Du lịch sinh con là gì và Trump đang làm điều khác thường nào?
Du lịch sinh con là hình thức người nước ngoài dùng thị thực du lịch để tạm thời đến lãnh thổ Mỹ với mục đích chính là sinh con tại đây nhằm giúp đứa trẻ được hưởng quyền công dân theo nơi sinh, từ đó mở ra con đường định cư và gắn kết lâu dài với nước này. Trong khi đó, quyền công dân theo nơi sinh là nguyên tắc pháp lý quy định bất kỳ ai sinh ra trên lãnh thổ Mỹ (trừ vài ngoại lệ hiếm) sẽ đương nhiên trở thành công dân, được Hiến pháp bảo vệ như nền tảng của luật quốc tịch hiện hành.
Ngày 6/8, Tổng thống Donald Trump ký hai sắc lệnh hành pháp về nhập cư, nhằm ngăn nhập cảnh dưới danh nghĩa du lịch sinh con để giúp trẻ tự động có quốc tịch Mỹ. Đây không chỉ là động thái kỹ thuật, mà là tuyên bố chính trị: Nhà Trắng cho rằng chính sách này đã bị lợi dụng trong thời gian dài và “làm sai lệch mục đích của quyền công dân theo nơi sinh”. Nói cách khác, du lịch sinh con bị đóng khung như hành vi lợi dụng, còn quyền công dân theo nơi sinh bị thu hẹp bằng những ngoại lệ mới – dù vẫn được ghi trong Hiến pháp.
Hai sắc lệnh: khác nhau ở chữ “quyền” và “lợi dụng”
Để hiểu vì sao các sắc lệnh này gây tranh cãi, phải tách bạch hai khái niệm: quyền công dân theo nơi sinh và du lịch sinh con. Quyền công dân theo nơi sinh là nguyên tắc hiến định: người sinh trên lãnh thổ Mỹ sẽ trở thành công dân, trừ một số ngoại lệ rất hạn chế như con nhà ngoại giao. Ngược lại, du lịch sinh con chỉ là hành vi tận dụng chính nguyên tắc đó: người nước ngoài đến Mỹ, thường bằng thị thực du lịch, với mục đích sinh con để đứa trẻ được hưởng quyền công dân theo nơi sinh.
Hai sắc lệnh mới phản ánh đúng cách nhìn này. Một sắc lệnh tiếp tục thu hẹp phạm vi những người được hưởng quyền công dân theo nơi sinh; sắc lệnh còn lại siết chặt việc cấp thị thực cho những người bị cho là nhập cảnh với mục đích sinh con. Nói theo cách thẳng thắn, Trump đang dùng công cụ thị thực để bóp nghẹt hành vi bị xem là lợi dụng, đồng thời từng bước dựng thêm rào chắn quanh chính cái quyền vốn dĩ được coi là bất khả xâm phạm. Theo Reuters, sắc lệnh này tập trung vào du lịch sinh con và mở rộng các trường hợp không được hưởng quyền công dân theo nơi sinh.
Mở rộng rà soát mạng xã hội: thị thực Mỹ mới và cái giá quyền riêng tư
Đáng chú ý, chính sách nhập cư Trump không dừng ở cánh cửa bệnh viện mà kéo dài đến cả… trang cá nhân mạng xã hội. Song song với việc siết du lịch sinh con, Bộ Ngoại giao Mỹ chuẩn bị mở rộng rà soát tài khoản mạng xã hội đối với nhiều nhóm người xin visa. Theo kế hoạch, người nộp đơn phải chuyển các tài khoản sang chế độ công khai để phục vụ quá trình thẩm tra. Đây là sự thay đổi lớn trong quy trình thị thực Mỹ mới, biến đời sống trực tuyến thành đối tượng kiểm tra an ninh.
Quy định không chỉ áp dụng với người xin nhiều loại thị thực mà còn mở rộng tới đại diện cơ quan truyền thông nước ngoài và một số công dân Mexico, Canada. Bộ Ngoại giao khẳng định việc rà soát hoạt động trực tuyến nhằm đánh giá điều kiện cấp thị thực và bảo đảm người nhập cảnh không gây rủi ro an ninh. Nhưng với những gia đình quốc tế, điều này đồng nghĩa: muốn bước chân vào Mỹ, họ phải chấp nhận đánh đổi một phần quyền riêng tư, tự phơi bày cuộc sống số cho nhà chức trách, kể cả khi mục đích chỉ là sinh con trong bệnh viện có chất lượng tốt hơn.
Gia đình quốc tế chịu tác động ra sao?
Viện Chính sách Di cư ước tính mỗi năm có khoảng 20.000–26.000 ca sinh trong tổng số khoảng 3,5 triệu ca sinh tại Mỹ có thể thuộc nhóm du lịch sinh con. Con số này không áp đảo, nhưng đủ để trở thành biểu tượng trong tranh luận chính trị. Trump dùng nó như bằng chứng rằng hệ thống bị lợi dụng; các gia đình quốc tế lại xem đây là cơ hội hợp pháp cho tương lai con mình. Thực tế, viên chức lãnh sự đã có quyền từ chối cấp thị thực nếu xác định người nộp đơn chủ yếu muốn đến Mỹ để sinh con nhằm giúp đứa trẻ có quốc tịch.
Điểm mới là giờ đây, rủi ro bị từ chối tăng lên, kèm theo yêu cầu soi mạng xã hội. Những gia đình dự định du lịch sinh con phải chấp nhận khả năng bị gắn nhãn “lợi dụng”, hồ sơ bị kiểm tra kỹ hơn, thậm chí bị cấm cửa. Các đường dây tổ chức du lịch sinh con sẽ khó hoạt động công khai như trước vì đã nằm trong tầm ngắm từ lâu. Ngược lại, những người đi du lịch thuần túy hoặc sang thăm thân cũng có thể bị cuốn vào làn sóng nghi ngờ, khi động cơ của họ bị đánh giá qua từng status và bức ảnh.
Một bước đi hẹp hơn, nhưng cuộc chiến pháp lý chưa dừng lại
Tháng 6-2026, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác sắc lệnh trước đó của Trump về việc hạn chế quyền công dân theo nơi sinh và tiếp tục bảo lưu cách hiểu rộng đối với quyền này theo Hiến pháp. Bài học đó khiến Nhà Trắng phải thay đổi chiến thuật: sắc lệnh mới được thiết kế với phạm vi hẹp hơn, tập trung vào một số nhóm đối tượng cụ thể và du lịch sinh con, thay vì công khai đối đầu trực diện với Tu chính án thứ 14. Giới quan sát dự báo sắc lệnh vẫn sẽ đối mặt với nhiều thách thức pháp lý.
Nhìn rộng hơn, các động thái liên tiếp này cho thấy chính quyền Trump đang cố hiện thực hóa cam kết siết chặt chính sách nhập cư trong nhiệm kỳ thứ hai bằng cả biện pháp hành pháp và tăng kiểm soát an ninh đối với người nước ngoài. Về bản chất, đây là chiến lược “bẻ nhỏ” quyền công dân theo nơi sinh bằng cách thêm ngoại lệ và rào cản ở cấp thị thực, thay vì sửa Hiến pháp. Đối với gia đình quốc tế, thông điệp rất rõ: con đường dùng du lịch sinh con để tìm quyền công dân cho con tại Mỹ sẽ ngày càng hẹp, đắt giá hơn về cả pháp lý lẫn quyền riêng tư; họ phải chuẩn bị cho một cuộc chơi mà mọi bước đi đều có thể bị soi chiếu.
