Đức nhắm tới hạ tầng giao thông chiến lược để củng cố vị thế đối tác
Hợp tác hạ tầng Việt Đức là quá trình hai nước sử dụng các dự án giao thông chiến lược, năng lượng và kết nối kinh tế để gia tăng hiện diện doanh nghiệp Đức tại Việt Nam, đồng thời giúp Việt Nam đạt mục tiêu hiện đại hóa hạ tầng, chuyển đổi xanh và nâng cấp quan hệ Đối tác chiến lược lên mức sâu hơn, thực chất hơn. Cuộc điện đàm chiều 28/8 giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đặt dấu mốc rõ ràng cho hướng đi này, khi phía Đức không chỉ nói về thương mại mà trực tiếp bày tỏ mong muốn tham gia các dự án giao thông chiến lược của Việt Nam. Đây là lựa chọn mang tính tính toán: hạ tầng là “xương sống” của tăng trưởng, và ai hiện diện trong các dự án đó sẽ có tiếng nói lâu dài trong cấu trúc phát triển. Đặt giao thông lên hàng đầu cho thấy Đức muốn bước ra khỏi vai trò đối tác thương mại thuần túy, chuyển sang vị trí đối tác chiến lược có ảnh hưởng ở tầng nền kinh tế Việt Nam.
Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam: từ thương mại sang hiện diện cấu trúc
Điểm đáng chú ý trong cuộc điện đàm là cách cả hai bên nói thẳng về nhu cầu tăng hiện diện doanh nghiệp Đức tại Việt Nam, không che giấu tham vọng mở rộng quy mô và chiều sâu hợp tác kinh tế. Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ Việt Nam sẽ tạo môi trường thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Đức, nhất là trong các lĩnh vực cơ khí, công nghiệp ô tô, y tế và chuyển đổi năng lượng – những ngành có khả năng định hình lại cấu trúc công nghiệp Việt Nam. Ngược lại, Thủ tướng Friedrich Merz nhấn mạnh hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao và mong doanh nghiệp Đức gia tăng hiện diện tại Việt Nam thông qua các dự án hợp tác quy mô, hiệu quả. "Hai bên hướng tới sớm đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 20 tỷ USD" không chỉ là mục tiêu số liệu; đó là chỉ dấu cho một giai đoạn mới, nơi doanh nghiệp Đức không chỉ nhập – xuất mà tham gia định hình chuỗi giá trị ngay trong lãnh thổ Việt Nam.
Năng lượng, công nghệ và dự án giao thông chiến lược: bộ ba định vị đối tác
Việc Đức muốn tham gia các dự án giao thông chiến lược gắn chặt với định hướng mở rộng hợp tác năng lượng và công nghệ, tạo một trục hợp tác có tính định vị lâu dài cho quan hệ song phương. Hai Thủ tướng nhất trí tăng cường hợp tác trong giao thông vận tải, logistics, kết nối hàng không, chuyển đổi xanh và ứng phó biến đổi khí hậu, đồng thời triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác Năng lượng Việt Nam – Đức. Đó là những lĩnh vực có “độ bám” chính sách cao: khi Đức hiện diện trong mạng lưới giao thông, hệ thống logistics và dự án năng lượng sạch, Đức không chỉ bán công nghệ mà trở thành người cùng chia sẻ trách nhiệm với Việt Nam trong quá trình chuyển đổi. Hợp tác khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo được cả hai bên xác định là lĩnh vực còn nhiều dư địa, cho thấy Đức muốn đi tiếp từ hạ tầng vật chất sang hạ tầng tri thức. Đây là bước đi hợp lý nếu Đức thực sự muốn được nhìn nhận như đối tác chiến lược chứ không chỉ là nhà cung cấp thiết bị.
Tài chính chứng khoán Việt Đức và tham vọng Trung tâm Tài chính quốc tế
Đáng kể hơn cả những hợp tác hữu hình là cách Việt Nam chủ động kéo Đức vào không gian tài chính, với lời đề nghị tăng cường kết nối thị trường tài chính và chứng khoán giữa hai nước. Nếu hạ tầng giao thông chiến lược là nơi doanh nghiệp Đức “chạm đất” thì tài chính chứng khoán Việt Đức là nơi dòng vốn Đức neo lại. Việt Nam khuyến khích các định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế, trong đó có Đức, tham gia Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam. Đây là bước đi cho thấy Việt Nam không muốn chỉ thu hút nhà máy, mà muốn kéo cả những nhà đầu tư tổ chức dài hạn – nhóm có khả năng đồng hành với các dự án hạ tầng và năng lượng lớn. Việc Đức đã hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam – EU (EVIPA) càng củng cố thêm nền tảng pháp lý cho dòng vốn này. Nếu Việt Nam tận dụng tốt, hợp tác tài chính sẽ trở thành “chất kết dính” cho toàn bộ cấu trúc hợp tác hạ tầng Việt Đức.
Từ điện đàm tới gặp gỡ trực tiếp: củng cố tầm chiến lược
Cuộc điện đàm không dừng lại ở những lời hứa; hai Thủ tướng đã nhất trí sớm gặp trực tiếp trong khuôn khổ song phương hoặc đa phương, với lời mời thăm lẫn nhau đã được trao và chấp nhận. Điều này cho thấy cả Hà Nội lẫn Berlin đều hiểu rằng để đẩy nhanh hợp tác hạ tầng, năng lượng, tài chính và nâng kim ngạch thương mại 20 tỷ USD, phần còn thiếu là các quyết định chính trị cấp cao được củng cố bằng tiếp xúc trực diện. Việc Việt Nam đề nghị Đức thúc đẩy các quốc gia thành viên EU còn lại sớm phê chuẩn EVIPA và ủng hộ gỡ bỏ thẻ vàng IUU với thủy sản cũng là tín hiệu rõ ràng: Việt Nam muốn nhìn Đức như “cửa ngõ” vào EU, chứ không chỉ là một đối tác riêng lẻ. Nếu các kế hoạch nêu trong điện đàm được hiện thực hóa, Đức sẽ bước vào cấu trúc phát triển của Việt Nam bằng cả ba cánh cửa: hạ tầng giao thông chiến lược, chuyển đổi năng lượng và tài chính chứng khoán Việt Đức – đó là cách định vị một đối tác chiến lược đúng nghĩa.
