EMU-370: Mô hình tàu cao tốc mở ra tham vọng mới cho đường sắt Việt Nam
Tàu cao tốc EMU-370 là mô hình đoàn tàu điện nhiều toa dài hơn 200 m, gồm 8 toa với 479 ghế ngồi, được thiết kế khai thác thương mại ở tốc độ 370 km/h và là trung tâm hợp tác công nghệ giữa THACO và Hyundai Rotem nhằm hướng tới sản xuất nội địa phương tiện đường sắt hiện đại tại Việt Nam. Việc THACO Hyundai Rotem mang EMU-370 tới Triển lãm và Hội nghị Quốc tế về Công nghệ đường sắt hiện đại và Chuỗi cung ứng xây dựng hạ tầng (VRT&CON), diễn ra từ ngày 8-10/10 tại Hà Nội, không phải màn trình diễn hình thức mà là thông điệp rất rõ: Việt Nam muốn tham gia cuộc chơi đường sắt cao tốc bằng năng lực chế tạo, chứ không chỉ bằng các gói thầu xây lắp. Đây là bước đi mang tính tuyên bố, đặt ngành đường sắt cao tốc vào tâm điểm chiến lược công nghiệp mới của doanh nghiệp trong nước.
Thông số kỹ thuật: 370 km/h không chỉ là con số đẹp trên brochure
Nếu nhìn thuần túy vào thông số, tàu cao tốc EMU-370 đủ sức đứng cạnh nhiều mẫu tàu đang chạy trên các tuyến đường sắt cao tốc hàng đầu thế giới. Đoàn tàu dài 200,1 m, gồm 8 toa, bố trí 479 ghế ngồi, tốc độ khai thác thiết kế 370 km/h, trong khi tốc độ thiết kế tối đa đạt 407 km/h. Theo Hyundai Motor Group, "những cải tiến khí động học giúp hệ số cản của EMU-370 giảm khoảng 12,3% so với EMU-320". Phần đầu tàu được kéo dài hơn 10 m để giảm lực cản không khí, tiết kiệm năng lượng và giảm tiếng ồn; các thiết bị trên nóc và khu vực bánh xe được bố trí lại, bổ sung tấm che nhằm hạn chế nhiễu động luồng khí. Mỗi động cơ kéo có công suất 560 kW, cao hơn 47,4% so với thế hệ trước, cho thấy đoàn tàu được thiết kế để tăng tốc và duy trì tốc độ cao một cách ổn định, chứ không chỉ đạt tốc độ đỉnh trong điều kiện lý tưởng.
Trải nghiệm hành khách: tốc độ cao nhưng không đánh đổi sự thoải mái
Điểm đáng chú ý của EMU-370 là tư duy thiết kế không xem hành khách như phần phụ của tốc độ. Hyundai Rotem cho biết đã tiến hành hơn 100 thử nghiệm để lựa chọn vật liệu cách âm, cải tiến hệ thống giảm xóc và hoàn thiện thiết kế thân tàu, với mục tiêu giữ độ ồn bên trong khoang ở mức khoảng 73 dB(A) khi tàu chạy 370 km/h. Con số này cho thấy nhà sản xuất không chấp nhận đánh đổi trải nghiệm hành khách lấy vài km/h tốc độ. Thiết kế khí động học với đầu tàu thuôn dài, tấm che bánh xe và bố trí lại thiết bị trên nóc không chỉ phục vụ hiệu suất năng lượng mà còn giảm tiếng ồn và rung lắc – những yếu tố quyết định cảm nhận của người ngồi trên tàu cao tốc. Nếu được triển khai đúng như mô hình, EMU-370 có thể trở thành chuẩn mực mới cho các dự án đường sắt cao tốc tương lai ở khu vực.
Hợp tác THACO – Hyundai Rotem: từ mô hình trưng bày đến sản xuất nội địa
Điểm quan trọng nhất trong câu chuyện EMU-370 không nằm ở mô hình đặt trong triển lãm, mà ở lộ trình công nghiệp phía sau. Việc giới thiệu tàu cao tốc EMU-370 nằm trong kế hoạch mở rộng hoạt động sang lĩnh vực công nghiệp đường sắt của THACO, với định hướng chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và từng bước nội địa hóa sản xuất. Hai bên đã ký thỏa thuận hợp tác nội địa hóa đầu máy, toa xe, sau đó tiếp tục triển khai các thỏa thuận về chuyển giao công nghệ và sản xuất trong nước; Hyundai Rotem cung cấp công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo, còn THACO đầu tư cơ sở sản xuất, phát triển năng lực chế tạo linh kiện. Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và Cơ khí đa dụng tại Khu công nghiệp THACO Bình Cơ, quy mô khoảng 320 ha, được định hướng sản xuất linh kiện, kết cấu nhôm và các bộ phận phục vụ đầu máy, toa xe – nền tảng không thể thiếu nếu Việt Nam muốn nói tới sản xuất nội địa trong ngành đường sắt cao tốc.
Lộ trình và ý nghĩa chiến lược: EMU-370 là phép thử năng lực công nghiệp
EMU-370 hiện vẫn đang trong quá trình phát triển tại Hàn Quốc, với lộ trình thử nghiệm vận hành từ năm 2030 và hướng tới khai thác thương mại từ năm 2031. Về phía Việt Nam, kế hoạch của THACO cho thấy cách tiếp cận bài bản: giai đoạn 2026-2027 tập trung tiếp nhận công nghệ và chuẩn bị năng lực sản xuất; từ năm 2028 dự kiến bắt đầu sản xuất nội địa hóa và lắp ráp hoàn thiện các phương tiện đường sắt, bao gồm đầu máy và toa xe. Đây không phải con đường dễ dàng, nhưng nếu thành công, EMU-370 sẽ là minh chứng rằng hợp tác công nghệ nước ngoài có thể chuyển hóa thành năng lực chế tạo trong nước, thay vì chỉ dừng ở việc nhập khẩu trọn gói. Trong bối cảnh các dự án đường sắt cao tốc đang được bàn thảo, việc một doanh nghiệp Việt Nam chủ động bước vào chuỗi cung ứng với đối tác Hàn Quốc là tín hiệu tích cực: chúng ta không đứng ngoài cuộc chơi, mà đang thử sức ở phần khó nhất – công nghiệp hóa và sản xuất nội địa.
