Quốc lộ 91 Cần Thơ: 7km đầu tuyến và bài toán chạy đua tiến độ
Dự án nâng cấp 7,04km đầu tuyến quốc lộ 91 Cần Thơ là công trình hạ tầng then chốt nhằm mở rộng năng lực giao thông cửa ngõ thành phố, kết nối các dự án y tế – di tích và tạo trục phát triển đô thị mới, nên tiến độ thi công của nó trở thành phép thử năng lực điều hành, giải phóng mặt bằng và phối hợp giữa chính quyền, nhà thầu và người dân.
Ngày 10/9, lãnh đạo Thành ủy và UBND TP Cần Thơ trực tiếp đi kiểm tra công trình nâng cấp, mở rộng quốc lộ 91 đoạn Km0–Km7 cùng một loạt dự án trọng điểm khác. Dự án này có tổng mức đầu tư hơn 7.237 tỉ đồng, chỉ một gói thầu xây lắp trị giá 1.547,24 tỉ đồng, nhưng đến nay khối lượng thi công mới đạt hơn 193,38 tỉ đồng, tương đương khoảng 12,5%. Con số này cho thấy khoảng cách khá lớn giữa yêu cầu đẩy nhanh tiến độ và thực tế trên công trường. Vốn kế hoạch năm 2026 là 900 tỉ đồng, đã giải ngân hơn 582,67 tỉ đồng (65%), nghĩa là tiền đã sẵn hơn so với khối lượng thi công, nhưng tốc độ xây dựng lại chưa tương xứng.
Tiến độ xây dựng và áp lực gắn với Bệnh viện Ung bướu
Tiến độ xây dựng của quốc lộ 91 Cần Thơ không thể tách rời khỏi mốc thời gian vận hành Bệnh viện Ung bướu – dự án y tế quy mô 500 giường được kỳ vọng trở thành cơ sở khám chữa bệnh chuyên sâu cho cả vùng. Khi hạ tầng giao thông quanh bệnh viện chưa hoàn thiện, cam kết đưa bệnh viện vào hoạt động cuối tháng 12-2026 sẽ đối mặt nhiều rủi ro về tổ chức vận hành, lưu thông và an toàn cho người bệnh.
Theo Sở Y tế, phần thi công xây dựng bệnh viện đã đạt 77,86%, còn thiết bị y tế chuyên dùng đã đặt hàng đạt 97,9%. Đây là một mốc tiến độ khá ấn tượng nếu so với đường, cho thấy dự án y tế đang đi nhanh hơn dự án nâng cấp đường giao thông. Lãnh đạo thành phố đánh giá tiến độ bệnh viện là “ổn” nhưng vẫn yêu cầu nhà thầu tăng tốc để bảo đảm kế hoạch đưa vào sử dụng cuối năm 2026. Vấn đề nằm ở chỗ, nếu quốc lộ 91 vẫn thi công chậm, cảnh bệnh viện mới tinh nhưng đường ra vào còn dang dở sẽ trở thành hình ảnh đối nghịch với thông điệp phát triển hạ tầng đồng bộ.
Hồ Trung Thành: 335m mặt bằng ách tắc, hệ lụy cho quốc lộ 91
Nếu quốc lộ 91 là trục chính, thì dự án nâng cấp đường Hồ Trung Thành lại giữ vai trò đường nhánh quan trọng trong mạng lưới giao thông đô thị Cần Thơ. Dù không cùng tuyến, cả hai dự án nâng cấp đường giao thông này đang gặp chung một điểm nghẽn: giải phóng mặt bằng kéo dài, khiến tiến độ xây dựng khó đạt như kế hoạch.
Giám đốc Ban Quản lý dự án công trình công nghiệp và dân dụng Cần Thơ cho biết, để bảo đảm tiến độ dự án nâng cấp, mở rộng đường Hồ Trung Thành, UBND phường Long Tuyền phải chuẩn bị hồ sơ cưỡng chế một hộ dân chưa bàn giao đất. Hộ này bị thu hồi hơn 855m2 đất ở, 245m2 đất lúa và hơn 610m2 đất kênh rạch đã san lấp, trong đó căn nhà trên đất CLN bị ảnh hưởng hoàn toàn. Mâu thuẫn phát sinh quanh việc hộ dân yêu cầu miễn phí hạ tầng khu tái định cư – điều trái với quy định, khiến việc thỏa thuận dừng lại. Kết quả là hiện vẫn còn 335m mặt bằng chưa thể bàn giao, nhà thầu không đưa thiết bị vào thi công và hợp đồng phải gia hạn ba lần, kéo tiến độ tới 31/12/2026.
Từ Hồ Trung Thành đến quốc lộ 91: Giải phóng mặt bằng là phép thử quản trị
Dự án đường Hồ Trung Thành dài 1,56km, tổng mức đầu tư hơn 124 tỉ đồng, được lên kế hoạch hoàn thành giai đoạn 2022–2026 với đầy đủ hạ tầng: đường, thoát nước, chiếu sáng, cây xanh, vỉa hè, cống, cấp nước và phòng cháy chữa cháy. Dự án sử dụng hơn 2,2ha đất ở phường Long Tuyền và Thới An Đông, với 45 hộ bị ảnh hưởng ở Long Tuyền (tất cả đã có phương án bồi thường gần 21 tỉ đồng) và 159 hộ cùng 5 tổ chức ở Thới An Đông. Đến nay, 154/159 hộ và 4/5 tổ chức đã bàn giao 4.993m2 đất, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản ổn định. Nút thắt còn lại chỉ nằm ở một hộ chưa chấp nhận điều kiện bồi thường, nhưng đủ làm “tắc” 335m tuyến đường và kéo lùi toàn bộ tiến độ.
Trường hợp Hồ Trung Thành là lời cảnh báo trực tiếp cho quốc lộ 91 Cần Thơ: nếu để các vướng mắc từng hộ dân kéo dài, nhà thầu sẽ tiếp tục bị buộc phải xin điều chỉnh giá, xin thanh lý hạng mục đã làm dở và đề nghị gia hạn hợp đồng. Nhà đầu tư dự án Hồ Trung Thành đã phải kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo địa phương và Trung tâm Phát triển quỹ đất khẩn trương hoàn tất giải phóng mặt bằng, nếu không sẽ phải báo cáo để điều chỉnh, kéo dài thời gian thực hiện. Với quốc lộ 91, lãnh đạo thành phố đã yêu cầu thi công ngày đêm, đổi mới phương pháp tổ chức để không ảnh hưởng đời sống người dân, đồng thời phối hợp chặt với địa phương tháo gỡ mọi vướng mắc. Nhưng nếu không giải quyết dứt điểm mặt bằng ngay từ bây giờ, mọi khẩu hiệu “đẩy nhanh tiến độ” sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Kết luận: Tốc độ quốc lộ 91 phụ thuộc vào quyết đoán giải phóng mặt bằng
Qua hai dự án quốc lộ 91 Cần Thơ và đường Hồ Trung Thành, dễ thấy rằng bài toán kỹ thuật hay nguồn vốn không còn là rào cản lớn nhất; nút thắt nằm ở năng lực giải phóng mặt bằng và sự nhất quán trong áp dụng chính sách bồi thường. Khi tiền đã giải ngân 65% nhưng khối lượng thi công mới đạt 12,5%, nguyên nhân không thể tiếp tục được xem là “khách quan”.
Nếu muốn kịp thời đưa Bệnh viện Ung bướu vào hoạt động trong tháng 12-2026, song hành cùng một tuyến quốc lộ 91 thông suốt, Cần Thơ buộc phải coi giải phóng mặt bằng là ưu tiên số một trong quản trị dự án hạ tầng. Điều đó đòi hỏi chính quyền địa phương hành động quyết đoán hơn với các trường hợp kéo dài, đồng thời giữ kỷ luật hợp đồng với nhà thầu: mặt bằng sạch đổi lấy cam kết hoàn thành đúng hạn. Chỉ khi ấy, câu chuyện nâng cấp đường giao thông ở Cần Thơ mới thoát khỏi vòng luẩn quẩn “vướng mặt bằng – giãn tiến độ – xin gia hạn”, và các con số đầu tư hàng ngàn tỉ đồng mới thực sự chuyển hóa thành lợi ích hạ tầng cụ thể.
