Piano không chỉ là nhạc cổ điển: Tuyên ngôn của Trà Thanh
Từ dân ca ba miền đến bolero, rock và jazz, hành trình của nghệ sĩ Trà Thanh cho thấy piano nhạc dân ca không còn là ý tưởng thử nghiệm, mà là một con đường nghiêm túc để nhạc Việt bước lên phím đàn, mở ra một thẩm mỹ nghe nhìn hoàn toàn khác cho người yêu piano lẫn người yêu dân ca. Âm nhạc Việt không đứng ngoài những phím đàn đen trắng; nó có thể vang lên với đầy đủ luyến láy, nhịp điệu, và chiều sâu cảm xúc nếu người nghệ sĩ đủ hiểu dân ca và đủ bản lĩnh phá bỏ định kiến.
Điểm mấu chốt trong hành trình Trà Thanh piano là tuyên bố dứt khoát: “Đàn piano không chỉ dành riêng cho những bản nhạc cổ điển Tây phương, mà hoàn toàn có thể vang lên những điệu bolero lãng mạn, nhạc rock sôi động, hay đặc biệt là những điệu dân ca mộc mạc của ba miền đất nước.” Đây không chỉ là một phát biểu mang tính khẩu hiệu, mà là kim chỉ nam cho toàn bộ công việc giảng dạy, sáng tác và chuyển soạn của cô. Chính thái độ này khiến các ranh giới thể loại – giữa nhạc bác học và nhạc bình dân, giữa phương Tây và bản địa – trở nên lỏng hơn, linh hoạt hơn, và giàu khả năng đối thoại hơn.
Từ Nhạc viện đến phòng thu: Hành trình định danh một tiếng đàn
Sinh năm 1976 tại TP.HCM, được đào tạo piano từ nhỏ tại Nhạc viện TP.HCM, rồi có thời gian học tại Nhạc viện P.I. Tchaikovsky ở Moscow, Trần Lê Trà Thanh bước vào âm nhạc với xuất phát điểm rất “hàn lâm”. Nhưng nếu chỉ dừng ở vai trò nghệ sĩ biểu diễn nhạc cổ điển, cô đã không trở thành cái tên được nhắc đến khi nói về nhạc Việt phím đàn. Điều khiến Trà Thanh khác biệt là việc cô dám đưa trải nghiệm biểu diễn đa dạng tại các tụ điểm âm nhạc và ban nhạc ở TP.HCM vào đối thoại với nền tảng cổ điển của mình, từ đó nảy sinh niềm quan tâm lâu dài với jazz và các kết hợp giữa cổ điển và dòng nhạc đương đại.
Chiều 8/8 tại TP.HCM, vai trò kép của Trà Thanh – vừa là nghệ sĩ, vừa là giảng viên – hiện ra rõ nét khi cô tổ chức buổi giới thiệu bộ ba sản phẩm: mini album “Biển Xanh Còn Hát”, tập thơ “Mơ, Yêu & Đời” và sách nhạc “Tuyển tập ca khúc Việt Nam chuyển soạn cho Piano độc tấu”. Đây không chỉ là một ra mắt mang tính trưng bày thành quả, mà giống một bản đồ tư duy về cách cô nhìn âm nhạc: thơ, ca khúc, piano, dân ca – tất cả là những dòng chảy cùng đổ về một bến, nơi tiếng đàn trở thành ngôn ngữ chung.
“Biển Xanh Còn Hát”: Một jazz album Việt Nam mang linh hồn ký ức
Nếu cần một minh chứng rõ ràng cho việc jazz có thể nói tiếng Việt một cách thuyết phục, mini album jazz “Biển Xanh Còn Hát” chính là câu trả lời. Chiều 8/8, Trà Thanh giới thiệu mini album này tại TP.HCM; đó là một jazz album Việt Nam gồm 5 ca khúc do cô sáng tác, với sự tham gia biểu diễn của các ca sĩ trẻ. Các bài hát xoay quanh tình yêu, ký ức, những suy ngẫm về cuộc sống, được xử lý theo phong cách jazz nhẹ nhàng, ấm áp và sâu lắng, cho thấy khả năng dung hòa giữa ngôn ngữ hoà âm tự do và chất trữ tình đặc trưng của nhạc Việt.
Theo chính Trà Thanh, jazz – đặc biệt là piano jazz – cho người sáng tác “không gian tự do trong xử lý giai điệu, hòa âm, phối khí và cách thể hiện”, vì vậy yếu tố jazz được cô đưa vào ở nhiều mức độ khác nhau. Những ca khúc như “Biển xanh còn hát”, “Chốn xưa bình yên”, “Ký ức tình yêu” hay “Đêm Noel bên em” là minh chứng cho cách cô nhìn jazz như một khung mở, chứ không là chiếc khung gò bó. Đáng chú ý, hành trình hoàn thiện album kéo dài từ những phác thảo từ năm 2008 cho đến bản thu âm hoàn tất vào 2/2026, cho thấy sự kiên nhẫn lắng nghe và chỉnh sửa chính mình trước khi gửi gắm tới công chúng.
Đưa dân ca ba miền lên phím đàn: Giữ “hồn” trong khuôn phím
Điểm táo bạo nhất trong dự án của Trà Thanh chính là tham vọng đưa ca khúc và dân ca Việt Nam lên phím đàn piano như một hình thức độc tấu nghiêm túc, chứ không chỉ là bản đệm đơn giản. “Tuyển tập ca khúc Việt Nam chuyển soạn cho Piano độc tấu” tập hợp các tác phẩm được chuyển soạn từ ca khúc và dân ca Việt Nam sang hình thức độc tấu piano, với cấu trúc bốn chương từ kiến thức cơ bản đến ca khúc Việt, dân ca, rồi các sáng tác của chính cô, giúp người học dễ tiếp cận và luyện tập hằng ngày. Đây là một hướng tiếp cận rõ ràng cho những ai muốn đi con đường piano nhạc dân ca nhưng thiếu tài liệu hệ thống.
Tuy nhiên, điểm Trà Thanh nhấn mạnh không phải là kỹ thuật khó hay những chuỗi nốt phô diễn, mà là bài toán “giữ hồn”. Cô thừa nhận cái khó nhất khi đưa dân ca Việt Nam lên phím đàn piano là giữ được cái “hồn”, tính chất luyến láy tự do đặc trưng của từng vùng miền, trong khi dân ca có nhịp điệu rất phong phú – lúc nhanh, hối hả như nhịp nhảy sạp, lúc chậm rãi, êm đềm như nhịp chèo đưa. Để không biến dân ca thành những bản nhạc “đánh cho đẹp”, Trà Thanh tìm hiểu gốc gác làn điệu, giữ nguyên nhịp điệu tiết tấu, dùng kỹ thuật chạy âm giai ngũ cung cho những bài chậm, để tiếng đàn vừa sang trọng vừa vẫn đậm màu truyền thống.
Nhạc Việt phím đàn: Một lời mời cho thế hệ pianists mới
Điều đáng quý ở Trà Thanh là cô không giữ những bản chuyển soạn như “bí kíp riêng”, mà công khai đặt chúng vào tay học viên, giáo viên và người chơi piano phổ thông. Thông qua tuyển tập, cô bày tỏ mong muốn các học viên piano có thể tham khảo rồi tự chuyển soạn những tác phẩm yêu thích; các thầy cô âm nhạc ở trường phổ thông cũng có thể dùng để chơi đàn cho trẻ nghe, thay vì chỉ dạy hát hoặc bật video. Nói cách khác, nhạc Việt phím đàn không chỉ là sân chơi của nghệ sĩ chuyên nghiệp, mà là nguồn cảm hứng để cả cộng đồng yêu piano tìm lại di sản âm nhạc của chính mình thông qua thực hành hằng ngày.
Trong bối cảnh âm nhạc ngày nay “phóng khoáng” và giao thoa mạnh mẽ giữa nhạc cụ, thể loại, Trà Thanh cho thấy một lựa chọn đáng suy ngẫm: thay vì chạy theo những bản cover quốc tế, vì sao các pianists trẻ không bắt đầu từ dân ca quê nhà? Câu trả lời nằm trong chính những bản chuyển soạn mà cô đề nghị sử dụng như tài liệu giảng dạy và luyện tập. Qua đó, tiếng đàn piano ở Việt Nam có cơ hội phát triển một bản sắc riêng – nơi bolero, rock, dân ca, jazz cùng gặp nhau trên cùng bàn phím – và Trà Thanh, bằng hành động kiên định của mình, đã nhen lên một ý thức mới về giá trị của piano nhạc dân ca.
