Giải ngân vốn đầu tư công: Từ con số 92.592 tỷ đến vị trí dẫn đầu cả nước
Giải ngân vốn đầu tư công là quá trình chuyển các khoản vốn đầu tư từ kế hoạch trên giấy thành chi tiêu thực tế cho các dự án hạ tầng, nhằm tạo việc làm, cải thiện kết nối và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội thông qua những công trình cụ thể, có thể đo đếm được trên từng tuyến đường, cây cầu và khu đô thị. Tính đến cuối tháng 8, Hà Nội đã giải ngân 92.592 tỷ đồng vốn đầu tư công, tương ứng 77,17% kế hoạch Thủ tướng giao. Đây không chỉ là con số đẹp trong báo cáo mà là lời khẳng định Hà Nội dẫn đầu cả nước về quy mô và tốc độ giải ngân. Cập nhật đến 7/9, giá trị giải ngân tiếp tục tăng lên 93.321 tỷ đồng, đạt 77,77% kế hoạch Thủ tướng giao. Nói cách khác, Hà Nội đang biến cam kết giải ngân thành kết quả đo được theo ngày, theo tháng.
Điểm đáng chú ý là các chỉ tiêu KPI nội bộ không phải chỉ đạt mà còn bị “vượt mặt”: giá trị giải ngân thực tế tháng 8 đạt 105,5% mục tiêu, cao hơn 5.835 tỷ đồng so với mức Thành phố đặt ra. Đây là tín hiệu cho thấy hệ thống điều hành đã chuyển từ tâm thế sợ sai, sợ chậm sang tư duy dám làm, dám chịu trách nhiệm. Khi nguồn vốn được đẩy ra nhanh và trúng, phát triển kinh tế Hà Nội không còn phụ thuộc quá nhiều vào bất động sản hay dịch vụ truyền thống, mà đang dựa ngày càng nhiều hơn vào đầu tư hạ tầng hiện đại và dài hạn.
Cầu, vành đai, hồ điều hòa: Những dự án hạ tầng Hà Nội đang chạy nước rút
Nếu muốn hiểu vì sao giải ngân vốn đầu tư công lại quan trọng cho phát triển kinh tế Hà Nội, hãy nhìn vào các công trường đang sáng đèn ba ca bốn kíp. Cầu Trần Hưng Đạo – một trong những dự án giao thông then chốt – đã hoàn thành 128 cọc khoan nhồi và 7/7 trụ chính, trong đó các trụ giữa sông đạt khoảng 85–88% khối lượng. Cầu Hồng Hà huy động tới 30 mũi thi công, hoàn thành 931/941 cọc khoan, 59/70 móng và 56/70 trụ, đạt khoảng 42,62% sản lượng với mục tiêu thông xe kỹ thuật tháng 7/2027 và hoàn thành toàn bộ vào tháng 10/2027. Những con số này cho thấy Hà Nội không giải ngân dàn trải, mà dồn lực vào công trình có sức lan tỏa lớn, rút ngắn thời gian di chuyển và mở không gian phát triển mới cho hai bên bờ sông.
Trên mặt đất đô thị, các tuyến đường vành đai là phép thử cho tầm nhìn dài hạn. Ba đoạn Vành đai 2,5 (Dịch Vọng–Dương Đình Nghệ, Vũ Phạm Hàm–Trần Duy Hưng, Ngụy Như Kon Tum–Nguyễn Trãi) đã được bàn giao mặt bằng toàn tuyến, thi công đạt khoảng 23% khối lượng và dự kiến giải ngân năm 2026 tới 83,86% kế hoạch. Vành đai 4 – đoạn đường song hành trong địa phận Hà Nội – đã hoàn thành gần 90% khối lượng thảm bê tông nhựa trên tổng chiều dài khoảng 40/50,76 km, đặt mục tiêu hoàn thành trong quý III/2026. Song song, đoạn Vành đai 1 Hoàng Cầu – Voi Phục đã kịp mở kỹ thuật đúng dịp Quốc khánh, giảm áp lực tắc nghẽn nội đô. Đó là cách Hà Nội dùng hạ tầng để “bẻ cong” quỹ đạo tăng trưởng, thay vì chấp nhận cảnh ách tắc kéo dài.
Thoát nước, hồ điều hòa, đường sắt đô thị: Đầu tư cho chất lượng sống và tăng trưởng dài hạn
Không phải ngẫu nhiên mà nhiều dự án hồ điều hòa, thoát nước và đường sắt đô thị được đưa vào nhóm ưu tiên. Thành phố đang tập trung nguồn lực cho các cụm hồ điều hòa Phú Đô, Mễ Trì và Yên Nghĩa nhằm hoàn thiện hạ tầng, tăng năng lực thoát nước và giảm ngập cho khu vực phía Tây. Đây là các dự án hạ tầng Hà Nội ít “hào nhoáng” nhưng tác động trực tiếp đến đời sống hàng triệu người dân – từ việc không còn lo mưa lớn là ngập đến giá trị bất động sản và sức hút đầu tư quanh các khu vực này. Khi các công trình hồ điều hòa và hệ thống thoát nước đi vào vận hành, chi phí xã hội do úng ngập, ùn tắc giảm đáng kể, tạo dư địa mới cho tăng trưởng năng suất đô thị.
Ở tầm chiến lược, Hà Nội tiếp tục chương trình phát triển 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 303,5 km và tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng, đồng thời thúc đẩy các dự án nhà ở cho thuê gắn với mô hình TOD và khu đô thị mới. Đây là lựa chọn chính trị rõ ràng: ưu tiên giao thông công cộng khối lượng lớn, định hướng lại cấu trúc đô thị quanh các nhà ga thay vì tiếp tục mở rộng phố xá cho xe cá nhân. Khi hệ thống đường sắt đô thị kết nối với các tuyến vành đai, động lực phát triển kinh tế Hà Nội sẽ dịch chuyển sang các cực tăng trưởng mới, giảm áp lực lên khu lõi lịch sử và tạo thêm không gian cho dịch vụ, đổi mới sáng tạo.
KPI bị vượt, không phải để khoe thành tích mà để đo sức bật của bộ máy
Việc Hà Nội liên tiếp vượt các chỉ tiêu KPI giải ngân vốn đầu tư công không nên được hiểu đơn giản là thành tích báo cáo. Tổng kế hoạch vốn năm 2026 Thành phố giao là 171.001 tỷ đồng, trong đó lũy kế giải ngân đến 31/8 đạt 56,01% kế hoạch Thành phố và 77,17% kế hoạch Thủ tướng giao. Theo cơ quan tài chính địa phương, kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo sát sao và nỗ lực gỡ vướng của cả hệ thống. Nói cách khác, KPI đang trở thành công cụ quản trị thực chất: gắn tiến độ giải ngân với trách nhiệm người đứng đầu từng dự án, từng quận, huyện. Khối xã, phường đạt tỷ lệ giải ngân bình quân 59,07%, đóng góp tới 67,67% tổng kết quả toàn Thành phố – minh chứng rằng “điểm rơi” của đầu tư công nằm ngay tại cơ sở, nơi trực tiếp xử lý giải phóng mặt bằng và thủ tục cho dân.
Tuy vậy, thành phố không né tránh mặt tối của những con số đẹp. Báo cáo tài chính chỉ ra vẫn còn nhiều dự án có tỷ lệ giải ngân dưới trung bình, và để đạt mục tiêu KPI cho tháng 9 là 111.690 tỷ đồng, các chủ đầu tư phải giải ngân thêm khoảng 19.098 tỷ đồng vốn 2026 cùng 322 tỷ đồng vốn 2025 kéo dài. Điều này cho thấy cuộc đua giải ngân vẫn còn chặng nước rút đầy áp lực. Thành phố đã xác định trong những tháng cuối năm, đầu tư công và xây dựng là động lực trực tiếp, chủ động nhất cho tăng trưởng. Nếu bộ máy không tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục, phân cấp gắn với đi kèm nguồn lực và hỗ trợ tại chỗ cho xã, phường, lợi thế “Hà Nội dẫn đầu cả nước” có thể bị bào mòn bởi chính độ trễ hành chính.
Từ công trường đến tăng trưởng: Hà Nội cần làm gì để không “hụt hơi”?
Điều quan trọng nhất trong giai đoạn tới không phải là thêm bao nhiêu tỷ đồng được giải ngân, mà là mỗi đồng vốn đầu tư công có tạo được nhiều đồng giá trị mới cho nền kinh tế hay không. Tỷ lệ giải ngân cao giúp tăng hiệu quả sử dụng ngân sách, đồng thời tạo thêm đầu tư cho nền kinh tế, kích cầu vật liệu, xây dựng, dịch vụ và việc làm. Đây là nền tảng để Hà Nội hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Nhưng nếu chất lượng dự án không được kiểm soát, hoặc hạ tầng không gắn với quy hoạch sử dụng đất và phát triển đô thị, lợi thế hiện tại có thể biến thành gánh nặng nợ nần và chi phí vận hành trong tương lai.
Hà Nội đang đi đúng hướng khi dồn vốn vào cầu vượt sông, vành đai, đường sắt đô thị, hồ điều hòa và thoát nước – những cấu phần cốt lõi của một đô thị lớn. Để không “hụt hơi” trong giai đoạn tới, thành phố cần kiên trì ba nguyên tắc: (1) tiếp tục coi giải ngân vốn đầu tư công là động lực tăng trưởng nhưng đặt chất lượng và hiệu quả kinh tế – xã hội lên trước tốc độ; (2) duy trì cơ chế gắn trách nhiệm cá nhân với từng dự án, tránh tình trạng “hòa cả làng” khi chậm tiến độ; (3) lấy người dân và doanh nghiệp làm thước đo cuối cùng: giao thông có thông suốt hơn, ngập có giảm, cơ hội việc làm và kinh doanh có tăng. Nếu làm được điều đó, những con số giải ngân hôm nay sẽ trở thành nền tảng bền vững cho phát triển kinh tế Hà Nội trong nhiều năm tới, chứ không phải chỉ là “đỉnh phong độ” ngắn hạn của một chu kỳ ngân sách.
