Lộ trình thống nhất sách đã được xác định
Bộ sách giáo khoa thống nhất là hệ thống sách dùng chung trên toàn quốc, được xây dựng cho các lớp từ lớp 1 đến lớp 12 dựa trên chương trình giáo dục phổ thông đã được rà soát và hoàn thiện. Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến đưa bộ sách này vào sử dụng từ năm học 2028-2029, sau khi hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018. Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng nêu định hướng này tại Hội nghị Báo cáo viên Trung ương tháng 10/2026, tổ chức ở Hà Nội sáng 22/10. Đây là thay đổi có quy mô lớn, nhưng điều phụ huynh và nhà trường nên theo dõi không chỉ là việc cả nước dùng chung sách. Trình tự triển khai mới là điểm then chốt: rà soát chương trình trước, hoàn thiện sách sau. Vì vậy, bộ sách lớp 1-12 cần được nhìn nhận như một phần của quá trình cập nhật nội dung dạy học, không phải một lần đổi sách đơn lẻ.
Đổi mới phải đi cùng giảm tải thực chất
Việc rà soát diễn ra trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển nhanh, chuyển đổi số lan rộng và nhu cầu nhân lực chất lượng cao tăng lên. Điều đó tạo lý do rõ ràng để chương trình GDPT mới cập nhật kiến thức, nhưng không thể biến cập nhật thành cách chất thêm bài vở cho học sinh. Bộ đặt yêu cầu giảm tải chương trình theo hướng không tăng khối lượng kiến thức hay thời lượng học tập; giảm tải cũng không đơn thuần là cắt môn hoặc giờ học. Trọng tâm là xem lại yêu cầu cần đạt theo từng cấp, từng môn, phù hợp lứa tuổi và năng lực. Chương trình dự kiến tăng thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức, đồng thời cập nhật khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, năng lực số, STEM, STEAM và hướng nghiệp. Đây là hướng đi đáng ủng hộ nếu nội dung mới giúp học sinh hiểu và làm được nhiều hơn, thay vì chỉ phải ghi nhớ thêm.
Kế thừa có điều kiện, không ghép sách máy móc
Để kịp lộ trình mà vẫn giữ chất lượng, phương án được đề xuất là lấy bộ sách đã được lựa chọn làm nền tảng cốt lõi, đồng thời tham khảo những bộ sách khác đã được phê duyệt để chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện. Cách làm này có lý hơn việc bắt đầu hoàn toàn từ đầu trong khoảng thời gian chuẩn bị hạn chế: sách hiện hành đã qua thẩm định và được sử dụng trong thực tế, tạo thêm căn cứ để nhận diện điểm phù hợp cũng như hạn chế. Tuy nhiên, kế thừa không có nghĩa là ghép cơ học các bài học từ nhiều bộ. Việc biên tập cần lấy yêu cầu cần đạt của chương trình làm chuẩn, chọn lọc ngữ liệu và học liệu có giá trị, đồng thời bảo đảm mạch nội dung rõ ràng. Chất lượng của sách thống nhất sẽ phụ thuộc vào lựa chọn và kiểm chứng nghiêm túc, chứ không chỉ vào việc tận dụng tài liệu sẵn có.
Phụ huynh và trường học nên chuẩn bị từ đâu?
Với gia đình, điều nên làm lúc này là theo dõi thông tin chính thức và tránh mua sắm theo dự đoán về nội dung hay hình thức của bộ sách sắp tới. Lộ trình còn cần các bước rà soát, biên tập và hoàn thiện; vì vậy, thay sách không nên đồng nghĩa với việc phụ huynh phải tự suy đoán trước yêu cầu học tập mới. Nhà trường có thể chủ động tổng hợp phản hồi của giáo viên, học sinh và gia đình về những điểm đang gây khó khăn trong dạy, học, rồi dùng các phản hồi đó để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển tiếp. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đặt yêu cầu duy trì tính ổn định, liên tục của việc dạy học và hạn chế xáo trộn đối với trường học, giáo viên, học sinh, gia đình. Đây là tiêu chí quan trọng: một bộ sách chung chỉ có ý nghĩa khi quá trình đưa vào lớp học đủ rõ ràng và không làm gián đoạn việc học.
