CPT là gì và vì sao quy định mới là bước ngoặt với du học sinh Mỹ?
Đào tạo thực hành theo chương trình học (Curricular Practical Training – CPT) là hình thức thực tập ngoài khuôn viên trường dành cho sinh viên diện thị thực F‑1, cho phép họ làm việc có trả lương hoặc không trả lương tại các doanh nghiệp liên kết với trường khi hoạt động này được tích hợp chính thức vào chương trình đào tạo, thường trong kỳ hè, nhằm tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp gắn trực tiếp với ngành học và tạo bước đệm quan trọng để cạnh tranh trên thị trường lao động Mỹ sau tốt nghiệp.
Điểm mấu chốt lúc này: CPT đang bị siết lại chưa từng có. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã ban hành bản ghi nhớ, thông qua Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi (SEVP) thuộc ICE, yêu cầu các đại học tăng cường tuân thủ quy định về CPT. Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) tiếp tục gửi hướng dẫn chi tiết về phê duyệt CPT đến các trường. Động thái này không phải chỉnh sửa kỹ thuật, mà là tín hiệu chính trị: thông điệp “hệ thống hào phóng sẽ không còn được dung thứ” nhắm thẳng vào cộng đồng du học sinh Mỹ và các trường đang phụ thuộc mạnh vào tuyển sinh quốc tế.
Từ thực tập tự chọn thành đặc quyền hiếm: Cánh cửa CPT bị thu hẹp thế nào?
Quy định mới kéo CPT khỏi vùng “thực tập tự chọn” và biến nó thành một đặc quyền hẹp: sinh viên chỉ được phép thực tập nếu nhà tuyển dụng có thỏa thuận hợp tác với trường và thực tập là yêu cầu bắt buộc của ngành học. Nói cách khác, gần như mọi cơ hội thực tập linh hoạt – vốn là lý do quan trọng khiến nhiều người chọn du học Mỹ – đang bị chặn lại. Khi CPT bị khóa, các kỳ thực tập mùa hè – vốn giúp sinh viên xây CV, tạo mối quan hệ và chứng minh năng lực với doanh nghiệp – bỗng trở thành “vùng cấm” cho phần lớn du học sinh quốc tế.
Không ngạc nhiên khi nhiều trường như Colorado Boulder, Southern California, Dartmouth, Washington… phải tuyên bố tạm dừng CPT cho những ngành không yêu cầu thực tập, hoặc khẩn cấp rà soát lại quy định nội bộ. Một số đại học lớn như UCLA và UC Berkeley thậm chí ngừng xử lý một số hồ sơ CPT để tránh rơi vào diện bị xem là lạm dụng quy định. Thay vì là công cụ gắn kết học thuật với thực tiễn, CPT đang bị đối xử như một “nghi phạm” phải chứng minh vô tội.
Nguy cơ mất giấy phép tuyển sinh: Các trường đứng trước bài toán chính sách tuyển sinh
Đòn bẩy mạnh nhất của chính quyền Trump không nằm ở bản thân CPT, mà ở lời đe dọa đi kèm: trường nào không tuân thủ quy định SEVP có thể bị tước chứng nhận tuyển sinh viên nước ngoài. Với các cơ sở vốn sống nhờ học phí và danh tiếng từ du học sinh Mỹ, đây là rủi ro tồn tại chứ không phải tranh cãi pháp lý trừu tượng. Trước đó, tranh chấp giữa chính quyền Trump và một đại học hàng đầu từng dẫn đến nỗ lực tước quyền tuyển sinh quốc tế của trường, chỉ được tòa liên bang tạm thời chặn lại.
Song song, bối cảnh tuyển sinh đã xấu đi rõ rệt: theo Viện Giáo dục Quốc tế (IIE), số sinh viên quốc tế nhập học mùa thu vừa qua đã giảm 17%, và gần 60% đại học ghi nhận sụt giảm hồ sơ từ nước ngoài. Đây là lời cảnh báo cho mọi chiến lược chính sách tuyển sinh dựa trên giả định “Mỹ luôn là lựa chọn số một”. Khi CPT bị siết, các trường buộc phải chứng minh họ vẫn mang lại đường sự nghiệp rõ ràng, nếu không muốn dòng du học sinh chảy sang các quốc gia cởi mở hơn.
Du học sinh bị kẹp giữa quy định thị thực và thị trường lao động Mỹ
Đối với du học sinh quốc tế, đòn đánh vào CPT không diễn ra trong chân không. Chính quyền Trump đồng thời tăng cường kiểm tra tuân thủ quy định thị thực và thúc đẩy thay đổi thời hạn lưu trú: phần lớn sinh viên quốc tế chỉ được ở lại tối đa 4 năm, muốn thêm thời gian phải xin liên bang phê duyệt thay vì gia hạn qua trường. Cùng lúc, chính phủ đang hoàn thiện quy định buộc doanh nghiệp trả thêm chi phí lớn nếu muốn tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp theo chương trình Thực tập Tùy chọn (OPT), khiến con đường ở lại làm việc sau tốt nghiệp bị thu hẹp.
Hệ quả là cánh cửa tiến vào thị trường lao động Mỹ hẹp lại rõ rệt khi du học sinh bị cấm thực tập nếu chương trình học không yêu cầu bắt buộc. Nhiều sinh viên, như trường hợp được nêu tại UC Berkeley, bày tỏ hoang mang vì công việc mùa hè vốn là bước đệm quan trọng để thâm nhập thị trường lao động. Những ai dựa mạnh vào thực tập quốc tế để tích lũy kinh nghiệm thực tế nay phải đối mặt với sự bất định gia tăng, từ khâu thực tập trong thời gian học đến khả năng làm việc sau tốt nghiệp.
Mỹ có đang tự đánh mất lợi thế du học?
Điều trớ trêu là các quy định thị thực và CPT mới được biện minh là để chống “lạm dụng hệ thống thị thực sinh viên một cách tràn lan”, trong bối cảnh số giấy phép CPT gia tăng và xuất hiện các trường hợp “có vẻ vi phạm yêu cầu pháp lý”. Mục tiêu chính thức là bảo vệ cơ hội việc làm của cử nhân bản địa. Nhưng trong thực tế, Mỹ đang gửi đi tín hiệu rằng hệ sinh thái giáo dục – việc làm của mình trở nên khó dự đoán, nhiều rủi ro hơn cho người trẻ quốc tế muốn đầu tư nhiều năm học tập và hàng trăm ngàn đô chi phí.
Với du học sinh, thông điệp cần rút ra là: lựa chọn du học Mỹ giờ không thể chỉ dựa trên xếp hạng trường hay chất lượng học thuật. Cần đặt lên bàn câu hỏi rất thực tế: con đường vào thị trường lao động Mỹ có còn đủ rộng để xứng đáng với rủi ro chính sách tăng lên? Khi những động thái siết thực tập quốc tế và việc làm sau tốt nghiệp làm gia tăng sự bất định, nhiều khả năng người học sẽ cân nhắc mạnh hơn các điểm đến khác có chính sách rõ ràng, ổn định hơn đối với sinh viên quốc tế.
