và Hyundai Rotem mang EMU-370 tới triển lãm VRT&CON ở Hà Nội không phải màn trình diễn công nghệ đơn lẻ, mà là tuyên bố chính thức về một hướng đi mới: doanh nghiệp tư nhân Việt Nam bước vào chuỗi cung ứng đường sắt hiện đại, thay vì chỉ đứng ngoài các dự án hạ tầng công cộng. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy cuộc chơi tàu cao tốc Việt Nam sẽ không chỉ dựa vào nhà nước mà còn có lực đẩy từ khu vực tư nhân.
Thông số 370 km/h: ý nghĩa hơn là con số tốc độ
EMU-370 được thiết kế với 8 toa, tổng chiều dài khoảng 200–200,1 m, bố trí 479 ghế ngồi, tốc độ khai thác mục tiêu 370 km/h và tốc độ thiết kế tối đa 407 km/h. Những con số này đặt đoàn tàu vào nhóm tốc độ cao đang vận hành tại các nước có hệ thống đường sắt tiên tiến, nhưng điều đáng nói hơn là cách công nghệ được tối ưu cho vận tải hành khách. Theo thông tin kỹ thuật, hệ số cản khí động học của EMU-370 giảm khoảng 12,3% so với thế hệ EMU-320 đang khai thác tại Hàn Quốc, trong khi mỗi động cơ kéo đạt công suất 560 kW, tăng khoảng 47,4%. Đây là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi "tàu cao tốc Việt Nam" sẽ dựa trên nền tảng nào: không phải bản sao giá rẻ, mà là thế hệ công nghệ giao thông mới đang được Hàn Quốc phát triển.
Hợp tác THACO – Hyundai Rotem: chiến lược hơn là thương vụ
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện THACO Hyundai Rotem không nằm ở một mô hình tàu trưng bày, mà ở chiến lược dài hơi: THACO xác định công nghiệp đường sắt là lĩnh vực đột phá, lấy hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ làm nền tảng. Việc ký các hợp đồng cung cấp đầu máy, toa xe cho dự án đường sắt đô thị và thỏa thuận chuyển giao công nghệ cho thấy hai bên không coi EMU-370 là sản phẩm "đến rồi đi", mà là bước đệm để xây dựng năng lực sản xuất tại chỗ. Theo kế hoạch, giai đoạn 2026–2027, THACO tập trung tiếp nhận công nghệ và chuẩn bị năng lực sản xuất; từ năm 2028, doanh nghiệp dự kiến bắt đầu sản xuất nội địa hóa và lắp ráp hoàn thiện phương tiện đường sắt. Nếu lộ trình này được thực hiện nghiêm túc, Việt Nam có cơ hội thoát khỏi vai trò chỉ nhập khẩu tàu, tiến tới làm chủ một phần chuỗi giá trị trong ngành vận tải hành khách đường sắt.
Từ mô hình đến đường ray: triển vọng và thách thức
Cần thẳng thắn: EMU-370 hiện vẫn đang trong quá trình phát triển tại Hàn Quốc, dự kiến thử nghiệm vận hành từ năm 2030 và hướng tới khai thác thương mại từ năm 2031. Nghĩa là, những gì xuất hiện ở Hà Nội mới là mô hình và công nghệ nền tảng, không phải đoàn tàu sẽ chạy ngay trên đường ray Việt Nam. Tuy vậy, chính khoảng thời gian vài năm này lại là cơ hội để chuẩn bị hạ tầng, khung pháp lý và năng lực kỹ thuật nếu Việt Nam muốn đón thế hệ tàu cao tốc tương tự. Song song với EMU-370, THACO và Hyundai Rotem còn giới thiệu mô hình tàu đô thị, hệ thống điều khiển tàu thông minh và giải pháp trải nghiệm không gian tàu bằng thực tế ảo. Điều đó cho thấy họ nhìn vận tải hành khách như một hệ sinh thái công nghệ giao thông tổng thể, chứ không chỉ là một đoàn tàu nhanh. Vấn đề còn lại nằm ở khả năng quy hoạch tuyến, vốn đầu tư và quyết tâm chính sách – những yếu tố mà doanh nghiệp không thể tự giải quyết.
Kết luận: tàu cao tốc chỉ có ý nghĩa khi gắn với chiến lược giao thông
Việc THACO và Hyundai Rotem giới thiệu tàu cao tốc EMU-370 với khả năng vận hành 370 km/h là tín hiệu cho thấy Việt Nam không đứng ngoài cuộc đua công nghệ giao thông tốc độ cao. Nhưng một đoàn tàu hiện đại tự thân không đủ thay đổi vận tải hành khách nếu thiếu chiến lược kết nối các đô thị lớn, chuẩn hóa hạ tầng và mô hình khai thác bền vững. Điểm tích cực là khu vực tư nhân đã bước vào sân chơi đường sắt với tầm nhìn nội địa hóa, sản xuất đầu máy, toa xe từ năm 2028. Nếu nhà nước coi đây là đối tác chiến lược, cùng xây dựng các tuyến trục chính phù hợp với năng lực tàu cao tốc, EMU-370 và những thế hệ kế tiếp có thể trở thành nền tảng cho một hệ thống tàu cao tốc Việt Nam thực sự, thay vì chỉ là mô hình đẹp trong triển lãm.
