Từ “Một hành trình, ba điểm đến” tới tham vọng không gian Mekong chung
“Một hành trình, ba điểm đến” là sáng kiến liên kết du lịch giữa Việt Nam, Lào và Campuchia nhằm hình thành tour xuyên biên giới liền mạch, kết nối di sản, danh thắng, văn hóa và ẩm thực thành một sản phẩm du lịch chung cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế, đồng thời tạo thuận lợi đi lại và kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Chiều 26/8, trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Quốc tế TP.HCM, Hội nghị Bộ trưởng Du lịch Campuchia – Lào – Việt Nam lần thứ nhất chính thức khởi động cơ chế hợp tác cấp bộ trưởng, với trọng tâm là cụ thể hóa sáng kiến này. Đây không phải một khẩu hiệu đẹp, mà là bước thử nghiệm táo bạo: biến biên giới quốc gia thành cầu nối trên hành trình Mekong, thay đổi cách du khách trải nghiệm du lịch Đông Nam Á theo tuyến liên quốc gia thay vì từng nước rời rạc.
Kế hoạch hành động 2026–2028: Khi số liệu nói thay cho khẩu hiệu
Việc ba nước thống nhất Kế hoạch hành động chung về hợp tác du lịch CLV giai đoạn 2026–2028 cho thấy liên kết CLMV (thiếu Myanmar) không còn là ý tưởng trên giấy, mà trở thành chương trình có mục tiêu, chỉ tiêu và cơ chế phối hợp rõ ràng. Một câu nói đáng trích là: “Năm 2025, Campuchia, Lào và Việt Nam đón 31,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 10,3% so với năm 2024”. Đây là đường băng để họ đặt mục tiêu 35 triệu lượt khách quốc tế tới khu vực CLV trong năm 2026. Điều đáng chú ý là kế hoạch nhấn mạnh phát triển sản phẩm chung, tạo thuận lợi giao thông, tiếp thị và thương hiệu chung, thay vì chỉ chăm chăm đếm khách qua cửa khẩu. Nếu không có những cam kết này, khẩu hiệu “Một hành trình, ba điểm đến” sẽ nhanh chóng rỗng nghĩa.
Tour xuyên biên giới: Từ những tuyến riêng lẻ tới sản phẩm chung Mekong
Trong nhiều năm, tour xuyên biên giới giữa Việt Nam, Lào, Campuchia đã tồn tại như những sản phẩm riêng lẻ của doanh nghiệp, gắn với vài tuyến kinh điển như Hà Nội – Luang Prabang – Siem Reap. Điều mới mẻ là nay các chính phủ muốn biến những hành trình rời rạc đó thành sản phẩm du lịch chung có cấu trúc rõ ràng, được hỗ trợ bởi chính sách, xúc tiến và thương hiệu thống nhất. Kế hoạch 2026–2028 nêu thẳng ưu tiên “phát triển sản phẩm chung và kết nối, tạo thuận lợi đi lại và giao thông”. Điều này đồng nghĩa du khách sẽ bớt loay hoay với thị thực, thủ tục cửa khẩu, kết nối vận tải; thay vào đó tập trung lựa chọn hành trình Mekong theo chủ đề: di sản, sinh thái, ẩm thực. Nếu các nước làm tới nơi, giá trị gia tăng sẽ chảy về cả khu vực chứ không bị bó hẹp trong một điểm đến.
Kết nối di sản, văn hóa, ẩm thực: Cách biến CLV thành một “siêu tour”
Nguồn lực lớn nhất của liên kết CLMV chính là không gian di sản và văn hóa chung trên hành trình Mekong. Cùng nằm trong không gian này, ba nước sở hữu hệ thống di sản văn hóa, thiên nhiên đặc sắc, với những cái tên được UNESCO ghi nhận như vịnh Hạ Long, phố cổ Hội An, Luang Prabang, Angkor. Các tour xuyên biên giới nay có thể kết hợp di sản, cảnh quan Mekong, núi đá vôi, làng bản và đời sống văn hóa bản địa trong một hành trình liền mạch. Đáng chú ý, Việt Nam đề xuất hai sáng kiến trọng tâm: xây dựng các sản phẩm du lịch liên tuyến thông qua các chuyến khảo sát chung, và tăng cường quảng bá ẩm thực CLV với lễ hội, trình diễn, trải nghiệm. Nếu làm tốt, ẩm thực phở – lạp – amok hoàn toàn có thể trở thành “bộ ba biểu tượng” của một tour Mekong đặc sắc.
Thách thức của một điểm đến chung: Không chỉ là chuyện thêm dấu mộc xuất nhập cảnh
Không thể lãng mạn hóa liên kết CLMV: biến ba nước (và xa hơn là bốn, năm nước) thành “một điểm đến” đòi hỏi hơn những bức ảnh chụp chung tại hội nghị. Kế hoạch hành động chung nêu sáu nhóm ưu tiên, từ phát triển sản phẩm, tạo thuận lợi giao thông, tới phát triển du lịch bền vững, dựa vào cộng đồng và tăng cường thể chế. Nói cách khác, nếu hạ tầng cửa khẩu, chất lượng dịch vụ, tiêu chuẩn hướng dẫn viên và chia sẻ dữ liệu khách không được cải thiện, các tour xuyên biên giới sẽ vẫn vướng điểm nghẽn cũ. Tuy nhiên, việc lượng khách đi lại nội vùng CLV đã đạt 3,18 triệu lượt trong năm 2025, tương đương 10,2% tổng khách quốc tế, cho thấy tiềm năng thực tế chứ không phải kỳ vọng mơ hồ. Câu hỏi giờ đây là: các nước có dám chia sẻ lợi ích để biến hành trình Mekong thành điểm đến chung, thay vì cạnh tranh ngắn hạn từng đoàn khách?
