Phòng STEM vùng biên không chỉ là một căn phòng học
Phòng STEM vùng biên là không gian thực hành khoa học – công nghệ – kỹ thuật – toán học được trang bị máy tính, thiết bị thí nghiệm và mô hình thực hành, đặt ngay trong các trường nội trú tại khu vực biên giới, giúp học sinh vùng khó khăn chuyển từ học chay lý thuyết sang trải nghiệm trực tiếp, từng bước rút ngắn khoảng cách tri thức với học sinh đô thị. Điểm đáng nói là câu chuyện phòng STEM ở Phong Thổ không xuất phát từ một dự án nhỏ lẻ, mà nằm trong chương trình STEM Innovation PETROVIETNAM với hơn 100 phòng STEM trên cả nước, riêng Lai Châu đã có 3 phòng được bàn giao từ đầu năm. Khi doanh nghiệp chấp nhận đầu tư dài hạn cho cơ sở vật chất giáo dục ngay trên vùng biên, họ đang gửi một thông điệp rõ ràng: giáo dục STEM trường học không thể bỏ quên những nơi xa xôi nhất.
Doanh nghiệp lấp khoảng trống cơ sở vật chất giáo dục nơi biên cương
Đằng sau phòng STEM vùng biên là cả một công trình giáo dục nội trú liên cấp được xây dựng trên khu đất hơn 6 ha từng chỉ là một quả đồi trống giữa núi rừng biên giới. Trên diện tích 6,15 ha, ngôi trường mới có hơn 27.000m² sàn xây dựng với 30 lớp học lý thuyết, 16 phòng học bộ môn, thư viện, khu nội trú, nhà ăn, nhà đa năng, sân thể thao, bể bơi và nhà công vụ cho giáo viên. Đó là mức đầu tư cơ sở vật chất giáo dục mà nhiều địa phương tự lực khó có thể đạt tới. Theo lãnh đạo tập đoàn, 108 phòng học STEM là "hạt nhân" và PETROVIETNAM là "người châm ngòi" cho mạng lưới FabLab mà 91 trong số 108 trường đã tham gia, đưa Việt Nam dẫn đầu châu Á và vào Top 5 thế giới về số lượng FabLab tham gia. Câu nói này không chỉ là tự hào doanh nghiệp, mà là bằng chứng về vai trò của khu vực tư nhân trong nâng chất giáo dục STEM trường học ở vùng biên.
Từ con dốc đến kính hiển vi: tác động với học sinh vùng khó khăn
Trước khi trường nội trú mới xuất hiện, với nhiều em nhỏ ở Phong Thổ, đường đến lớp được tính bằng những con dốc dựng đứng, những buổi sáng phải dậy từ tờ mờ, những ngày mưa đường trơn trượt và cả những tháng mùa đông buốt giá. Giờ đây, khi được học, ăn, ngủ và sinh hoạt cùng một chỗ, khoảng cách ấy thu lại chỉ còn vài bước chân giữa lớp học và khu nội trú. Nếu không gọi đó là một cuộc đổi đời, thì ít nhất cũng phải thừa nhận: cơ hội học tập của học sinh vùng khó khăn đã thay đổi căn bản. Trong căn phòng STEM, Lý Thu Hà – học sinh lớp 8 – ấn tượng với kính hiển vi, robot, máy in 3D và mô hình điện gió, còn Phàn Thị Nguyên thích thú với mô hình giàn khoan, điện gió và các thí nghiệm hóa chất. Những thiết bị hiện đại này không phải để "cho đẹp", mà để các em thấy mình có quyền chạm vào công nghệ, vào khoa học giống bất kỳ học sinh nào ở trung tâm.
Khi STEM gắn với đêm hội trăng rằm: giáo dục là một hệ sinh thái
Nếu chỉ dựng phòng STEM rồi khóa cửa sau lễ khánh thành, mọi thứ sẽ nhanh chóng trở thành hình thức. Điều đáng giá ở Phong Thổ là phòng thực hành STEM được khánh thành trong khuôn khổ chương trình "PETROVIETNAM: Thắp sáng niềm tin - Nâng bước em tới trường", liền mạch với đêm hội trăng rằm đầy hoạt động trải nghiệm. Sân trường có 6 gian hàng: làm đèn Trung thu, sáng tạo nghệ thuật, trò chơi vận động, tạo hình bóng bay, khám phá STEM và tìm hiểu văn hóa các dân tộc vùng cao. Ở đây, giáo dục STEM trường học không tách rời đời sống tinh thần của trẻ. Góc khám phá STEM đặt cạnh góc văn hóa dân tộc, cạnh cây ước mơ treo đầy những mảnh giấy nhỏ. Thông điệp rất rõ: học sinh vùng khó khăn không chỉ cần máy tính và mô hình thí nghiệm, mà cần cả niềm vui, sự tự tin, cảm giác thuộc về một cộng đồng biết trân trọng ước mơ của các em.
Từ cam kết dài hạn đến trách nhiệm chung với vùng biên
Trường nội trú PETROVIETNAM – Phong Thổ ra đời trong bối cảnh cả nước triển khai chủ trương xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, với tầm nhìn dùng tri thức làm nền tảng bền vững để phát triển con người và giữ vững biên cương. Đáng chú ý, lãnh đạo tập đoàn công khai khẳng định việc hoàn thành ngôi trường khang trang chỉ là điểm khởi đầu cho cam kết đồng hành dài hạn với sự nghiệp giáo dục nơi biên cương, và cam kết "sẽ không dừng lại ở sự kiện hôm nay" mà tiếp tục dõi theo, hỗ trợ nhà trường trên chặng đường phía trước. Quan điểm đó đáng được xem như chuẩn mực cho mọi sáng kiến phòng STEM vùng biên: doanh nghiệp không chỉ tài trợ một lần, mà phải coi cơ sở vật chất giáo dục là trách nhiệm lâu dài. Khi 1.050 học sinh – phần lớn là con em đồng bào Mông, Dao, Thái, Hà Nhì, Giáy… – có một ngôi trường nội trú với phòng STEM kết nối tới mạng lưới FabLab quốc tế, chúng ta đang chứng kiến biên giới được giữ bằng tri thức. Câu hỏi còn lại là: bao nhiêu doanh nghiệp khác sẵn sàng bước theo con đường này?
