Truyền cảm hứng là trao cho học sinh quyền chủ động
Giáo viên truyền cảm hứng là người khơi dậy sự tò mò, trao cho học sinh cơ hội tự tìm hiểu và tạo điều kiện để các em biến kiến thức thành cách giải quyết vấn đề trong đời sống. Cô Đỗ Thị Hương Trà, giáo viên Trường THPT chuyên Cao Bằng, làm điều đó bằng những câu hỏi thực tế thay vì chỉ giảng giải kiến thức có sẵn. Trong tiết học của cô, học sinh tự tìm tài liệu, trao đổi và đề xuất cách giải quyết; các em được khuyến khích suy nghĩ độc lập, mạnh dạn trình bày ý kiến. Cách dạy ấy khiến đổi mới lớp học trở thành trải nghiệm cụ thể: học sinh không chỉ nghe, mà phải tìm hiểu và góp tiếng nói vào quá trình học. Sinh năm 1988, cô Trà còn đưa giáo dục STEM và Robotics vào trường, mở thêm cơ hội tiếp cận sáng tạo khoa học cho học sinh vùng cao, trong đó có các em gái dân tộc thiểu số ở địa bàn khó khăn.
Từ những thử nghiệm đầu tiên đến đấu trường công nghệ
Con đường đưa Robotics vào trường không bắt đầu bằng điều kiện hoàn hảo. Cô Trà kể rằng khi mới triển khai, cô phải tìm tài liệu nước ngoài trên mạng rồi cùng học sinh thử nghiệm từng bước. Chính sự sẵn lòng học cùng trò đã biến một lĩnh vực mới mẻ thành hành trình chung, nơi sai sót không phải lý do để dừng lại. Ba năm liên tiếp, cô hướng dẫn đội Robotics 11 đại diện Việt Nam dự Giải vô địch thế giới VEX Robotics tại Mỹ. Thành tích ấy đáng chú ý, nhưng điều có ý nghĩa hơn là những học sinh miền núi được rèn khả năng hợp tác, giải quyết vấn đề và tự tin bước vào sân chơi công nghệ. Vai trò của người giáo viên ở đây không phải làm thay, mà là kiên trì mở cánh cửa để học sinh có thể tự bước qua.
Dựng xây mái trường bằng sự đồng hành
Nếu cô Trà khơi sự chủ động trong từng tiết học, cô Nguyễn Thị Hòa góp phần tạo nền tảng để cả một cộng đồng trường học cùng tiến lên. Gần 30 năm gắn bó với giáo dục, cô là Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường THPT Tức Tranh ở xã Vô Tranh, Thái Nguyên, nơi tập thể phải vượt khó để xây dựng một ngôi trường còn non trẻ. Trường thành lập năm 2023; khi ấy khuôn viên rộng nhưng còn nhiều khoảng đất trống. Cô Hòa cùng cán bộ, giáo viên và học sinh vun trồng cây xanh, chăm sóc bồn hoa, đồng thời xem sự đoàn kết và cảm giác được tôn trọng là phần cốt yếu của môi trường học tập. Cô nêu gương, lắng nghe và góp ý chân thành, nhất là với giáo viên trẻ còn bỡ ngỡ. Sự đồng hành ấy cho thấy chất lượng giáo dục không thể chỉ xây bằng cơ sở vật chất hay mệnh lệnh quản lý.
Cô Hòa cũng chú trọng bồi dưỡng đội ngũ, khuyến khích các tổ chuyên môn trao đổi, nghiên cứu bài học và hỗ trợ đồng nghiệp. Trường quan tâm đến giáo dục đạo đức, hoạt động trải nghiệm và gìn giữ văn hóa địa phương, trong đó có điệu múa Tắc Xình. Học sinh vì thế được học kiến thức đồng thời nuôi dưỡng nhân cách và tình yêu quê hương. Đây là cách xây dựng trường học hạnh phúc bằng những việc cụ thể, từ nề nếp lớp học đến cơ hội tham gia hoạt động tập thể. Khi người đứng đầu biết khích lệ và trao điều kiện để giáo viên phát huy năng lực, sự tiến bộ của từng người có thể trở thành sức mạnh chung của nhà trường.
Chất lượng đến từ con người và sự bền bỉ
Tức Tranh vẫn đối mặt với những giới hạn đáng kể: đội ngũ phần lớn còn trẻ, giáo viên biên chế mỏng, nhiều giáo viên hợp đồng và kinh phí chi thường xuyên eo hẹp. Với hơn 1.000 học sinh, vừa bảo đảm giáo dục toàn diện vừa nâng chất lượng mũi nhọn là áp lực không nhỏ. Nhìn thẳng vào khó khăn khiến kết quả đạt được càng có ý nghĩa. Năm học 2025–2026, học sinh trường đạt 117 giải học sinh giỏi cấp tỉnh, còn tỷ lệ tốt nghiệp THPT duy trì trên 99%; trường cũng triển khai mô hình “Trường học số Mức độ 3”. Những con số ấy không chỉ ghi nhận thành tích, mà còn phản ánh sức bền của một tập thể được dẫn dắt và hỗ trợ. Hai câu chuyện, một từ lớp học STEM và một từ công việc dựng xây nhà trường, cùng nhắc rằng chất lượng giáo dục bắt đầu từ việc khơi gợi năng lực và nuôi dưỡng niềm tin. Đó là đóng góp thiết thực của người thầy: giúp học sinh chủ động, đồng nghiệp vững vàng và mái trường tiến bộ.
