Từ mục tiêu kim ngạch 3 tỷ USD đến câu chuyện mở cửa thị trường
Thương mại Việt Nam New Zealand trong giai đoạn hiện nay là quá trình hai nước phối hợp chính sách, mở cửa thị trường nông sản – thực phẩm và đẩy mạnh xúc tiến đầu tư để nâng kim ngạch song phương lên mức 3 tỷ USD, đồng thời bảo đảm lưu thông hàng hóa thiết yếu và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp hai bên trên các chuỗi cung ứng khu vực, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động và bất ổn địa chính trị.
Điểm nhấn của cuộc làm việc sáng 13/8/2026 giữa Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng và Bộ trưởng Thương mại & Đầu tư New Zealand Todd McClay là việc hai bên cùng thống nhất hướng tới mục tiêu kim ngạch 3 tỷ USD và coi mở cửa thị trường cho nông sản, thực phẩm và thủy hải sản Việt Nam là ưu tiên hàng đầu. Trong sáu tháng đầu năm, kim ngạch hai chiều đã đạt 845 triệu USD, tăng 15% so với cùng kỳ, cho thấy dư địa mở rộng trao đổi hàng hóa là rất lớn. Nếu Việt Nam không tận dụng thời điểm này để bứt tốc xuất khẩu nông sản, cơ hội chiếm lĩnh thị trường New Zealand sẽ nhanh chóng bị chia sẻ bởi các đối thủ khu vực.
Mở cửa thị trường: ưu tiên chính cho nông sản, thực phẩm và thủy hải sản
Việc đẩy nhanh tiến độ mở cửa thị trường New Zealand cho nông sản, thực phẩm và thủy hải sản Việt Nam không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là lựa chọn chiến lược để tái định vị ngành nông nghiệp xuất khẩu. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã đề nghị phối hợp chặt chẽ với phía New Zealand nhằm tháo gỡ các rào cản tiếp cận thị trường, từ quy định kiểm dịch, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm đến quy trình chứng nhận chất lượng. Nếu các khâu này được xử lý nhanh, một loạt sản phẩm như trái cây nhiệt đới, cà phê, hồ tiêu, thủy hải sản chế biến… có thể bước vào giai đoạn tăng trưởng mới về xuất khẩu nông sản.
Đáng chú ý, Bộ trưởng Todd McClay khẳng định sẽ trao đổi với các cơ quan liên quan của New Zealand để phối hợp thúc đẩy quá trình mở cửa các sản phẩm nông thủy hải sản của Việt Nam. Đây là cam kết chính trị quan trọng, bởi khi cơ quan quản lý cấp cao cùng đặt ưu tiên, các bước đàm phán kỹ thuật thường diễn ra nhanh hơn. Doanh nghiệp nông thủy hải sản Việt Nam vì thế có cơ sở kỳ vọng các thị trường khó tính trong khối CPTPP, trong đó có New Zealand, sẽ chuyển từ status "tiềm năng" sang "khả thi" trong kế hoạch mở rộng xuất khẩu nông sản.
Cơ hội xuất khẩu nông sản và vai trò xúc tiến thương mại, đầu tư hai chiều
Muốn đạt kim ngạch 3 tỷ USD, Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào tự do hóa thuế quan mà phải chủ động thiết kế chiến lược xúc tiến thương mại và đầu tư hai chiều. Việc khuyến khích doanh nghiệp New Zealand đầu tư vào chế biến, logistics, kho lạnh tại Việt Nam sẽ giúp nâng chất lượng chuỗi giá trị nông sản và thực phẩm, từ khâu sản xuất đến phân phối. Đồng thời, kết nối doanh nghiệp công nghệ thông tin và phần mềm của Việt Nam với thị trường New Zealand trong lĩnh vực thương mại số và thương mại điện tử xuyên biên giới tạo ra đòn bẩy mới để các sản phẩm nông sản đặc thù tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng.
Sáu tháng đầu năm, xuất khẩu của Việt Nam sang New Zealand đạt 400 triệu USD, tăng 19%, trong khi nhập khẩu từ New Zealand ở mức 445 triệu USD, tăng 11%. Đây là con số cho thấy khi hoạt động xúc tiến được đẩy mạnh, hàng hóa hai bên nhanh chóng gia tăng hiện diện trên thị trường của nhau. Nếu các chương trình quảng bá nông sản, tuần hàng Việt Nam, hội chợ chuyên ngành được tổ chức nhất quán tại New Zealand, kim ngạch tăng trưởng sẽ không chỉ đến từ các mặt hàng công nghiệp mà còn từ nông thủy hải sản, giúp đa dạng hóa cấu trúc thương mại Việt Nam New Zealand theo hướng ít rủi ro hơn.
Tác động tới doanh nghiệp nông thủy hải sản và yêu cầu phối hợp chính sách
Đối với doanh nghiệp nông thủy hải sản, các cam kết mở cửa thị trường sẽ là cơ hội nhưng cũng là sức ép buộc phải nâng cấp chuẩn sản xuất. Khi New Zealand coi nông sản và thực phẩm Việt Nam là đối tác tiềm năng, họ đồng thời đòi hỏi tiêu chuẩn cao về an toàn, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững. Nếu doanh nghiệp không kịp điều chỉnh quy trình nuôi trồng, khai thác và chế biến, lợi thế mở cửa thị trường có thể bị đánh mất ngay trên bàn đàm phán.
Chính vì vậy, yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong triển khai giải pháp của hai Bộ trưởng là một thông điệp rõ ràng: nhà nước phải đi cùng doanh nghiệp. Từ phía Việt Nam, cần nhanh chóng xây dựng lộ trình chứng nhận, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để các nhà xuất khẩu nông sản nhỏ và vừa đáp ứng yêu cầu của thị trường New Zealand. Từ phía New Zealand, cam kết trao đổi với cơ quan liên quan và ủng hộ Việt Nam trên các diễn đàn đa phương sẽ giúp tạo khuôn khổ chính sách ổn định, giảm rủi ro thay đổi quy định bất ngờ đối với doanh nghiệp hai bên.
Vai trò năm Chủ tịch CPTPP và kết luận cho doanh nghiệp Việt Nam
Trong bối cảnh Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP, sự ủng hộ của New Zealand không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn là cơ hội để Việt Nam dẫn dắt các thảo luận về thương mại nông sản, thương mại hàng hóa môi trường và tăng trưởng xanh. Bộ trưởng Todd McClay đã nhất trí ủng hộ Việt Nam trong năm Chủ tịch CPTPP và sẵn sàng chia sẻ các nội dung hỗ trợ kỹ thuật mà Việt Nam cần. Đây là thời điểm vàng để Việt Nam đề xuất những sáng kiến giúp chuẩn hóa các quy định về nông sản trong khối, qua đó gián tiếp có lợi cho xuất khẩu sang New Zealand.
Kết lại, mục tiêu kim ngạch 3 tỷ USD chỉ có ý nghĩa khi nó đi kèm một chiến lược rõ ràng: mở cửa thị trường phải song hành với nâng chất lượng hàng hóa; xúc tiến thương mại phải đi cùng hợp tác đầu tư; và vai trò đa phương như CPTPP, APEC phải được dùng để tạo không gian chính sách thuận lợi cho doanh nghiệp nông thủy hải sản. Nếu doanh nghiệp Việt Nam dám đầu tư vào tiêu chuẩn cao và tận dụng khung thương mại Việt Nam New Zealand đang mở rộng, câu chuyện xuất khẩu nông sản sang New Zealand sẽ không còn là mục tiêu xa vời mà trở thành tuyến tăng trưởng mới trên bản đồ thương mại nông nghiệp của đất nước.
