Cầu dây văng 30.000 tỷ: từ công trình giao thông đến trục phát triển vùng
Cầu dây văng gần 30.000 tỷ đồng kết hợp đường bộ và đường sắt bắc qua sông Hậu, nối Vĩnh Long với Cần Thơ, là dự án giao thông Đồng bằng có quy mô lớn, được kỳ vọng trở thành mắt xích chiến lược trong kết nối vùng Mekong, giảm tải Quốc lộ 1 và mở rộng không gian phát triển kinh tế, đô thị, logistics cho toàn khu vực Tây Nam Bộ. Đây không chỉ là một cây cầu mới mà là sự thay đổi tư duy: xây một công trình để phục vụ cùng lúc cao tốc đường bộ và đường sắt cao tốc, thay vì đầu tư riêng lẻ, tốn kém và chậm trễ kết nối. Báo cáo tiền khả thi cho thấy phương án kết hợp đường bộ – đường sắt có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 29.525 tỷ đồng, thấp hơn gần 3.900 tỷ đồng so với việc xây hai cầu độc lập. Quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 km/h cùng đường sắt TP.HCM – Cần Thơ tích hợp biến cầu Cần Thơ 2 thành trục hạ tầng xương sống chứ không chỉ là một điểm vượt sông.
Quy mô, cấu trúc và vai trò của cầu Cần Thơ 2 trong mạng lưới cao tốc
Nhìn vào bản thiết kế, cầu Cần Thơ 2 không chỉ lớn ở chi phí mà còn ở độ tham vọng kết nối. Dự án dài khoảng 17,57 km, bắt đầu từ cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ tại khu vực nút giao Chà Và và kết thúc tại nút IC2, giao với tuyến nối Quốc lộ 91 – Nam Sông Hậu, liên thông với hệ thống cao tốc về phía Cần Thơ. Cầu chính sử dụng kết cấu dây văng, 6 làn xe, mỗi làn rộng 3,75 m, phần đường dẫn và các cầu nhỏ trên tuyến cũng được thiết kế đồng bộ 6 làn, tốc độ 100 km/h và có làn dừng khẩn cấp. Quan trọng hơn, công trình là đoạn tuyến liên kết cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ với cao tốc Cần Thơ – Cà Mau trên trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đồng thời nối với các cao tốc ngang như Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng và Hà Tiên – Rạch Giá – Bạc Liêu. Nói cách khác, đây là mắt xích giúp bức tranh kết nối vùng Mekong từ rời rạc thành liên thông cả trục dọc lẫn trục ngang.
Đường sắt cao tốc TP.HCM – Cần Thơ: bước nhảy chất lượng cho vận tải miền Tây
Điểm đáng chú ý nhất của cầu Cần Thơ 2 chính là tư duy tích hợp đường sắt cao tốc vào cùng một công trình vượt sông. Dự án được nghiên cứu theo phương án kết hợp giữa đường bộ và đường sắt; nếu xây riêng cầu đường bộ và cầu đường sắt, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 33.397 tỷ đồng, trong đó 23.915 tỷ đồng cho cầu đường bộ và 9.483 tỷ đồng cho cầu đường sắt. Phương án xây chung giúp giảm khoảng 3.872 tỷ đồng, tối ưu nguồn lực ngân sách và tránh phải bắc hai cây cầu song song trên cùng dòng sông. Quan trọng hơn, việc tích hợp với tuyến đường sắt TP.HCM – Cần Thơ biến công trình thành nền tảng cho một dòng lưu chuyển hàng hóa và hành khách hoàn toàn khác: nhanh hơn, ổn định hơn, ít phụ thuộc vào thời tiết. Khi hoàn thành, cầu Cần Thơ 2 sẽ góp phần giảm áp lực cho Quốc lộ 1, tăng năng lực vận chuyển giữa TP.HCM, Cần Thơ và các tỉnh miền Tây, tạo lợi thế rõ rệt cho logistics vùng Mekong.
Cầu Cửa Đại 4.500 tỷ: mảnh ghép ven biển song hành với trục cao tốc
Trong khi sông Hậu chuẩn bị đón cầu dây văng kết hợp đường sắt, vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long lại có một mảnh ghép khác: cầu Cửa Đại trên tuyến đường bộ ven biển, tổng vốn hơn 4.564 tỷ đồng, nối trực tiếp Đồng Tháp và Vĩnh Long. Dự án dài khoảng 8,9 km, điểm đầu nối đường tỉnh 877B tại xã Tân Phú Đông (Đồng Tháp), điểm cuối đấu nối với điểm đầu cầu Ba Lai 8 tại xã Bình Đại (Vĩnh Long). Kết cấu cầu bê tông cốt thép và dự ứng lực, rộng 22,5 m với 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ; đường dẫn được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, mặt đường rộng 21,5 m. Về bản chất, cầu Cửa Đại là lời khẳng định rằng phát triển giao thông vùng Mekong không thể chỉ dựa trên trục cao tốc xuyên tâm; cần thêm các trục ven biển để mở không gian phát triển mới, kết nối trung tâm kinh tế, khu sản xuất và đầu mối logistics theo hướng liên hoàn.
Tiến độ 2026–2029 và tác động đời sống: cơ hội hay phép thử?
Cả hai dự án đều bước vào giai đoạn then chốt về thời gian. Với cầu Cửa Đại, công tác chuẩn bị đầu tư và hoàn tất thủ tục được thực hiện trong năm 2026, triển khai đầu tư giai đoạn 2026–2029. Chủ đầu tư đang phối hợp các cơ quan liên quan để sẵn sàng điều kiện khởi công ngay khi được bố trí vốn. Còn với cầu Cần Thơ 2, báo cáo tiền khả thi đã trình vào cuối năm 2025, dự kiến khởi công năm 2027 và hoàn thành, đưa vào khai thác sau khoảng 5 năm xây dựng. Nếu tiến độ được giữ đúng, người dân miền Tây sẽ hưởng lợi trực tiếp: thêm hướng lưu thông hàng hóa, rút ngắn thời gian di chuyển, bớt phụ thuộc vào các tuyến đường hiện hữu vốn thường xuyên quá tải. "Dự án được kỳ vọng góp phần giảm áp lực cho Quốc lộ 1 và các tuyến giao thông hiện hữu, đồng thời nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa, hành khách giữa TP.HCM, Cần Thơ và các tỉnh miền Tây". Câu hỏi còn lại là khả năng giải phóng mặt bằng, nguồn lực và phối hợp vùng có theo kịp kỳ vọng phát triển kết nối vùng Mekong hay không.
