Tốc độ xây dựng APEC Phú Quốc: không phải phép màu mà là lựa chọn chiến lược
Tốc độ xây dựng APEC tại Phú Quốc là cụm các dự án hạ tầng, giao thông và dịch vụ được thi công đồng thời với tiến độ rút ngắn tới mức phá vỡ chuẩn thông thường, nhờ sự kết hợp giữa quản lý công trình xây dựng hiện đại, huy động hàng nghìn lao động làm việc xuyên đêm, áp dụng công nghệ mới và thiết kế giải pháp tài chính dự án hạ tầng riêng cho từng nhà thầu, nhằm bảo đảm toàn bộ hệ thống hạ tầng sẵn sàng cho Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Nếu phải rút gọn bí mật của các dự án Phú Quốc 2027 vào một câu, đó là: tiến độ thần tốc là kết quả của quyết tâm chính trị và năng lực tổ chức, chứ không phải sự liều lĩnh. Chỉ sau một năm, kết cấu bê tông nhà ga T2 sân bay Phú Quốc đã đạt khoảng 95%, mái thép chính hoàn thành, nhiều hạng mục chuyển sang giai đoạn hoàn thiện và lắp đặt thiết bị. Tổ hợp Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC quy mô khoảng 153.000 m2 hoàn thành phần kết cấu thô và mặt ngoài chỉ trong 10 tháng. Những con số này cho thấy một lựa chọn chiến lược: chấp nhận cuộc chạy đua với thời gian để đổi lấy vị thế mới cho đảo ngọc trên bản đồ hội nghị quốc tế.
Hàng nghìn công nhân xuyên đêm: mặt trái và sức mạnh của guồng máy thi công 24/7
Đằng sau các cột mốc tiến độ chưa từng có trong lịch sử xây dựng Việt Nam là hình ảnh hàng nghìn công nhân đội mưa, làm việc xuyên đêm trên đại công trường. Tiến độ xây dựng APEC ở Phú Quốc được tính bằng giờ, không còn bằng tuần hay tháng. Tại nhà ga T2, nhà thầu cho biết công trường thi công từ 7 giờ sáng đến xuyên đêm, cao điểm huy động 2.300–2.600 công nhân cùng khoảng 200 thiết bị, với sản lượng bê tông có ngày đạt 3.000 m³. Trên toàn bộ tổ hợp dự án, riêng khối hoàn thiện nội thất đã tung ra hơn 5.000 lao động, khiến công trường hoạt động suốt 24 giờ không ngơi nghỉ. Quan điểm đáng bàn ở đây là: mô hình thi công 24/7 vừa là sức mạnh, vừa là phép thử về quản lý công trình xây dựng. Không có tổ chức bài bản, việc huy động tới hơn 7.600 kỹ sư và công nhân tại sân bay trong điều kiện mưa lớn liên tiếp sẽ nhanh chóng biến thành hỗn loạn và rủi ro an toàn. Việc một số công trình cao tầng đạt tốc độ 3,5 ngày một sàn ngay giữa cao điểm mùa mưa – nhanh gấp đôi chu kỳ chuẩn trong điều kiện thời tiết lý tưởng – cho thấy guồng máy thi công đã được kiểm soát chặt, nhưng cũng đặt câu hỏi về sức chịu đựng dài hạn của lực lượng lao động nếu mô hình này trở thành “chuẩn mới”.
Quản trị đa tác nhân: khi chính quyền, chủ đầu tư và nhà thầu cùng chia sẻ rủi ro
Điểm khác biệt lớn nhất của các dự án Phú Quốc 2027 không nằm ở bản vẽ, mà ở cách các bên chấp nhận chia sẻ rủi ro để giữ tiến độ. Cùng sự chỉ đạo của tỉnh An Giang, đặc khu Phú Quốc và điều phối của chủ đầu tư, các nhà thầu phải giải bài toán nhân lực, kỹ thuật, tài chính ở quy mô chưa từng có. Chính quyền địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vận chuyển vật liệu ra đảo, trong khi mùa mưa kéo dài, lao động khan hiếm và giá cả biến động. Theo lãnh đạo tỉnh, địa phương đang tập trung nguồn lực, theo sát tiến độ để bảo đảm các dự án hoàn thành theo kế hoạch, các công trình trọng điểm đang bảo đảm hoặc vượt tiến độ, tăng tốc hướng tới những mốc hoàn thành năm 2027. Ở chiều ngược lại, chủ đầu tư không chỉ giao việc rồi đứng ngoài, mà điều phối tổng thể, đặt ra yêu cầu kỹ thuật cao và chọn lọc nhà thầu có năng lực. Các tổng thầu lớn như Coteccons, ATAD được giao những hạng mục phức tạp, trong khi một “hàng rào kỹ thuật” nghiêm ngặt được lập ra để cấm các nhà thầu yếu kém tham gia. Đây là cách quản lý công trình xây dựng mang tính chọn lọc: chấp nhận ít nhà thầu hơn, nhưng mạnh hơn, để giảm nguy cơ đứt gãy tiến độ. Quan điểm này có thể gây tranh luận về cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ, nhưng lại phù hợp với yêu cầu không được phép thất bại của một sự kiện APEC.
Công nghệ và tài chính: hai “mạch máu” nuôi guồng máy tiến độ thần tốc
Nếu nhân lực là cơ bắp, thì công nghệ và tài chính là mạch máu của cuộc chạy đua tiến độ APEC Phú Quốc. Về kỹ thuật, bí mật không nằm ở việc đốt cháy giai đoạn, mà ở khả năng làm chủ công nghệ BIM (Building Information Modeling) tích hợp xuyên suốt từ thiết kế đến quản lý tại hiện trường. BIM cho phép lập bản đồ số hóa 3D toàn bộ hệ thống cơ điện, kiến trúc và kết cấu phức tạp, chạy mô phỏng “nghiệm thu ảo” để triệt tiêu xung đột hệ thống trước khi thi công. Nhờ đó, chủ đầu tư và tổng thầu có thể thiết kế, tối ưu xung đột 3D và thi công phần móng theo phương pháp song song; khi móng hoàn thành thì kết cấu mái thép khổng lồ đã chế tạo sẵn tại nhà máy vừa cập cảng để lắp ráp ngay. Về tài chính dự án hạ tầng, quy mô lớn đồng nghĩa chi phí ứng trước tăng mạnh khi nhiều công trường hoạt động song song. Nhà thầu phải ứng tiền mua vật tư, huy động thiết bị, trả lương, trong khi chu kỳ nghiệm thu và thanh toán khoảng 30 ngày. Chỉ một đợt đổ bê tông phần ngầm bị hoãn vì mưa có thể khiến hố móng ngập nước, mất thêm nhiều ngày xử lý, kéo theo chi phí phát sinh. Để không “đứt mạch máu”, các doanh nghiệp như Tân Minh Nhân phối hợp với chủ đầu tư và ngân hàng thương mại, được cấp hạn mức tín dụng hàng nghìn tỷ đồng cùng giải pháp bảo lãnh, bao thanh toán. Ngân hàng thiết kế giải pháp tài chính riêng cho từng nhà thầu, giúp duy trì dòng tiền liên tục, bảo đảm nguồn lực để thi công xuyên suốt. Đây là điểm đáng chú ý: tiến độ thần tốc không thể tồn tại nếu hệ thống tín dụng không chấp nhận đồng hành và chia sẻ rủi ro.
Kết luận: Phú Quốc đang thử nghiệm một mô hình phát triển hạ tầng mới
Cuộc chạy đua với thời gian để hướng tới Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 trên đảo ngọc Phú Quốc đang thiết lập những cột mốc tiến độ chưa từng có trong lịch sử xây dựng Việt Nam. Nhưng điều đáng nói hơn là: các dự án Phú Quốc 2027 đang thử nghiệm một mô hình phát triển hạ tầng mới, nơi chính quyền, chủ đầu tư, nhà thầu và ngân hàng cùng đứng chung một chiến tuyến. Sự phối hợp này giúp duy trì nguồn lực, giữ nhịp thi công trong bối cảnh thời tiết khắc nghiệt và thời hạn không thể lùi. Quan điểm cuối cùng có thể rút ra là: tốc độ chỉ có ý nghĩa khi đi cùng chất lượng và khả năng vận hành lâu dài. Việc áp dụng công nghệ BIM, thiết kế tài chính riêng cho từng nhà thầu và lập hàng rào kỹ thuật với nhà thầu yếu cho thấy các bên đã ý thức được điều đó. Nếu các công trình như sân bay, Trung tâm Hội nghị APEC, tuyến tàu điện nhẹ và tổ hợp khách sạn hoàn thành đúng tiến độ và vận hành ổn định, Phú Quốc không chỉ có hạ tầng sẵn sàng trước hội nghị quốc tế, mà còn sở hữu một “bộ khung” phát triển dài hạn cho du lịch và dịch vụ cao cấp. Khi ấy, tiến độ thần tốc sẽ không còn là ngoại lệ, mà trở thành chuẩn mực mới cho những dự án hạ tầng chiến lược.
