Cột mốc hợp đồng cầu: bước tiến thật của đường sắt cao tốc Việt Nam
Dự án đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh là tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên của đường sắt cao tốc Việt Nam, dài khoảng 120 km, do VinSpeed thuộc Tập đoàn Vingroup đầu tư với tổng mức đầu tư hơn 147.300 tỷ đồng, được kỳ vọng tạo ra một phương thức vận tải tốc độ cao mới kết nối Hà Nội với Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh.
Thông tin Tập đoàn Đạt Phương ký hợp đồng thi công gói thầu đúc và lao dầm cầu với giá trị phần việc gần 918 tỷ đồng là tín hiệu rõ ràng cho thấy dự án đã chuyển từ giai đoạn ý tưởng sang giai đoạn thi công kết cấu cầu trên thực địa. Đây không chỉ là một hợp đồng xây dựng cầu đơn thuần mà còn là thước đo khả năng biến giấc mơ đường sắt cao tốc Việt Nam thành công trình cụ thể. Khi tiền và công việc bắt đầu dồn vào các gói thầu kỹ thuật cao, mọi lời hứa về tiến độ chỉ còn một con đường: hoặc được chứng minh trên công trường, hoặc bị tiến độ phơi bày.
Hợp đồng gần 918 tỷ đồng: vì sao gói dầm cầu quan trọng đến vậy?
Trong liên danh thực hiện gói thầu “Thi công đúc dầm và lao dầm cầu Cầu điển hình Km0+000 đến Km13+499”, tổng giá trị hợp đồng lên tới gần 2.294 tỷ đồng, trong đó Đạt Phương đảm nhận khoảng 40%, tương đương 917,596 tỷ đồng. Đây là một trong những hợp đồng xây dựng cầu lớn nhất gắn với dự án Hà Nội Quảng Ninh hiện nay và là phần xương sống cho đoạn tuyến đầu. Một câu có thể trích dẫn ở đây là: "Giá trị phần công việc do Đạt Phương trực tiếp đảm nhận là 917.596.196.647 đồng, chiếm khoảng 40% tổng giá trị hợp đồng liên danh".
Vì khoảng 116 km trên tổng chiều dài hơn 121 km được xây dựng trên cao, hệ thống cầu, dầm, trụ gần như quyết định hình hài của cả tuyến. Gói dầm cầu không chỉ là một hạng mục, mà là “đường băng” để các gói thầu nền móng, đường ray, hệ thống điện – tín hiệu có thể triển khai tiếp nối. Khi một nhà thầu có kinh nghiệm thi công hạ tầng lớn như Đạt Phương được giao tỷ trọng tới 40% trong hợp đồng xây dựng cầu này, kỳ vọng về tiến độ và chất lượng của đoạn tuyến đầu càng cao, nhưng trách nhiệm cũng nặng tương ứng.
Giải phóng mặt bằng Quảng Ninh trước 30/9: bài kiểm tra năng lực điều hành
Nếu gói hợp đồng xây dựng cầu là “cơ bắp” của dự án thì giải phóng mặt bằng tại Quảng Ninh là “nhịp tim” của tiến độ. Tuyến đi qua tỉnh này cần khoảng 286,5 ha đất, lớn nhất toàn tuyến, riêng trên địa bàn thành phố Quảng Ninh phải giải phóng 194,41 ha, liên quan đến 1.629 hộ và 19 tổ chức tại 7 phường. Đến ngày 11/9, mới có 96,62 ha được giải phóng, đạt khoảng 49,7%, trong khi mục tiêu là hoàn thành toàn bộ GPMB trước ngày 30/9.
Việc địa phương buộc phải lập kế hoạch theo tuần, yêu cầu người đứng đầu cấp ủy, chính quyền chịu trách nhiệm trực tiếp cho tiến độ cho thấy đây không còn là thủ tục hành chính mà là cam kết chính trị với nhà đầu tư và với cả dự án đường sắt cao tốc đầu tiên của Việt Nam. Nếu mốc 30/9 bị trượt, chuỗi gói thầu tiếp theo, từ cầu cạn đến nhà ga Yên Tử, Hạ Long Xanh, đều sẽ chịu rủi ro dây chuyền. Ngược lại, việc bàn giao mặt bằng kịp thời sẽ là thông điệp mạnh mẽ rằng “nút thắt đất đai” có thể được tháo gỡ khi hệ thống cùng quyết tâm.
Vingroup đầu tư hạ tầng cao tốc: cú hích cho liên kết vùng Bắc Bộ
Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh do VinSpeed thuộc Vingroup làm chủ đầu tư, với hơn 147.300 tỷ đồng vốn cho đoạn khoảng 120 km, trong đó riêng qua Quảng Ninh là khoảng 48.100 tỷ đồng. Việc một tập đoàn tư nhân lớn chọn đầu tư hạ tầng đường sắt tốc độ cao, thay vì chỉ tập trung vào bất động sản hay thương mại, là bước chuyển vai trò của khu vực tư nhân trong cấu trúc hạ tầng quốc gia. Đây không còn là những dự án đường nội khu hay tuyến ngắn mà là trục liên vùng chiến lược.
Thiết kế tốc độ 350 km/h trên tuyến chính, 5 nhà ga Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử, Hạ Long Xanh, cùng kế hoạch khai thác 16 đoàn tàu với thời gian hoạt động 18 giờ mỗi ngày cho thấy nhà đầu tư không chỉ làm hạ tầng mà đang xây dựng một hệ sinh thái vận tải tốc độ cao mới. Khi thời gian đi Hà Nội – Hạ Long dự kiến rút xuống còn khoảng 23 phút, lợi ích không chỉ là thuận tiện đi lại, mà là tái thiết bản đồ du lịch, logistics và thị trường lao động vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Tiến độ đến 2028: cơ hội vàng hay phép thử khắc nghiệt?
Dự án đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh đã khởi công ngày 12/4/2026, mục tiêu hoàn thành vào năm 2028 và đưa vào khai thác với khoảng cách chuyến cao điểm 60 phút trong năm đầu vận hành. Lộ trình sau đó là tăng dần tần suất lên 30 phút năm 2030, 20 phút năm 2035, 15 phút năm 2040 và 12 phút năm 2045, với dự báo lượng khách tăng từ hơn 668.000 lượt năm đầu lên khoảng 3,38 triệu lượt vào năm 2040.
Nhịp tiến độ này là tham vọng nhưng không phải bất khả thi – với điều kiện hai mắt xích then chốt không được “hụt hơi”: bàn giao mặt bằng đúng hạn và các gói hợp đồng xây dựng cầu, cầu cạn, nhà ga phải đi đều tay. Việc giá trị hợp đồng mới ký của Đạt Phương từ đầu năm đã lên khoảng 6.000 tỷ đồng, đạt 91% kế hoạch cả năm, cho thấy nhà thầu đang có động lực kinh doanh rõ rệt gắn với dự án này. Kết luận công bằng là: nếu mốc 30/9 về mặt bằng được giữ vững và các gói thầu cầu hiện nay chạy đúng đường ray, đường sắt cao tốc Việt Nam có cơ hội bước qua giai đoạn hoài nghi để trở thành một lựa chọn đi lại cụ thể vào 2028.
