Giải ngân đầu tư công Hà Nội: Cú bứt phá 77% và thông điệp chính sách
Giải ngân đầu tư công Hà Nội là quá trình chuyển vốn đầu tư công thủ đô từ kế hoạch trên giấy thành khối lượng công trình, hạ tầng và dịch vụ công đã thi công, được nghiệm thu và thanh toán cho nhà thầu, từ đó tạo việc làm, kích cầu kinh tế và mở rộng năng lực sản xuất của toàn thành phố.
Điểm mấu chốt không phải là Hà Nội giải ngân nhanh, mà là Thành phố đang biến được tốc độ thành chất lượng tăng trưởng. Đến cuối tháng 8, Hà Nội đã giải ngân 92.592 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 77,17% kế hoạch Thủ tướng giao, tiếp tục dẫn đầu cả nước. Tính riêng vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước do địa phương quản lý đạt 89.923 tỷ đồng, tăng 77,3% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là một con số đẹp trong báo cáo, mà là lời khẳng định: nếu giải ngân đầu tư công được coi là “thước đo năng lực điều hành”, thì Hà Nội đang đặt ra chuẩn mới cho các địa phương khác.
Những dự án hạ tầng Hà Nội đang định hình không gian phát triển mới
Điều khiến giải ngân đầu tư công Hà Nội đáng chú ý là vốn không nằm chết trên tài khoản mà đi thẳng vào các công trường chiến lược. Ở nhóm giao thông, cầu Trần Hưng Đạo đã hoàn thành 128 cọc khoan nhồi và 7/7 bệ trụ cầu chính; năm trụ chính giữa sông đạt khoảng 85-88% khối lượng, các nhịp vòm thép đầu tiên được lên kế hoạch lắp dựng từ cuối tháng 8, đầu tháng 9. Đây không chỉ là một công trình biểu tượng, mà còn là tuyến kết nối mới qua sông Hồng, giảm áp lực cho các cầu hiện hữu. Cùng lúc, cầu Hồng Hà thi công với 30 mũi, đã hoàn thành 931/941 cọc khoan nhồi và đang hướng tới thông xe kỹ thuật vào tháng 7/2027. Những cây cầu này sẽ tái định nghĩa lại bản đồ di chuyển hàng ngày của người dân.
Trên mặt đất, các tuyến vành đai đóng vai trò “xương sống” cho tăng trưởng kinh tế Hà Nội. Vành đai 2,5 với ba đoạn Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ, Vũ Phạm Hàm - Trần Duy Hưng và Ngụy Như Kon Tum - Nguyễn Trãi đã hoàn thành 100% bàn giao mặt bằng, sản lượng xây lắp đạt khoảng 23%, tỷ lệ giải ngân vốn năm đạt 83,86%. Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, ở đoạn đường song hành, đã thi công gần 90% trong khoảng 40/50,76km bê tông nhựa. Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đã thông xe kỹ thuật, xóa đi một trong những “nút thắt” nội đô. Càng nhìn vào bản đồ, càng thấy rõ: các dự án hạ tầng Hà Nội đang mở những trục phát triển mới, thay vì để đô thị dồn ứ vào trung tâm cũ.
Hồ điều hòa, đường sắt đô thị và câu chuyện tăng trưởng bền vững
Nếu coi cầu và đường là mạch máu giao thông, thì các hồ điều hòa và đường sắt đô thị là “hệ tuần hoàn” quyết định chất lượng sống. Hà Nội đang tập trung triển khai hồ điều hòa Phú Đô, Mễ Trì và cụm hồ Yên Nghĩa, nhằm nâng năng lực tiêu thoát nước và chống ngập khu vực phía Tây – nơi đô thị hóa diễn ra với tốc độ cao. Đây là cách đúng để dùng vốn đầu tư công thủ đô: không chạy theo công trình phô trương, mà giải quyết trực diện những nỗi ám ảnh mưa là ngập của người dân. Song song, Thành phố tiếp tục chương trình phát triển 5 tuyến đường sắt đô thị với chiều dài khoảng 303,5km, tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Không tuyến metro nào rẻ, nhưng nếu không làm, Hà Nội sẽ mãi mắc kẹt trong kịch bản “thêm xe, thêm tắc”.
Điểm đáng bàn là các dự án hạ tầng Hà Nội được định hướng gắn với mô hình phát triển đô thị theo TOD, khuyến khích nhà ở cho thuê, khu đô thị mới dọc các trục đường sắt. Điều này biến vốn đầu tư công thành chất xúc tác, kéo theo vốn tư nhân và FDI. Tốc độ giải ngân cao không chỉ nâng hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn tạo thêm khối lượng đầu tư cho nền kinh tế, kích thích nhu cầu vật liệu, xây dựng, dịch vụ và việc làm. Nói cách khác, mỗi cây cầu, tuyến đường, hồ điều hòa được khởi công là một gói kích cầu có mục tiêu, tạo tăng trưởng kinh tế Hà Nội theo hướng dài hạn, chứ không phải một “liều thuốc hưng phấn” ngắn hạn.
Từ con số đến đời sống: Người dân được gì từ làn sóng vốn đầu tư công?
Đối với người dân, câu hỏi quan trọng không phải Hà Nội giải ngân bao nhiêu, mà là đời sống thay đổi như thế nào. Việc duy trì tốc độ giải ngân cao giúp Hà Nội tạo thêm khối lượng đầu tư, kích thích nhu cầu vật liệu, xây dựng, dịch vụ và việc làm. Một cây cầu thi công “3 ca, 4 kíp” không chỉ là công trình, mà là hàng trăm lao động có thu nhập, là các chuỗi cung ứng bê tông, thép, vận tải hoạt động liên tục. Xa hơn, khi các dự án như Vành đai 4 hay cầu qua sông Hồng hoàn thành, chi phí thời gian đi lại của hàng triệu lượt người sẽ giảm, kéo theo chi phí logistics của doanh nghiệp giảm. Đó là khoản “thu nhập vô hình” mà thống kê khó đo, nhưng túi tiền người dân cảm nhận rất rõ.
Ở các khu ngập chronic như phía Tây, những dự án hồ điều hòa Phú Đô, Mễ Trì, Yên Nghĩa mang ý nghĩa an toàn hơn là tiện lợi. Mỗi đợt mưa lớn không còn đồng nghĩa với cảnh lội nước, tắc đường, hỏng xe, thiệt hại hàng hóa. Khi hạ tầng giao thông và tiêu thoát nước được hoàn thiện đồng bộ, Thành phố sẽ dễ thu hút doanh nghiệp dịch chuyển nhà máy, văn phòng, trung tâm dịch vụ. Quan trọng hơn, hạ tầng tốt giúp phân bố lại dân cư, giảm áp lực lên nội đô cũ, mở thêm lựa chọn nhà ở với chi phí hợp lý hơn. Nếu được thực hiện đúng, vốn đầu tư công thủ đô có thể trở thành “công cụ phân phối lại cơ hội” chứ không chỉ là khoản chi tiêu ngân sách đơn thuần.
Áp lực phía trước: Không để vốn nằm trên giấy, không để tiến độ chỉ là khẩu hiệu
Dù vậy, không nên tô hồng bức tranh giải ngân đầu tư công Hà Nội. Tỷ lệ thực hiện mới đạt 52,6% kế hoạch năm, nghĩa là áp lực dồn vào những tháng cuối vẫn rất lớn. Nếu không cẩn trọng, chạy theo thành tích có thể dẫn tới thi công vội vàng, chất lượng kém hoặc lựa chọn dự án vì “dễ giải ngân” hơn là vì tác động dài hạn. Điểm sáng hiện nay là Thành phố đã cụ thể hóa tiến độ giải ngân đến từng dự án, gắn kết quả với trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời phân cấp, điều chuyển vốn tới những dự án có khả năng giải ngân tốt, gỡ vướng trực tiếp từ cơ sở.
Câu hỏi đặt ra cho giai đoạn tới là: Hà Nội có giữ được kỷ luật giải ngân này trong nhiều năm liên tục hay không. Đầu tư công và xây dựng đã được xác định là động lực trực tiếp cho tăng trưởng trong những tháng cuối năm. Để động lực này không bị “mất lửa”, Hà Nội cần kiên trì ba nguyên tắc: không để vốn đã bố trí nhưng không chuyển hóa thành khối lượng thực tế; không đánh đổi chất lượng công trình lấy tiến độ; và coi mỗi dự án hạ tầng là cam kết cụ thể với người dân về một Thủ đô đáng sống hơn. Nếu làm được, tăng trưởng kinh tế Hà Nội hai con số sẽ không chỉ là mục tiêu trên giấy, mà là kết quả tất yếu của một chiến lược đầu tư công bài bản.
