An toàn trực tuyến phải bắt đầu từ kỹ năng ứng phó
Chiến dịch “Không một mình” là chương trình toàn quốc nhằm giúp trẻ em và thanh thiếu niên phòng ngừa xâm hại trực tuyến, nhận biết tình huống không an toàn và tiếp cận hỗ trợ kịp thời. Đây là hướng đi cần thiết: bảo vệ trẻ trên mạng không thể chỉ dừng ở lời nhắc “hãy cẩn thận”, mà phải giúp các em biết dấu hiệu nguy hiểm và biết mình có thể tìm đến ai. Ngày 20/10, Công an thành phố Hải Phòng phối hợp với Trường THCS Chu Văn An phát động chiến dịch tại trường, với thông điệp “Kết nối không tổn thương”. Chương trình toàn quốc diễn ra từ ngày 10/10 đến 10/12/2026, tập trung vào phòng, chống xâm hại trực tuyến đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Những buổi sinh hoạt ở trường vì vậy có giá trị khi chuyển chủ đề lớn thành lựa chọn cụ thể mà học sinh có thể áp dụng trong đời sống số.
Nhận diện lừa đảo, dụ dỗ và những cuộc trò chuyện không an toàn
Nội dung hướng dẫn tại trường tập trung vào những rủi ro học sinh có thể gặp khi dùng mạng xã hội: lừa đảo, dụ dỗ, quấy rối, bắt nạt và lộ thông tin cá nhân. Tại chương trình ở Hải Phòng, báo cáo viên hướng dẫn cách nhận ra thủ đoạn lừa đảo, bảo mật dữ liệu, ứng xử văn hóa trên mạng và xử lý khi bị đe dọa hoặc bắt nạt. Ở Điện Biên, hoạt động tuyên truyền cũng lồng ghép cách phòng tránh hành vi dụ dỗ, quấy rối và bảo vệ thông tin cá nhân. Đây là cách tiếp cận thực tế hơn việc chỉ kể tên hiểm họa: học sinh cần hiểu khi nào một yêu cầu chia sẻ ảnh, thông tin riêng tư hay tiếp tục trò chuyện đã vượt giới hạn an toàn. Nâng cao kỹ năng số học sinh đồng nghĩa với việc giúp các em biết dừng lại, từ chối và lưu ý dấu hiệu bất thường trước khi rủi ro leo thang.
Điều quan trọng là học sinh biết tìm người giúp đỡ
Một thông điệp đáng giữ lại của chiến dịch là trẻ không phải tự xoay xở khi gặp sự cố. Học sinh được khuyến khích chia sẻ với cha mẹ, thầy cô hoặc người đáng tin cậy nếu bị đe dọa, gặp khó khăn hay có trải nghiệm không an toàn trên mạng. Các em cũng được nhắc rằng mình có quyền từ chối yêu cầu vô lý, dừng cuộc trò chuyện gây tổn thương và chủ động nhờ giúp đỡ. Sự khuyến khích này chỉ có tác dụng khi người lớn lắng nghe bình tĩnh, không trách mắng và bảo vệ quyền riêng tư của trẻ. Hoạt động “5 phút cùng em” đề nghị cha mẹ, thầy cô và người chăm sóc dành ít nhất năm phút mỗi ngày để trò chuyện, lắng nghe trẻ về trải nghiệm trên Internet. Trong bảo vệ trẻ em, một cuộc trò chuyện đều đặn có thể mở ra cơ hội để nhận biết rủi ro sớm, trước khi trẻ cảm thấy mình chỉ còn cách im lặng.
Tập huấn người lớn để mạng lưới hỗ trợ không đứt đoạn
Muốn kỹ năng từ lớp học đi vào thực tế, giáo viên và lực lượng tại cơ sở cũng cần biết cách tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ban đầu và phối hợp xử lý. Ngày 25/10, Công an tỉnh Lâm Đồng cùng các đơn vị giáo dục, khoa học và công nghệ tổ chức tập huấn chuyên gia an toàn số học đường; hơn 2.000 đại biểu tham dự, chương trình kết nối trực tuyến tới 124 xã, phường và đặc khu. Đây là bước mở rộng đáng chú ý: thay vì trông chờ từng học sinh tự nhận biết nguy cơ, địa phương xây dựng đội ngũ nòng cốt có thể hướng dẫn và hỗ trợ các em. Chiến dịch diễn ra đến ngày 10/12/2026, còn yêu cầu đặt ra sau tập huấn là chuyển tiếp kiến thức tới học sinh, phụ huynh và cộng đồng. Đó mới là phép thử của an toàn mạng trẻ em: liệu trẻ có gặp được một người lớn biết lắng nghe và biết phải làm gì khi các em lên tiếng hay không.
