Cao tốc 55km Quảng Ninh – mắt xích vàng nối Hải Phòng với Vành đai 5 Hà Nội

Đề xuất cao tốc 55km: bước đi chiến lược của Quảng Ninh

Đề xuất tuyến cao tốc Quảng Ninh dài 55km nối cao tốc Hải Phòng – Hạ Long với đường Vành đai 5 Hà Nội là một sáng kiến hạ tầng giao thông chiến lược nhằm hoàn thiện mạng lưới đường bộ quốc gia, tăng cường kết nối vùng giữa Quảng Ninh, Hải Phòng và Vùng Thủ đô, đồng thời mở ra một hành lang kinh tế mới cho khu vực Đông Bắc trong giai đoạn phát triển tiếp theo. Điểm đáng nói là đây không phải một ý tưởng rời rạc, mà là động thái chủ động “đi trước một bước” của Quảng Ninh trong cấu trúc lại không gian kinh tế vùng. Ngày 31.7, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đã gửi Công văn số 86/ĐĐBQH đề nghị bổ sung tuyến này vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Động thái xin quy hoạch không đơn thuần là thủ tục, mà thể hiện rõ quan điểm: nếu muốn phát triển mạnh hơn, Quảng Ninh phải gắn mình chặt chẽ với các trục quốc gia, đặc biệt là Vành đai 5 Hà Nội.

Thông số tuyến 6 làn và lựa chọn thiết kế mang tính dài hạn

Theo đề xuất, tuyến cao tốc có chiều dài khoảng 55km, điểm đầu tại nút giao Hạ Long Xanh trên cao tốc Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái, điểm cuối kết nối với đường Vành đai 5 trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Tuyến được thiết kế theo tiêu chuẩn 6 làn xe, tốc độ 100–120km/h, cùng nút giao hoàn chỉnh với Vành đai 5 Hà Nội. Đây rõ ràng là lựa chọn hướng tới lưu lượng lớn và tầm nhìn hàng chục năm, chứ không phải giải pháp đối phó ngắn hạn. Đáng chú ý, song song với tuyến cao tốc, Quảng Ninh đang triển khai hệ thống đường gom 4 làn xe hai bên và dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Việc chuẩn bị đường gom ngay từ đầu cho thấy tư duy bài bản: không để cao tốc trở thành “con đường đóng” chỉ phục vụ xe đi qua, mà phải gắn với mạng lưới đường địa phương, tạo mặt bằng phát triển đô thị – công nghiệp hai bên tuyến.

Từ tuyến đường thành hành lang kinh tế mới phía Đông Bắc

Điểm mạnh nhất của đề xuất này nằm ở tư duy coi cao tốc không chỉ là công trình giao thông, mà là trục tổ chức lại không gian kinh tế. Văn bản của Đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Ninh khẳng định, tuyến cao tốc sẽ mở ra hành lang phát triển mới giữa Quảng Ninh, Hải Phòng và các địa phương trong Vùng Thủ đô. Khi cao tốc Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái, hệ thống cảng biển, sân bay, khu kinh tế đã hình thành, thì việc nối trực tiếp với Vành đai 5 Hà Nội là bước hoàn thiện mảnh ghép còn thiếu của hành lang kinh tế ven biển – thủ đô. Tuyến đường được kỳ vọng tăng cường liên kết vùng, nâng cao năng lực vận tải, thúc đẩy công nghiệp, logistics, du lịch và dịch vụ, đồng thời khai thác hiệu quả lợi thế của các cảng biển, sân bay, khu kinh tế, di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh trong khu vực. Câu chuyện ở đây là chuyển từ phát triển đơn lẻ từng địa phương sang khai thác sức mạnh của một chuỗi đô thị – cảng biển – cửa khẩu – thủ đô, gắn trên một trục cao tốc chung.

Vai trò trong chiến lược hạ tầng giao thông phía Bắc

Việc Quảng Ninh xin bổ sung tuyến cao tốc vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ 2021–2030, tầm nhìn 2050 là cách cụ thể hóa chủ trương phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược và tăng cường liên kết vùng. Tuyến này được xác định đồng bộ với định hướng đầu tư đường Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội, dự án đang được Chính phủ trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư. Nói thẳng, nếu Vành đai 5 là “chiếc nhẫn” ôm lấy vùng Thủ đô thì nhánh cao tốc Quảng Ninh – Hải Phòng sẽ là “cánh tay” nối vùng ven biển năng động nhất miền Bắc với trung tâm. Theo đề xuất, tỉnh Quảng Ninh đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng trong phạm vi tuyến và dự kiến bố trí vốn ngân sách địa phương để đầu tư, nhằm phát huy hiệu quả hệ thống hạ tầng giao thông quốc gia và tạo động lực phát triển mới cho tỉnh và khu vực phía Bắc. Đây là thông điệp rõ ràng: Quảng Ninh không chờ Trung ương “rót” mà sẵn sàng dùng nguồn lực của mình để đi đầu.

Lợi ích người dân và thách thức cần tính trước

Nếu được chấp thuận và triển khai đúng nhịp với Vành đai 5 Hà Nội, tuyến cao tốc mới sẽ mang lại thay đổi trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp. Thời gian đi lại giữa các trung tâm du lịch Hạ Long, hệ thống cảng biển Hải Phòng, các khu kinh tế ven biển với Vùng Thủ đô sẽ rút ngắn đáng kể, chi phí vận tải theo đó giảm, tạo lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa và dịch vụ. Với người dân, cơ hội việc làm trong các ngành công nghiệp, logistics, dịch vụ dọc tuyến cao tốc sẽ tăng lên nhờ dòng vốn và doanh nghiệp dịch chuyển theo trục mới. Như văn bản đề xuất nhấn mạnh: tuyến cao tốc được kỳ vọng góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và tạo dư địa phát triển bền vững cho vùng Đông Bắc. Tuy vậy, để cao tốc không trở thành “con đường nối nhanh nhưng bỏ quên hai bên”, quy hoạch đô thị, môi trường, phân bố khu công nghiệp dọc tuyến phải được chuẩn bị cùng lúc. Nếu chỉ chăm chăm vào tốc độ ô tô mà bỏ qua chất lượng không gian sống, hành lang kinh tế mới sẽ khó bền vững như kỳ vọng.