Khi giáo viên vùng cao chọn công nghệ số thay vì chấp nhận thiệt thòi
Giáo viên vùng cao mang công nghệ số giáo dục vào lớp học là những thầy cô chủ động dùng phần mềm, Internet và phương pháp giảng dạy hiện đại để bù đắp thiếu thốn cơ sở vật chất, giúp học sinh vùng sâu tiếp cận tri thức số công bằng hơn so với bạn bè ở khu vực thuận lợi.
Trường hợp của cô Đoàn Thị Phương Thảo ở điểm trường khó khăn thuộc vùng cao Tuyên Quang cho thấy lựa chọn đó không phải khẩu hiệu mà là hành động bền bỉ hằng ngày. Sinh ra tại xã Mậu Duệ, giữa những bản làng thiếu thốn, cô hiểu rất rõ khoảng cách số mà học sinh phải đối mặt. Đường đến trường đèo dốc, trơn trượt khi mưa, thiết bị dạy học hạn chế, nhiều em không có máy tính hay Internet tại nhà. Trong bối cảnh ấy, hoặc là chấp nhận dạy – học trong khuôn khổ cũ, hoặc là tìm đường mới. Cô Thảo chọn con đường thứ hai: tự học công nghệ số giáo dục và biến nó thành chiếc cầu nối học sinh vùng sâu với thế giới tri thức rộng mở.
Từ lớp học thiếu thốn đến phòng Tin học tương tác
Điểm đáng nói ở cô giáo vùng cao này không phải là có sẵn điều kiện, mà là dám xoay xở với những gì mình có. Gần 18 năm đứng lớp, cô chứng kiến cảnh học sinh rụt rè trước máy tính, thậm chí chưa từng chạm tay vào thiết bị thông minh. Thay vì coi đó là “điểm yếu cố hữu” của vùng núi, cô xem đó là lý do phải thay đổi phương pháp giảng dạy hiện đại hơn.
Cô chủ động nghiên cứu và đưa vào bài giảng hàng loạt nền tảng như Scratch, Quizizz, Plickers, Canva, PowerPoint tương tác cùng một số công cụ trí tuệ nhân tạo (AI). Bài học Tin học không còn là những dòng lý thuyết khô khan mà được thiết kế thành trò chơi, bài tập tương tác, hoạt động thực hành liên tục. Học sinh được tự mình giải quyết vấn đề, tạo ra sản phẩm số, từ đó hình thành tư duy và sự tự tin công nghệ. Quan điểm của cô rõ ràng: công nghệ số giáo dục chỉ có ý nghĩa khi làm cho việc học tốt hơn, chứ không phải để trình diễn hình thức.
Công bằng học tập cho học sinh vùng sâu không phải khẩu hiệu
Cô Thảo nhiều lần nhấn mạnh: học sinh vùng khó không thiếu ước mơ, sự tò mò hay khả năng sáng tạo; điều các em cần là một người thầy kiên trì đồng hành để hiểu rằng hoàn cảnh không quyết định tương lai. Khi công nghệ số giáo dục được đưa vào lớp, cơ hội của các em thay đổi rõ rệt. Từ một điểm trường vùng cao, học sinh có thể tham gia các sân chơi trí tuệ trực tuyến như Trạng nguyên Tiếng Việt, Trạng nguyên Toàn tài, Violympic, IOE, VioEdu.
Kết quả không chỉ là vài tấm giấy khen. Theo hồ sơ thành tích, cô đã hướng dẫn 24 học sinh đạt giải tại vòng chung kết quốc gia Trạng nguyên Toàn tài, gồm 3 giải Vàng, 9 giải Bạc, 8 giải Đồng và 4 giải Khuyến khích; 13 học sinh đạt giải Trạng nguyên Tiếng Việt cấp tỉnh; 3 học sinh đạt giải Toán học cấp tỉnh và 210 lượt học sinh đạt giải ở các sân chơi trí tuệ cấp trường, cấp xã. Đây là bằng chứng thuyết phục rằng khi giáo viên vùng cao kiên trì đổi mới, học sinh vùng sâu có thể cạnh tranh sòng phẳng với bạn bè ở bất cứ đâu.
Từ một cô giáo vùng cao đến gợi ý cho chính sách giáo dục số
Hành trình của cô Thảo không dừng ở lớp học của riêng mình. Nhờ năng lực chuyên môn và tinh thần đổi mới, cô được chọn vào tổ tư vấn chuyên môn cấp tỉnh với vai trò giáo viên cốt cán, đồng thời là thành viên Tổ ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số cấp tỉnh. Ở đó, cô chia sẻ học liệu, kinh nghiệm, hỗ trợ đồng nghiệp cùng áp dụng công nghệ trong giảng dạy. Việc một giáo viên vùng cao bước lên vai trò này cho thấy mô hình “tự học – tự làm – cùng chia sẻ” hoàn toàn có thể trở thành động lực cho chuyển đổi số giáo dục từ cơ sở.
Những ghi nhận như nhiều lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, Bằng khen cấp tỉnh và được tuyên dương trong chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2026 chỉ là phần nổi của tảng băng. Điều quan trọng hơn là thông điệp: nếu muốn công nghệ số giáo dục mang lại cơ hội công bằng, chính sách cần nhìn thấy và hỗ trợ những giáo viên vùng cao đang âm thầm thử nghiệm, điều chỉnh và lan tỏa phương pháp giảng dạy hiện đại. Họ không chờ đủ điều kiện mới đổi mới; họ đổi mới để chính mình và học trò xứng đáng được đầu tư nhiều hơn.
Kết luận: Công nghệ số chỉ có ý nghĩa khi chạm tới lớp học vùng cao
Câu chuyện của cô Đoàn Thị Phương Thảo cho thấy khoảng cách số không phải định mệnh, mà là bài toán có lời giải nếu giáo viên vùng cao được tin tưởng và trao công cụ. Từ một cô học trò lớn lên ở Mậu Duệ đến giáo viên Tin học với nhiều sáng kiến chuyển đổi số, cô đã chứng minh rằng công nghệ không làm lu mờ vai trò người thầy, mà làm cho vai trò ấy trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Nếu coi mục tiêu là để học sinh vùng sâu không bị bỏ lại phía sau, thì chính những lớp học nhỏ trên đỉnh đèo, nơi thầy cô kiên trì đưa công nghệ số giáo dục vào từng bài giảng, mới là nơi quyết định thành công hay thất bại của mọi chiến lược chuyển đổi số. Và ở đó, mỗi giáo viên như cô Thảo là một “trạm phát sóng” tri thức số, âm thầm nhưng bền bỉ, mở đường cho thế hệ học sinh vùng cao bước ra thế giới bằng chính năng lực của mình.
