Dự án 132 km: Không chỉ là con đường, mà là bước ngoặt liên vùng
Dự án nâng cấp quốc lộ Cần Thơ dài khoảng 132 km là phần đoạn trên địa bàn thành phố trong tuyến Quốc lộ 91B được cải tạo, hướng tới tăng cường kết nối vận tải liên tỉnh, cải thiện lưu thông hàng hóa và tăng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Trọng tâm hiện nay không phải là có làm hay không, mà là có dám làm nhanh, làm dứt điểm các nút thắt thủ tục hay tiếp tục để cả vùng mất thêm một chu kỳ phát triển logistics. Thành phố Cần Thơ đã chủ động đề nghị Ngân hàng Thế giới hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, môi trường, xã hội và giải phóng mặt bằng để sớm triển khai Dự án nâng cấp, cải tạo Quốc lộ 91B. Đây là tín hiệu cho thấy địa phương hiểu rằng chậm trễ không chỉ là vài tháng tiến độ, mà là chi phí cơ hội khổng lồ của cả vùng sản xuất nông nghiệp xuất khẩu.
Vai trò của Ngân hàng Thế giới và chiến lược hạ tầng giao thông Đồng bằng
Điểm khác biệt của dự án 132 km này là nó không đứng một mình, mà nằm trong tổng thể dự án 3 tuyến quốc lộ 53, 62 và 91B kết nối vùng, thích ứng biến đổi khí hậu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới. Về bản chất, đây là một gói đầu tư hạ tầng giao thông Đồng bằng được thiết kế như một mạng lưới hoàn chỉnh, thay vì nâng cấp manh mún từng đoạn đường rời rạc.
Theo báo cáo, riêng Dự án thành phần 3 nâng cấp, cải tạo Quốc lộ 91B có tổng mức đầu tư lớn với chi phí xây dựng chiếm tỷ trọng chủ đạo. Cần Thơ đề nghị Ngân hàng Thế giới hỗ trợ không chỉ về vốn mà cả hướng dẫn kỹ thuật và quy trình để bảo đảm đáp ứng đầy đủ các cam kết môi trường, xã hội, tái định cư – những điều kiện ngày càng là chuẩn mực trong các dự án hạ tầng quy mô lớn. Việc một tổ chức tài chính quốc tế tham gia buộc dự án phải “lớn lên” về quản trị, minh bạch và tiêu chuẩn triển khai.
Từ nhu cầu đi lại tăng cao đến yêu cầu tối ưu logistics
Sau khi sắp xếp, sáp nhập địa giới hành chính, nhu cầu đi lại giữa các trung tâm của thành phố Cần Thơ tăng cao, trong khi nhiều tuyến đường hiện hữu đã xuống cấp, gây khó khăn cho hoạt động lưu thông và vận tải. Nếu không đẩy nhanh nâng cấp quốc lộ Cần Thơ, thành phố trung tâm vùng Đồng bằng sẽ tụt lại ngay trên trục xương sống giao thông của chính mình.
Dự án 132 km trên Quốc lộ 91B được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng với vận tốc thiết kế 80 km/giờ, nền đường rộng 12m, mặt đường rộng 11m. Điều này đồng nghĩa với một hành lang vận tải hàng hóa có năng lực cao, giảm thời gian và chi phí di chuyển giữa Cần Thơ, Cà Mau và các tỉnh phụ cận. Dự án hướng đến tăng cường kết nối giao thông liên vùng, cải thiện điều kiện lưu thông, vận tải hàng hóa, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu. Nếu được triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là nền tảng để hình thành các trung tâm logistics và dịch vụ phụ trợ dọc tuyến.
Vĩnh Long: Bài test về giải phóng mặt bằng và quyền lợi người dân
Ở chiều ngược lại, Vĩnh Long đang cho thấy một cách tiếp cận tích cực với cùng dự án 3 tuyến quốc lộ. Sáng 29/9, UBND tỉnh Vĩnh Long làm việc với đoàn công tác Ngân hàng Thế giới về công tác môi trường, xã hội và giải phóng mặt bằng trên tuyến Quốc lộ 53 và 62 thuộc dự án kết nối vùng, thích ứng biến đổi khí hậu khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là mắt xích quan trọng để đảm bảo kết nối vận tải liên tỉnh diễn ra thông suốt, chứ không bị “thắt cổ chai” tại những đoạn chậm mặt bằng.
Theo thống kê, có 2.232 hộ gia đình và tổ chức bị ảnh hưởng bởi dự án trên tuyến Quốc lộ 53, trong đó 218 hộ phải di dời. Quan điểm được lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh là công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải bảo đảm quyền lợi của người dân, trong đó điều kiện sống sau khi thực hiện giải phóng mặt bằng được bảo đảm bằng hoặc tốt hơn trước. Tỉnh cũng khẳng định không chờ đến khi hiệp định vay hoàn tất mà triển khai song song các phần việc thuộc trách nhiệm của địa phương. Đây là thông điệp chính trị rõ ràng: không thể đổ mọi chậm trễ cho nguồn vốn, khi nút thắt lớn nhất thường nằm ở sự chủ động của địa phương.
Tiến độ, rủi ro và cơ hội tái cấu trúc không gian kinh tế
Theo kế hoạch, thiết kế bản vẽ thi công gói xây lắp trong nước đoạn từ Km2 đến Km26 của Quốc lộ 91B dự kiến được phê duyệt trong tháng 10/2026, khởi công vào cuối tháng 12/2026. Đồng thời, thành phố Cần Thơ cam kết hoàn thành các nội dung được giao trong tháng 10/2026 và yêu cầu chủ đầu tư thông báo sớm mốc thời gian thi công để chủ động tuyên truyền, vận động người dân bàn giao mặt bằng. Dự án nâng cấp, cải tạo 3 tuyến quốc lộ 53, 62, 91B đang được chủ đầu tư phấn đấu khởi công vào cuối năm 2026.
Dù vậy, rủi ro chậm tiến độ vẫn hiện hữu nếu khâu giải phóng mặt bằng, tham vấn cộng đồng và phối hợp đa cơ quan không được thực hiện đúng như cam kết – điều mà chính các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới đã nhấn mạnh. Cơ hội ở đây không chỉ là thêm một tuyến đường đẹp, mà là khả năng tái cấu trúc không gian kinh tế cả vùng Đồng bằng quanh các trục hạ tầng giao thông Đồng bằng mới. Nếu Cần Thơ và các tỉnh như Vĩnh Long duy trì được tinh thần chủ động, minh bạch và đặt quyền lợi người dân vào trung tâm, dự án 132 km sẽ trở thành hình mẫu cho cách dùng hạ tầng để nâng chất tăng trưởng, thay vì chỉ để giải quyết ùn tắc trước mắt.
