Bộ sách giáo khoa mới 2028 sẽ là gì và vì sao lại quan trọng?
Bộ sách giáo khoa mới 2028 là bộ sách lớp 1-12 được Bộ GD&ĐT chỉ đạo xây dựng lại toàn diện, rà soát chương trình giáo dục phổ thông và thống nhất sử dụng trên phạm vi toàn quốc nhằm giảm quá tải nội dung, chuẩn hóa chất lượng dạy học và bảo đảm mọi học sinh ở mọi vùng miền tiếp cận cùng một chuẩn kiến thức, kỹ năng. Đây không chỉ là thay đổi về sách, mà là một chương trình giáo dục mới gắn với cải cách giáo dục, điều chỉnh cách chúng ta nhìn nhận việc học ở phổ thông. Ở góc độ phụ huynh, điểm mấu chốt cần nắm là: từ năm học 2028-2029, con em sẽ học theo một bộ sách giáo khoa mới duy nhất trên toàn quốc, với định hướng giảm áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm. Nếu coi sách hiện hành là bản nháp, thì bộ sách giáo khoa mới 2028 chính là phiên bản chuẩn hóa cho cả hệ thống.
Vì sao phải thay đổi: từ khủng hoảng thiếu sách đến áp lực học tập
Động lực lớn nhất cho bộ sách giáo khoa mới không đến từ bàn giấy mà từ thực tế đầy bất cập. Đầu năm học 2026-2027, nhiều địa phương thiếu SGK trầm trọng, phụ huynh phải chạy nhiều nơi xếp hàng tìm mua bộ sách cho con, gây bức xúc và hoang mang về sự ổn định của hệ thống giáo dục. Cùng lúc, Thủ tướng đã có kết luận yêu cầu rà soát chương trình, sách giáo khoa để phù hợp điều kiện kinh tế – xã hội, tránh tình trạng có quá nhiều kiến thức chuyên sâu gây áp lực dạy và học, không cần thiết với mặt bằng phổ thông, đồng thời giảm áp lực thi cử, tuyển sinh. Nói thẳng, chương trình hiện nay vừa rối về tổ chức cung ứng sách, vừa nặng về nội dung. Trong bối cảnh đó, một chương trình giáo dục mới gắn với bộ sách lớp 1-12 thống nhất là bước buộc phải làm nếu muốn cải cách giáo dục đi vào thực chất, thay vì chỉ sửa chữa lặt vặt từng năm học.
Lộ trình và phạm vi thay đổi: từ chỉ đạo trung ương đến từng lớp học
Điểm đáng chú ý là lần này Bộ GD&ĐT không nói chung chung, mà đã phân công rất cụ thể. Vụ Giáo dục Phổ thông được giao xây dựng Kế hoạch rà soát, hoàn thiện chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông để hoàn thành bộ sách giáo khoa mới sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2028-2029. Đồng thời, bộ sách giáo khoa sẽ được xác định bản quyền là tài sản Nhà nước, do Bộ chỉ đạo biên soạn, thay vì để mỗi nhà xuất bản “đấu” nhau bằng nhiều bộ khác nhau. Hiện tại, từ năm học 2026-2027, toàn quốc đang dùng chung một bộ là “Kết nối tri thức với cuộc sống”, như một bước đệm trước khi chuyển sang bộ sách lớp 1-12 mới. Điều này cho thấy Bộ đang đi theo hướng chuẩn hóa dần, thay vì “bật công tắc” thay đổi ngay lập tức. Phụ huynh có thể hình dung: từ nay đến 2028, toàn bộ chương trình sẽ được chỉnh sửa, thử nghiệm và chuẩn hóa để tránh những cú sốc như các lần đổi sách trước đây.
Những thay đổi thực tế với phụ huynh và học sinh
Về mặt đời sống, bộ sách giáo khoa mới 2028 không chỉ là vài cuốn sách đẹp hơn. Bộ GD&ĐT đặt mục tiêu giảm khâu trung gian trong phát hành, nghiên cứu giao địa phương chịu trách nhiệm in ấn, phát hành để tiết giảm chi phí, tiết kiệm ngân sách nhà nước và tiền mua SGK của học sinh. Ban Quản lý các dự án sẽ tiếp nhận, quản lý bản quyền bộ sách thống nhất, xây dựng cơ chế khai thác để phát hành miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh theo lộ trình. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được yêu cầu bảo đảm truy cập miễn phí bản điện tử sách giáo khoa. Nếu những cam kết này được thực hiện nghiêm túc, phụ huynh có quyền kỳ vọng: việc mua sách sẽ bớt cảnh xếp hàng, đẩy giá; học sinh dễ tiếp cận sách điện tử hơn; và áp lực học tập sẽ được điều chỉnh bằng một chương trình giáo dục mới bớt thiên về thi cử, chú trọng hơn đến hiệu quả dạy và học thực chất.
Cải cách giáo dục qua bộ sách thống nhất: cơ hội và điều phụ huynh nên theo dõi
Một bộ sách lớp 1-12 thống nhất trên toàn quốc nghe có vẻ đơn giản, nhưng đó thực chất là trục chính của cải cách giáo dục phổ thông hiện nay. Yêu cầu được đặt ra: chương trình phải phù hợp điều kiện và trình độ phát triển các vùng miền, không quá chuyên sâu, góp phần giảm áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm, và nâng cao hiệu quả dạy và học thực chất. Về nguyên tắc, đây là hướng đi đúng: Nhà nước nắm bản quyền sách giáo khoa, điều phối nội dung, chuẩn hóa chuẩn đầu ra, đồng thời mở đường cho truy cập miễn phí bản điện tử và lộ trình miễn phí sách in. Tuy vậy, phụ huynh không nên chỉ chờ kết quả mà nên chủ động theo dõi quá trình xây dựng chương trình giáo dục mới: các bản dự thảo, hướng dẫn dạy học, phương án đánh giá. Bộ đã được yêu cầu báo cáo Thủ tướng và Phó Thủ tướng trong tháng 10/2026, nghĩa là quyết sách đang diễn ra rất nhanh. Nếu cộng đồng phụ huynh lên tiếng đúng lúc, bộ sách giáo khoa mới 2028 có thể vừa chuẩn hóa, vừa gần với nhu cầu thực tế của người học.
