Tuyến cao tốc 55 km: mảnh ghép còn thiếu trong mạng lưới vùng Đông Bắc
Đề xuất tuyến cao tốc dài khoảng 55 km kết nối cao tốc Hải Phòng – Hạ Long với đường Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội là một dự án hạ tầng giao thông chiến lược được Quảng Ninh xem như mảnh ghép còn thiếu để hoàn thiện mạng lưới đường bộ quốc gia, tăng cường liên kết vùng và mở ra hành lang kinh tế mới giữa Đông Bắc và Vùng Thủ đô. Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh đã gửi văn bản tới Chủ tịch Quốc hội, đề nghị bổ sung tuyến này vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây không chỉ là một đề xuất kỹ thuật mà là tuyên bố chính trị về ưu tiên phát triển đồng bộ hạ tầng, đặt Quảng Ninh – Hải Phòng ở tâm điểm kết nối với Vành đai 5 Hà Nội. Câu hỏi không còn là “có làm hay không”, mà là “sẽ tận dụng cơ hội này như thế nào cho chiến lược hành lang kinh tế vùng?”.
Thiết kế 6 làn, tốc độ 120 km/h: năng lực vận tải được nâng lên tầm mới
Điểm mạnh nhất của tuyến cao tốc Quảng Ninh đề xuất chính là cấu hình kỹ thuật hướng đến chuẩn quốc gia: chiều dài khoảng 55 km, 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100–120 km/h. Với quy mô này, tuyến đường không chỉ giải quyết bài toán thông xe mà còn tạo năng lực vận tải đủ lớn để phục vụ phát triển công nghiệp, logistics và du lịch dọc hành lang kinh tế mới. Điểm đầu tại nút giao Hạ Long Xanh trên tuyến cao tốc Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái, thuộc phường Tuần Châu, Quảng Ninh; điểm cuối kết nối với Vành đai 5 Hà Nội (CT.39) tại phường Trần Nhân Tông, TP Hải Phòng. Hệ thống đường gom 4 làn xe hai bên đang được Quảng Ninh triển khai, dự kiến hoàn thành trong năm 2026, cho thấy địa phương chủ động chuẩn bị không gian phát triển đô thị – công nghiệp song hành với tuyến cao tốc, thay vì chỉ coi đây là trục giao thông đơn thuần.
Hành lang kinh tế Quảng Ninh – Hải Phòng – Vùng Thủ đô: từ ý tưởng đến cấu trúc phát triển
Nếu nhìn trên bản đồ, tuyến cao tốc mới sẽ nối các cực tăng trưởng: khu kinh tế ven biển và du lịch Quảng Ninh, cảng biển và công nghiệp Hải Phòng, cùng vành đai đô thị – công nghiệp Vành đai 5 Hà Nội. Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh tuyến này sẽ hình thành một hành lang phát triển mới giữa Quảng Ninh, Hải Phòng và các địa phương trong Vùng Thủ đô, gắn với chủ trương phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông chiến lược, phát huy hiệu quả các cực tăng trưởng. Đây là bước dịch chuyển tư duy đáng kể: thay vì đầu tư hạ tầng rời rạc, địa phương hướng tới cấu trúc hành lang kinh tế, nơi hạ tầng giao thông đóng vai trò khung xương cho công nghiệp, logistics, dịch vụ và du lịch. Theo văn bản đề xuất, tuyến cao tốc còn được kỳ vọng phát huy hiệu quả hệ thống cảng biển, sân bay, các khu kinh tế và các di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh trong khu vực, mở ra cơ hội liên kết chuỗi giá trị liên vùng thay vì phát triển từng tỉnh đơn lẻ.
Vành đai 5 Hà Nội: điểm neo chiến lược của mạng lưới cao tốc Quảng Ninh
Một điểm được Quảng Ninh tính toán rõ ràng là sự đồng bộ với dự án đường Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội, đang được Chính phủ trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư. Nút giao cuối tuyến cao tốc sẽ kết nối trực tiếp với Vành đai 5 (CT.39), biến tuyến mới thành cầu nối tự nhiên giữa trục biển Đông Bắc và vành đai đô thị – công nghiệp quanh Hà Nội. Nhìn ở góc độ mạng lưới, đề xuất này hoàn thiện mắt xích còn thiếu của hệ thống hạ tầng giao thông vùng Đông Bắc, đồng thời tăng khả năng "chia sẻ" lưu lượng giữa các trục Bắc – Nam, ven biển và vành đai, giảm phụ thuộc vào một số tuyến hiện hữu. Quảng Ninh cho biết địa phương đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng trong phạm vi tuyến đề xuất và dự kiến dùng ngân sách tỉnh để đầu tư, một thông điệp mạnh về cam kết chính trị: địa phương không chờ trung ương “rót” vốn mới hành động, mà chủ động biến kết nối với Vành đai 5 thành ưu tiên phát triển dài hạn.
Dư địa phát triển vùng Đông Bắc và bài toán khai thác hiệu quả
Không thể phủ nhận, tuyến cao tốc mới là cơ hội mở rộng dư địa phát triển cho vùng Đông Bắc. Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh kỳ vọng tuyến này sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông quốc gia, tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy phát triển công nghiệp, logistics, du lịch, dịch vụ và đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh. Một nhận định đáng trích dẫn là: "Tuyến cao tốc cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa phát triển cho vùng Đông Bắc, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao hiệu quả kết nối giữa Quảng Ninh với mạng lưới giao thông quốc gia". Tuy vậy, bài toán không dừng ở xây xong đường. Nếu không kèm theo quy hoạch không gian hai bên tuyến, chiến lược thu hút đầu tư vào các khu kinh tế, logistics và chính sách bảo vệ môi trường, hành lang kinh tế mới có nguy cơ trở thành trục giao thông đẹp nhưng ít giá trị gia tăng. Kết luận hợp lý là: Quốc hội nên xem xét tích cực đề xuất này, song kèm yêu cầu về quy hoạch tích hợp, tránh lặp lại mô hình cao tốc chỉ phục vụ lưu thông mà bỏ lỡ cơ hội tổ chức lại không gian phát triển vùng.
