Bảo quản xanh phải bắt đầu từ cả chuỗi sau thu hoạch
Công nghệ bảo quản nông sản là tập hợp giải pháp kiểm soát điều kiện sơ chế, làm mát, đóng gói, vận chuyển và lưu kho nhằm giữ chất lượng, kéo dài thời gian sử dụng tự nhiên và hạn chế tổn thất sau thu hoạch. Hướng đi này chỉ phát huy tác dụng khi được kết hợp với bao bì phù hợp, thay vì xem chiếc túi hay lớp màng bọc là toàn bộ lời giải. Tại tọa đàm về chuyển giao công nghệ xanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường nhấn mạnh định hướng phát triển kinh tế song hành với bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính. Thành phố đặt mục tiêu giai đoạn 2026–2030 nâng giá trị nông nghiệp, tiết kiệm tài nguyên, giảm tổn thất sau thu hoạch và tận dụng phụ phẩm. Đây là cơ sở để hình thành chuỗi nông sản xanh, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các giải pháp có vận hành liền mạch từ nơi thu hoạch đến điểm bán hay không.
Giảm nhựa cần đi cùng kéo dài thời gian bảo quản
Nông sản thay đổi chất lượng liên tục trong quá trình sơ chế, làm mát, bao gói, vận chuyển và lưu kho; vì vậy, chỉ thay bao bì mà không cải thiện điều kiện bảo quản sẽ không xử lý được gốc rễ của hao hụt. Công nghệ cần giúp kéo dài thời gian lưu trữ tự nhiên, giảm phụ thuộc vào màng nhựa dùng một lần. Khi thực hiện đúng, lợi ích môi trường đi cùng lợi ích thực tế: sản phẩm được bảo vệ tốt hơn và lượng hàng hư hỏng có thể được hạn chế. Bao bì sinh học là phần còn lại của bài toán. Phần lớn bao bì truyền thống có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch, lại khó thu hồi khi lẫn tạp chất hữu cơ; vật liệu có khả năng tự phân hủy hoặc tái tạo sinh học vì thế cần được xem xét thay thế. Hà Nội đã có Nghị quyết 22/2025/NQ-HĐND về giảm phát thải nhựa và Nghị quyết 57/2025/NQ-HĐND về vùng phát thải thấp; các quy định này tạo thêm sức ép để sản xuất, phân phối đổi cách vận hành.
Từ phòng thí nghiệm đến kệ hàng vẫn còn khoảng cách
Rào cản lớn nhất không phải thiếu ý tưởng mà là giá thành sản xuất cao, khiến vật liệu xanh khó cạnh tranh trực tiếp với nhựa truyền thống. Các hệ thống bán lẻ và siêu thị hiện đại sẵn sàng tiếp nhận sản phẩm thân thiện môi trường, nhưng mức giá chênh lệch vẫn tác động đến quyết định mua của người tiêu dùng. Nếu chi phí được đẩy hết sang người mua, lựa chọn xanh rất dễ trở thành đặc quyền của một nhóm khách hàng thay vì tiêu chuẩn thông thường. Muốn thương mại hóa đại trà, giải pháp phải đạt đồng thời độ an toàn, độ bền cơ học và tính khả thi kinh tế. PGS.TS Nguyễn Thị Chính đề xuất cơ quan quản lý chủ động đặt bài toán và tổ chức cuộc thi phát triển giải pháp thay túi ni-lông theo các tiêu chí rõ ràng. Cách làm này có thể giúp nghiên cứu bám sát nhu cầu sử dụng, nhưng cần nối tiếp bằng thử nghiệm thực tế và đơn hàng đủ ổn định để doanh nghiệp cải tiến quy trình, giảm chi phí.
Muốn mở rộng, cần chia sẻ chi phí và trách nhiệm
Chính sách không thể dừng ở việc khuyến khích chuyển đổi. Nguồn tin nêu rõ thuế, vốn vay hoặc hỗ trợ bù giá ban đầu là những công cụ có thể giúp nhà sản xuất duy trì quy mô công nghiệp và mở rộng độ phủ sản phẩm. Song song, doanh nghiệp cần chủ động đặt hàng nghiên cứu để tối ưu quy trình, còn cơ quan quản lý cần kích hoạt các quỹ hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ cho dự án có tiềm năng thương mại hóa. Đó mới là cách đưa chuỗi nông sản xanh vượt khỏi phạm vi thử nghiệm: xác định tiêu chuẩn sử dụng rõ ràng, chứng minh hiệu quả bảo quản, tổ chức nguồn cung vật liệu và kết nối với hệ thống phân phối. Mục tiêu giảm phát thải và giảm rác thải nhựa là đúng, nhưng không thể chỉ trông chờ vào thiện chí của người tiêu dùng. Kết luận cần thẳng thắn: bao bì sinh học chỉ có thể thay nhựa dùng một lần trên diện rộng khi vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, vừa có giá cạnh tranh và được hậu thuẫn bằng cơ chế triển khai nhất quán.
