Cần Giờ không chỉ là một dự án cảng
Cảng Cần Giờ là dự án cảng trung chuyển quốc tế được định hướng gắn với khu thương mại tự do, kết nối các hoạt động cảng biển, logistics và thương mại trong một không gian kinh tế biển liên vùng. Đây là lựa chọn chiến lược đáng chú ý: TP.HCM không chỉ muốn đưa thêm hàng hóa qua cảng mà còn muốn giữ lại nhiều dịch vụ và giá trị hơn trong chuỗi vận tải quốc tế. UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định 7270/QĐ-UBND để triển khai kế hoạch thực hiện Nghị quyết 20-NQ/TW về xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh. Trong định hướng ấy, cảng Cần Giờ gắn với khu thương mại tự do và cực tăng trưởng liên hoàn Cần Giờ – Cái Mép – Thị Vải – Côn Đảo. Mô hình chỉ có sức nặng nếu khu cảng, khu thương mại và mạng lưới vận tải được quy hoạch như một hệ thống, thay vì những dự án đứng cạnh nhau.
Kết nối mới là thước đo thành công
Một cảng lớn không tự tạo ra trung tâm logistics. Giá trị của dự án phụ thuộc vào khả năng đưa hàng hóa nhanh chóng giữa cảng biển, sản xuất, thương mại và các tuyến vận tải trong vùng. Vì vậy, chiến lược đặt Cần Giờ trong quan hệ với Cái Mép – Thị Vải và Côn Đảo, đồng thời tính đến hạ tầng giao thông liên vùng, mạng lưới logistics và dịch vụ hỗ trợ hàng hải. Với logistics TP.HCM, đây là bước chuyển từ lợi thế cửa ngõ sang năng lực tổ chức chuỗi cung ứng. Thành phố định hướng phát triển vận tải đa phương thức, dịch vụ cảng biển, thương mại quốc tế và các dịch vụ hàng hải có giá trị gia tăng cao. Nhưng kết nối phải đi trước hoặc theo kịp năng lực cảng: nếu đường bộ, trung tâm logistics và thủ tục thương mại không vận hành đồng bộ, lợi thế trung chuyển sẽ bị nghẽn ở chính những mắt xích phía sau cầu cảng.
Kinh tế biển xanh phải thể hiện ở cách tăng trưởng
Mục tiêu đến năm 2030 là đưa TP.HCM thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và phát triển bền vững, có sức cạnh tranh quốc tế; tầm nhìn 2045 mở rộng sang vai trò trung tâm dịch vụ, tài chính, logistics và khoa học – công nghệ biển của châu Á. Tham vọng này chỉ thuyết phục nếu yếu tố xanh được tính vào cách vận hành cảng, vận tải và các ngành năng lượng, chứ không dừng ở khẩu hiệu. Kế hoạch hướng tới những lĩnh vực như điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, amoniac xanh và công nghệ khử mặn. Thành phố cũng đặt mục tiêu số hóa, chia sẻ toàn bộ dữ liệu về tài nguyên, môi trường, hạ tầng và hoạt động kinh tế biển vào năm 2030. Đây là nền tảng để quản lý tốt hơn tác động môi trường và điều phối hoạt động. Tuy nhiên, số hóa chỉ có ý nghĩa khi dữ liệu được dùng để ra quyết định, theo dõi kết quả và điều chỉnh phát triển.
Lợi ích phải lan tới người dân ven biển
Thước đo cuối cùng của chiến lược không chỉ là lượng hàng qua cảng hay vị trí trên bản đồ vận tải. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 bảo đảm 100% cư dân ở khu vực ven biển và hải đảo tiếp cận điện, nước sạch, Internet băng rộng cùng dịch vụ y tế, giáo dục chất lượng cao. Nếu các cực tăng trưởng mới tạo việc làm và nâng chất lượng dịch vụ địa phương, kinh tế biển mới có cơ sở để được cộng đồng ủng hộ. Các kế hoạch tiếp theo có mốc triển khai cụ thể: chương trình liên kết du lịch biển, đảo dự kiến bắt đầu năm 2027, hướng tới tăng trưởng bình quân 14% mỗi năm về tổng thu du lịch đến năm 2030. Cơ sở dữ liệu biển và đảo được phát triển từ năm 2026, dự kiến hoàn thành năm 2028; các tuyến đường bộ ven biển trên địa bàn cũng được đặt mục tiêu hoàn thành theo quy hoạch vào năm 2030. Kết luận nên rõ ràng: cảng Cần Giờ có thể mở rộng vai trò kinh tế biển của TP.HCM, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào kết nối thực chất, tăng trưởng ít phát thải và lợi ích đến được với người dân.
