EMU-370: Biểu tượng tham vọng đường sắt hiện đại của khu vực tư nhân
Tàu EMU-370 là mẫu tàu cao tốc thế hệ mới do Hyundai Rotem phát triển, được THACO đưa mô hình tới triển lãm tại Hà Nội như một tuyên bố tham vọng tham gia sâu vào công nghiệp đường sắt hiện đại, với tốc độ thiết kế 370 km/h, sức chở 479 hành khách và cấu hình 8 toa dài hơn 200 m, phản ánh rõ xu hướng kết nối nhanh giữa các đô thị lớn trong khu vực bằng hạ tầng đường sắt tốc độ cao. Việc một doanh nghiệp tư nhân Việt Nam xuất hiện bên cạnh một nhà sản xuất tàu cao tốc hàng đầu Hàn Quốc cho thấy cán cân quyền lực trong ngành giao thông đang dịch chuyển: nhà nước không còn là người chơi duy nhất trên đường ray. Đây không chỉ là câu chuyện về một mô hình tàu được trưng bày, mà là tín hiệu cho thấy tư nhân đã sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm trong cuộc đua hiện đại hóa hạ tầng, thay vì đứng ngoài chờ đợi các dự án công.
Công nghệ EMU-370: Tốc độ 370 km/h và chuẩn mực mới cho tàu cao tốc
Nếu Việt Nam nghiêm túc với giấc mơ tàu cao tốc, EMU-370 là hình dung khá rõ về chuẩn mực công nghệ mà chúng ta phải hướng tới. Theo thông số của nhà sản xuất, tàu EMU-370 gồm 8 toa, dài 200,1 m với 479 ghế ngồi, được thiết kế khai thác ở tốc độ 370 km/h và tốc độ thiết kế tối đa tới 407 km/h. Phần đầu tàu thuôn dài hơn 10 m, hệ thống thiết bị trên nóc được bố trí lại, tấm che quanh bánh xe được bổ sung giúp giảm hệ số cản khí động học khoảng 12,3% so với dòng EMU-320 đang khai thác tại Hàn Quốc. Bên dưới lớp vỏ tối ưu khí động học là động cơ kéo 560 kW mỗi động cơ, tăng 47,4% so với thế hệ trước. Theo nhà sản xuất, độ ồn bên trong đoàn tàu dự kiến khoảng 73 dB(A) ở tốc độ 370 km/h, sau hơn 100 thử nghiệm về vật liệu cách âm và hệ thống giảm xóc. Những con số này cho thấy tàu cao tốc Việt Nam, nếu xuất hiện, khó có thể là giải pháp nửa vời: hoặc đạt chuẩn quốc tế, hoặc tiếp tục tụt lại phía sau.
THACO – Hyundai Rotem và chiến lược làm chủ công nghiệp đường sắt
Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện tàu EMU-370 không phải là mô hình dài hơn hai sân bóng đá, mà là chiến lược phía sau của THACO. Việc đưa mô hình EMU-370 đến triển lãm tại Hà Nội nằm trong kế hoạch mở rộng sang công nghiệp đường sắt của doanh nghiệp này, với Hyundai Rotem giữ vai trò đối tác quan trọng trong tiếp nhận công nghệ và sản xuất đầu máy, toa xe tại Việt Nam. THACO đang phát triển Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và Cơ khí đa dụng tại Khu công nghiệp THACO Bình Cơ, diện tích khoảng 320 ha, hướng tới làm chủ công nghệ sản xuất linh kiện, kết cấu nhôm và các bộ phận của đầu máy, toa xe. Theo kế hoạch, giai đoạn 2026–2027 tập trung tiếp nhận công nghệ và chuẩn bị năng lực sản xuất, từ năm 2028 bắt đầu nội địa hóa và lắp ráp hoàn thiện phương tiện đường sắt. Nói cách khác, tư nhân không chỉ muốn bán sản phẩm, mà muốn bước vào chuỗi giá trị công nghệ cao – điều mà đường sắt Việt Nam lâu nay thiếu.
Từ tàu cao tốc đến tàu du lịch: Bức tranh chuyển động của ngành đường sắt
Trong khi mô hình tàu EMU-370 đại diện cho tương lai tốc độ cao, ngành đường sắt hiện tại vẫn đang cải thiện trải nghiệm trên những tuyến truyền thống. Công ty cổ phần Vận tải đường sắt Việt Nam đã ra mắt đoàn tàu chất lượng cao SNT1/SNT2 trên tuyến Sài Gòn – Nha Trang với nhiều nâng cấp về nội thất, tiện nghi và dịch vụ hành khách. Đoàn tàu có 32 toa, gồm khoang giường nằm 4 và 6 giường, toa ăn, nội thất hiện đại với tông trắng kem kết hợp xanh biển Nha Trang, hệ thống chiếu sáng, âm thanh, Wi-Fi và camera an ninh hoạt động liên tục. Một toa được trang bị hệ thống điều hòa mới giảm tiếng ồn, cho phép hành khách tự điều chỉnh nhiệt độ. Theo doanh nghiệp vận tải, việc nâng cấp nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại tăng và tăng sức hấp dẫn của du lịch đường sắt giữa TP.HCM – trung tâm kinh tế, thương mại, du lịch – và Nha Trang, điểm đến biển nổi tiếng. Điều này cho thấy ngành đường sắt không đứng yên chờ tàu cao tốc, mà đang từng bước nâng chất dịch vụ hiện hữu.
Tàu EMU-370 và câu hỏi lớn về chiến lược kết nối đô thị
Dù EMU-370 mới ở dạng mô phỏng, lộ trình phát triển của mẫu tàu này đặt ra câu hỏi rõ ràng cho Việt Nam: chúng ta sẽ đứng ở đâu trong bản đồ đường sắt hiện đại khu vực. EMU-370 nằm trong chương trình phát triển tàu cao tốc thế hệ mới của Hàn Quốc, triển khai từ năm 2022 với sự tham gia của Viện Nghiên cứu Đường sắt Hàn Quốc, Hyundai Rotem và nhiều đơn vị nghiên cứu, dự kiến thử nghiệm vận hành năm 2030 và hướng tới khai thác thương mại từ năm 2031. Trong khi đó, ở trong nước, các đoàn tàu chất lượng cao như SNT1/SNT2 mới chỉ cải thiện tốc độ và dịch vụ, chưa tạo ra bước nhảy vọt về thời gian di chuyển giữa các thành phố lớn. Nếu muốn tàu cao tốc Việt Nam trở thành hiện thực, mô hình EMU-370 là lời nhắc rằng chiến lược phải gắn với kết nối đô thị, với công nghiệp nội địa và với sự tham gia chủ động của tư nhân – chứ không thể chỉ là những bản vẽ trên giấy.
