Giải ngân đầu tư công Đà Nẵng: bản chất không chỉ là con số
Giải ngân đầu tư công Đà Nẵng là việc thành phố sử dụng nguồn vốn ngân sách đã được phê duyệt để triển khai các dự án hạ tầng giao thông, giáo dục và kỹ thuật, thể hiện năng lực thực thi chính sách phát triển đô thị, khả năng tháo gỡ thủ tục, giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công nhằm biến kế hoạch giấy thành công trình hiện hữu phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong bức tranh đó, Đà Nẵng đang nổi lên như một địa phương hấp thụ vốn tốt nhờ chọn đúng ưu tiên: rót vốn mạnh vào dự án hạ tầng Đà Nẵng, đặc biệt là giao thông. Điều này không chỉ giúp thành phố cải thiện xếp hạng đầu tư công mà quan trọng hơn, tạo nền tảng vật chất để xử lý ùn tắc giao thông Đà Nẵng đang ngày càng hiện hữu ở khu vực nội đô.
Các dự án hạ tầng lớn đang kéo tỷ lệ giải ngân đi lên
Điểm sáng rõ nhất trong giải ngân đầu tư công Đà Nẵng là nhóm dự án giao thông và hạ tầng quy mô lớn, vốn có khả năng "hấp thụ" vốn rất tốt. Bến cảng Liên Chiểu - phần hạ tầng dùng chung được khánh thành cuối tháng 3 với tổng mức đầu tư 3.426,30 tỷ đồng, khép lại 1.200 ngày thi công liên tục. Cùng chủ đầu tư, tuyến đường ven biển nối cảng Liên Chiểu tổng mức đầu tư 1.203 tỷ đồng đã thi công gần 100% khối lượng, trở thành một trong những công trình đóng góp lớn cho tỷ lệ giải ngân. Ở trục kết nối phía Tây, tuyến đường nối vành đai phía Tây đến cao tốc La Sơn - Túy Loan có tổng mức đầu tư 1.467 tỷ đồng, gói thầu xây lắp trị giá 683,53 tỷ đồng đã giải ngân trên 42%, tương ứng 388,71 tỷ đồng. Đây là những con số cho thấy khi mặt bằng, thủ tục và tổ chức thi công được xử lý bài bản, vốn đầu tư công không còn nằm trên giấy.
Giao thông: động lực giải ngân và lời giải cho ùn tắc nội đô
Nhìn vào cấu trúc giải ngân, dễ thấy các dự án giao thông là động lực chính. Nút giao QL14B với cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi có tổng mức đầu tư 537 tỷ đồng, riêng gói thầu xây lắp trị giá 414,27 tỷ đồng đã đạt 46,3% giá trị hợp đồng, tương ứng 174,12 tỷ đồng, bảo đảm tiến độ thi công. Cùng thời điểm, gói thiết kế và xây lắp trị giá 3.957 tỷ đồng thuộc dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14D đã được khởi công, cùng với cụm nút giao Hòa Xuân và dự án phát triển tích hợp thích ứng thành phố dùng vốn vay quốc tế, tổng mức đầu tư hơn 4.300 tỷ đồng đều đã vào giai đoạn triển khai xây dựng. Theo báo cáo, ban quản lý các công trình giao thông và nông nghiệp đã giải ngân 3.239,688 tỷ đồng trên kế hoạch 4.269,348 tỷ đồng, đạt 75,88% kế hoạch. Cách phân bổ vốn này vừa cải thiện xếp hạng đầu tư công, vừa chuẩn bị năng lực hạ tầng để giảm áp lực lưu thông ra vào thành phố.
Đô thị phình to, ùn tắc gia tăng: hạ tầng có đủ chạy kịp?
Tuy nhiên, tốc độ tăng đầu tư chưa chắc đã kịp tốc độ đô thị hóa và gia tăng phương tiện. Sau khi hợp nhất với tỉnh Quảng Nam ngày 1-7-2025, Đà Nẵng có quy mô dân số hơn 3 triệu người. Chỉ riêng ô-tô và mô-tô, xe máy đã lên tới gần 238.000 ô-tô và hơn 1,2 triệu mô-tô, xe máy đăng ký. Hệ quả là ùn tắc giao thông Đà Nẵng ở khu vực trung tâm có chiều hướng gia tăng, đặc biệt vào giờ cao điểm trên các trục Trần Phú, Lê Duẩn, Lý Tự Trọng, Hải Phòng, Phan Châu Trinh, Điện Biên Phủ, Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Hữu Thọ, Cách Mạng Tháng Tám, 2 Tháng 9… và quanh các cầu Sông Hàn, cầu Rồng, cầu Tuyên Sơn, cầu Hòa Xuân, cửa ngõ sân bay. Nguyên nhân không chỉ là phương tiện tăng quá nhanh so với hạ tầng, mà còn do phát triển đô thị tập trung vào khu lõi trung tâm, thiếu bãi đỗ xe công cộng và hệ thống giao thông công cộng đủ hấp dẫn. Nói cách khác, nếu không chuyển hướng quy hoạch, việc rót thêm tiền cho đường sá vẫn có nguy cơ chạy theo sau kẹt xe.
Từ giải ngân nhanh đến quy hoạch dài hạn: Đà Nẵng cần bước chuyển thứ hai
Điểm đáng ghi nhận là cùng với các tuyến đường và nút giao, Đà Nẵng còn dùng vốn đầu tư công để xây 6 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học - THCS, tổng mức đầu tư 1.806,7 tỷ đồng; khởi công giữa tháng 11/2025 và đến đầu tháng 9/2026 đã hoàn thiện cơ sở vật chất phục vụ năm học mới. Điều này cho thấy giải ngân đang gắn với nhu cầu dân sinh, không thuần túy là con số kỹ thuật. Ở tầm dài hạn, thành phố dự kiến xây dựng đề án tổng thể giảm ùn tắc giao thông giai đoạn 2026-2035, rà soát quy hoạch chung, quy hoạch hạ tầng giao thông, sử dụng đất và phân bố trung tâm đô thị cho phù hợp quy mô mới. Thành phố cũng sẽ nghiên cứu, triển khai các dự án hạ tầng giao thông lớn như cầu mới qua sông Hàn dự kiến khởi công trước năm 2030, tuyến đường sắt đô thị kết nối sân bay – Hội An – Chu Lai, tuyến cao tốc nội thị và hệ thống đường trên cao. Nếu giai đoạn giải ngân hiện nay là bước chạy đà, thì quy hoạch thông minh và phân bố không gian đô thị mới là yếu tố quyết định để Đà Nẵng vừa giữ được đà tăng trưởng, vừa tránh rơi vào vòng luẩn quẩn kẹt xe như các đô thị lớn khác.
