Thông điệp thực sự của Nhà Trắng: kiểm soát du học sinh bằng cánh cửa thực tập
Động thái siết chương trình Đào tạo thực hành theo chương trình học (Curricular Practical Training – CPT) là chính sách mới của chính quyền Donald Trump nhằm giới hạn cơ hội thực tập ngoài trường của du học sinh Mỹ, ràng buộc họ vào những yêu cầu chặt chẽ hơn về chương trình học và hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp, qua đó thu hẹp cánh cửa tiếp cận thị trường lao động Mỹ và tăng sức ép lên các trường đại học trong việc tuân thủ quy định sinh viên quốc tế.
Trọng tâm của thay đổi nằm ở một bản ghi nhớ do Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi (SEVP) thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan ban hành ngày 24/8, yêu cầu các trường tăng cường tuân thủ quy định CPT. Song song, Bộ An ninh Nội địa (DHS) gửi hướng dẫn đến các đại học, nhấn mạnh rằng CPT chỉ được phê duyệt khi thực tập là phần không thể thiếu của chương trình và có thỏa thuận chính thức giữa nhà trường và doanh nghiệp. Đây không chỉ là chi tiết kỹ thuật: nó là thông điệp chính trị rõ ràng rằng chính sách Trump giáo dục muốn dùng thị thực làm việc Mỹ như đòn bẩy để tái định nghĩa vai trò của du học sinh.
Cấm thực tập tự chọn: cú đánh thẳng vào con đường việc làm của du học sinh
Cốt lõi của quy định sinh viên quốc tế mới là: du học sinh bị cấm thực tập nếu chương trình học không yêu cầu bắt buộc. Nói cách khác, du học sinh Mỹ thực tập chỉ được phép xảy ra khi thực tập là điều kiện tốt nghiệp và doanh nghiệp có thỏa thuận hợp tác với trường. Đây là sự đảo ngược tinh thần linh hoạt vốn làm nên sức hút của CPT – vốn cho phép sinh viên diện F‑1 thực tập ngoài khuôn viên trường, chủ yếu trong mùa hè để lấy kinh nghiệm trước khi tốt nghiệp.
Hệ quả trực tiếp là cánh cửa vào thị trường lao động Mỹ hẹp lại rõ rệt: nhiều sinh viên dùng công việc mùa hè như “bước đệm” để tiếp cận nhà tuyển dụng và xây dựng hồ sơ cho thị thực làm việc Mỹ sau tốt nghiệp. Khi cơ hội này bị chặn, kế hoạch nghề nghiệp gắn với CPT và chương trình Thực tập Tùy chọn (OPT) trở nên bấp bênh. Như một lãnh đạo văn phòng quốc tế cảnh báo, nếu tước đi cơ hội học hỏi qua thực tập, nhiều người sẽ cân nhắc lại lựa chọn du học Mỹ – và đó không phải cảnh báo mang tính lý thuyết mà là thực tế đang hình thành.
Đòn răn đe với đại học: tuân thủ hay mất quyền tuyển sinh viên quốc tế
Chính quyền Trump không chỉ nhắm đến du học sinh, mà còn đánh thẳng vào các trường. Bản ghi nhớ cảnh báo rõ: nếu không tuân thủ quy định của Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi, một cơ sở giáo dục có thể mất chứng nhận tuyển sinh viên nước ngoài. Nói trắng ra, CPT trở thành điểm tựa để Nhà Trắng ép các đại học phải chấp nhận khuôn khổ kiểm soát mới đối với sinh viên quốc tế.
Phản ứng ban đầu cho thấy các trường hiểu mức độ rủi ro. Một số đại học như UCLA đã tạm dừng một số hồ sơ CPT trong khi rà soát hướng dẫn mới và xác định bước tiếp theo. Văn phòng sinh viên quốc tế của UC Berkeley đánh giá bản ghi nhớ mới “hẹp hơn, trực tiếp hơn và mang tính hạn chế hơn” và cho biết sẽ tham vấn chuyên gia pháp lý để xây dựng quy trình mới phù hợp. Nhiều trường khác tuyên bố tạm dừng CPT cho các ngành không yêu cầu thực tập hoặc đang xem xét lại quy định. Những động thái thận trọng này cho thấy các đại học hiểu rằng họ đang đứng trước nguy cơ mất luôn quyền tuyển sinh quốc tế nếu lơ là.
Chuỗi siết chặt dài hơi: từ CPT đến giới hạn thời gian lưu trú và OPT
Điều đáng lo hơn là CPT không phải bước đi đơn lẻ. Nó nằm trong chuỗi chính sách Trump giáo dục nhằm tăng kiểm soát với sinh viên quốc tế. Cùng thời điểm, chính quyền tăng kiểm tra tuân thủ thị thực và đề xuất giới hạn đa số sinh viên chỉ được ở lại tối đa 4 năm; nếu cần thêm thời gian, họ phải xin chính phủ liên bang phê duyệt, thay vì gia hạn trực tiếp qua trường. Điều này gây khó khăn đặc biệt cho nghiên cứu sinh tiến sĩ, những người thường cần thời gian dài hơn tiêu chuẩn.
Các quy định mới về CPT còn đi kèm tín hiệu siết chương trình OPT khi giới chức chuẩn bị yêu cầu doanh nghiệp đóng một khoản phí lớn nếu muốn tuyển sinh viên quốc tế mới tốt nghiệp. Khi CPT bị thu hẹp, OPT bị làm cho tốn kém hơn, và thời gian lưu trú bị khóa trần, toàn bộ lộ trình học – thực tập – ở lại làm việc của du học sinh sẽ trở thành “đường hẹp” đầy rào cản. Thông điệp của DHS rất thẳng: dưới thời Trump, hành vi bị cho là lạm dụng hệ thống thị thực sinh viên sẽ không được dung thứ.
Chiến lược tuyển sinh quốc tế của đại học Mỹ trước bài toán mất sức hút
Đối với các đại học, đây không chỉ là câu chuyện tuân thủ. Đó là bài toán sống còn về chiến lược tuyển sinh quốc tế. Khi cơ hội du học sinh Mỹ thực tập và chuyển tiếp sang thị trường lao động bị thu hẹp, giá trị đề nghị của các trường đối với sinh viên nước ngoài giảm rõ rệt. Hệ quả đã xuất hiện: số sinh viên quốc tế nhập học mùa thu vừa qua giảm 17%, và gần 60% đại học ghi nhận sụt giảm hồ sơ từ nước ngoài. Đây là tín hiệu thị trường rõ ràng rằng người học toàn cầu đang phản ứng.
Trong bối cảnh tranh chấp giữa Nhà Trắng và các trường – từng có nỗ lực tước quyền tuyển sinh viên quốc tế của một đại học hàng đầu trước khi bị tòa án liên bang chặn lại – CPT trở thành công cụ gây áp lực lâu dài. Nếu xu hướng siết chặt tiếp diễn, các trường buộc phải tái thiết kế chương trình để lồng ghép thực tập bắt buộc, tìm mô hình hợp tác doanh nghiệp chặt chẽ hơn, hoặc mở rộng hiện diện tại các quốc gia khác. Ngược lại, nếu chỉ chấp nhận quy định sinh viên quốc tế mà không điều chỉnh chiến lược, họ sẽ nhìn thấy thêm nhiều mùa tuyển sinh với đồ thị đường xuống.
