Cột mốc hợp long: khi biểu tượng đô thị hình thành trên sông Sài Gòn
Cầu đi bộ sông Sài Gòn là công trình kiến trúc hình lá dừa nước dài 720m, tổng mức đầu tư khoảng 1.000 tỷ đồng, nối công viên Bến Bạch Đằng (Quận 1) với Khu đô thị mới Thủ Thiêm, được kỳ vọng trở thành không gian đi bộ, ngắm cảnh và kết nối đô thị mới của TP.HCM. Sáng 21/10, cây cầu chính thức hợp long, nhịp vòm thép đã nối liền đôi bờ sông tại khu vực công viên Bến Bạch Đằng và Thủ Thiêm, sau hơn một năm rưỡi thi công. Đây không chỉ là một bước tiến kỹ thuật, mà là khoảnh khắc thành phố có thêm một biểu tượng mới trên mặt nước – một cấu trúc dành riêng cho người đi bộ, cho những bước chân chậm rãi giữa trung tâm hiện hữu và trung tâm tài chính tương lai. Việc hợp long công trình 1000 tỷ này cho thấy TP.HCM bắt đầu coi không gian công cộng ven sông là hạ tầng chiến lược, chứ không còn là phần phụ trang trí đô thị.
Nhịp vòm thép 3.400 tấn: thách thức kỹ thuật và tham vọng về tiến độ
Để có được khoảnh khắc hợp long, tổ hợp kết cấu thép nặng khoảng 3.400 tấn – gồm nhịp vòm chính dài 187m, nặng 1.400 tấn và hệ khung đỡ 2.000 tấn – đã được lai dắt từ Vũng Tàu về trung tâm thành phố, vượt hành trình khoảng 124km trên sông và biển. Công đoạn đưa khối thép khổng lồ vào đúng vị trí giữa sông Sài Gòn đòi hỏi tính toán chi tiết về thủy triều, dòng chảy, cao độ và thao tác xoay, hạ tải sà lan – một bài kiểm tra năng lực thi công hạ tầng phức tạp của thành phố. Theo đại diện chủ đầu tư, tính đến thời điểm hợp long, khoảng 90% khối lượng toàn dự án đã hoàn thành, và các bên đang chạy tiến độ để cầu không chỉ kịp mốc 30/4/2027 mà còn hướng tới phục vụ người dân ngay dịp Tết Nguyên đán 2027. Tham vọng về tiến độ này cho thấy mục tiêu rõ ràng: công trình không phải để ngắm trên bản vẽ, mà phải nhanh chóng trở thành trải nghiệm thực tế cho cộng đồng.
Kiến trúc lá dừa nước: bản sắc Nam Bộ trên trục kết nối Thủ Thiêm
Điểm khác biệt của cầu đi bộ sông Sài Gòn nằm ở kiến trúc lá dừa nước: nhịp vòm thép chính dài khoảng 187m được lấy cảm hứng từ chiếc lá dừa nước mộc mạc, gần gũi với vùng đất Nam Bộ. Thay vì một cây cầu thẳng, mặt cầu rộng biến thiên từ 6–11m, uốn cong mềm mại như một dải lá, tạo cảm giác vừa là hạ tầng giao thông, vừa là công viên treo trên mặt nước. Theo đại diện doanh nghiệp tài trợ, mục tiêu không chỉ là bắc thêm một lối qua sông, mà là tạo một không gian công cộng để đi bộ, ngắm cảnh, sinh hoạt, bổ sung điểm tham quan cho người dân và du khách. Về mặt hình ảnh đô thị, việc chọn kiến trúc lá dừa nước là quyết định mang tính tuyên ngôn: Thủ Thiêm kết nối với trung tâm không bằng một biểu tượng xa lạ, mà bằng chính chất liệu văn hóa bản địa, giúp khu tài chính mới không bị tách rời khỏi ký ức sông nước Sài Gòn.
Từ lối đi bộ đến trục không gian công cộng hai bờ sông
Khi đi vào khai thác, cầu đi bộ sông Sài Gòn sẽ mở rộng đáng kể không gian đi bộ, ngắm cảnh ven sông, kết nối trực tiếp công viên Bến Bạch Đằng với công viên bờ sông Thủ Thiêm. Theo nhà đầu tư, cây cầu sẽ tạo thuận lợi cho người dân di chuyển giữa trung tâm và Thủ Thiêm, đồng thời hình thành một không gian sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, thưởng ngoạn cảnh quan sông nước hiện đại, góp phần thúc đẩy kinh tế đêm và du lịch ven sông. Nhưng giá trị sử dụng thực tế sẽ phụ thuộc vào cách tổ chức vận hành, an toàn cho người đi bộ, và việc kết nối cầu với mạng lưới giao thông công cộng, bến tàu, phố đi bộ hiện hữu. Nếu chỉ dừng lại ở vai trò điểm check-in, công trình sẽ lãng phí tiềm năng. Ngược lại, nếu được gắn với hệ thống sự kiện, chợ đêm, tuyến xe buýt, tuyến tàu trên sông, cây cầu có thể trở thành trục xương sống cho một dải không gian công cộng liên hoàn hai bờ sông.
Kết luận: biểu tượng đẹp chỉ có ý nghĩa khi được sống cùng người dân
Sau mốc hợp long, phần việc còn lại là hoàn thiện mặt cầu, lan can, thảm nhựa, hệ thống âm thanh – chiếu sáng, thang máy, thang cuốn, cảnh quan, kiểm định và nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng. Theo kế hoạch, cầu sẽ cơ bản hoàn thành cuối năm 2026 và hướng tới khai thác dịp Tết Nguyên đán 2027, sớm hơn mốc hoàn thiện toàn dự án trước 30/4/2027 mà chủ đầu tư đặt ra. Về mặt biểu tượng, TP.HCM đã có thêm một công trình kiến trúc lá dừa nước ấn tượng; về mặt kết nối, Thủ Thiêm đã có thêm một lối tiếp cận dành riêng cho người đi bộ. Câu hỏi còn lại là thành phố sẽ vận hành cây cầu như thế nào để nó không trở thành một cấu trúc đẹp nhưng trống trải. Nếu được chăm chút như một không gian sống, chứ không chỉ là công trình, cầu đi bộ sông Sài Gòn có thể trở thành nơi người dân nhớ đến mỗi khi nghĩ về một thành phố bên sông, thân thiện với người đi bộ.
