Mở cửa thị trường là bước đi thiết thực
Hợp tác nông sản Việt Nam – Nhật Bản là nỗ lực tháo gỡ điều kiện tiếp cận thị trường, kết nối thương mại với công nghệ và kinh nghiệm sản xuất để hàng hóa hai nước có thể lưu thông thuận lợi, bền vững hơn. Chiều 6/11 tại Nhật Bản, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng hội đàm với Bộ trưởng Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản Takebe Arata về hợp tác nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản. Hai bên thống nhất ưu tiên hoàn tất thủ tục mở cửa cho bưởi Việt Nam và nho Nhật Bản, hướng tới đưa sản phẩm vào thị trường của nhau trong mùa vụ năm 2027. Đây là tín hiệu đáng chú ý cho hoạt động xuất khẩu bưởi: cơ hội không chỉ nằm ở nhu cầu tiêu dùng, mà còn phụ thuộc vào việc hoàn thành quy trình tiếp cận thị trường. Với doanh nghiệp và nhà vườn, mục tiêu mùa vụ tạo mốc cụ thể để chuẩn bị sản lượng, chất lượng và khâu sau thu hoạch.
Đề nghị của phía Nhật Bản rộng hơn hai mặt hàng ưu tiên: bưởi, nho, đào và chanh leo đều được nêu trong nhóm nông sản cần đẩy nhanh mở cửa thị trường. Phía Việt Nam đồng thời nhất trí xem xét các đề nghị liên quan đến cá nóc, thịt lợn, thịt bò và thịt gà theo nguyên tắc từng cặp sản phẩm. Cách làm theo từng mặt hàng giúp chuyển kỳ vọng ngoại giao thành hồ sơ và thủ tục cụ thể. Dù tiến độ còn phụ thuộc vào quá trình xem xét, trọng tâm đã rõ: tạo điều kiện để xuất khẩu nho Nhật Bản và bưởi Việt Nam đi trước, rồi mở rộng danh mục giao thương.
Yamanashi nối thương mại với công nghệ
Ngày 7/11, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng hội đàm với Thống đốc tỉnh Yamanashi Kotaro Nagasaki để trao đổi định hướng hợp tác nông nghiệp. Hai bên nhìn thấy lợi thế bổ trợ về công nghệ, vốn đầu tư, năng lực quản trị, quy mô thị trường và tài nguyên nông nghiệp; vì thế, quan hệ địa phương có thể bổ sung chiều sâu cho các thỏa thuận mở cửa ở cấp quốc gia. Yamanashi sẵn sàng thúc đẩy xuất khẩu nông sản, chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm phát triển bền vững. Giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh đạt 133,8 tỷ yên năm 2025, trong khi rừng bao phủ 77,8% diện tích. Những con số này cho thấy tỉnh có cả hoạt động nông nghiệp đáng kể lẫn kinh nghiệm gắn sản xuất với bảo tồn tài nguyên; đây là nền tảng phù hợp để trao đổi kỹ thuật, không chỉ dừng ở mua bán.
Các hướng hợp tác được đề cập khá cụ thể: chia sẻ và chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp công nghệ cao, hiện đại, bền vững, phát thải thấp; trao đổi kỹ thuật canh tác trên đất dốc, đất phèn; phát triển nhà kính công nghệ cao; cùng kinh nghiệm bảo vệ rừng đầu nguồn, phòng chống lũ quét và sạt lở. Hai bên còn nhấn mạnh đào tạo nhân lực, giao lưu chuyên gia, trao đổi kỹ thuật và kinh nghiệm thương mại hóa sản phẩm. Đây là phần quan trọng đối với giao thương nông sản: mở cửa giúp hàng hóa có cơ hội vào thị trường, còn kỹ thuật và năng lực sau thu hoạch quyết định khả năng đáp ứng yêu cầu chất lượng ổn định. Mô hình liên kết chính quyền, doanh nghiệp và viện nghiên cứu của Yamanashi cũng có thể giúp kết nối các bên tham gia chuỗi giá trị.
Từ cam kết đến chuỗi cung ứng bền vững
Tầm nhìn hợp tác chỉ có ý nghĩa khi thủ tục được hoàn tất và doanh nghiệp có thể tổ chức sản xuất, giao hàng theo yêu cầu. Sau bưởi Việt Nam và nho Nhật Bản, hai bên dự kiến tiếp tục thúc đẩy mở cửa cho chanh leo Việt Nam, đào Nhật Bản, thức ăn cho thú cảnh có thành phần thịt gia cầm của Việt Nam và cá nóc Nhật Bản. Phía Việt Nam cũng đề nghị Nhật Bản hỗ trợ công nghệ cho nông nghiệp xanh, tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu, đồng thời tăng hợp tác về giống cây trồng, công nghệ sau thu hoạch, chế biến và nâng cao chất lượng nông sản. Nếu những hướng này được triển khai song song với thủ tục thị trường, hợp tác nông sản Việt Nhật sẽ có nền tảng tốt hơn: không chỉ tăng cơ hội bán hàng mà còn cải thiện năng lực sản xuất và giá trị của sản phẩm.
Với người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng, lợi ích trước mắt là thêm triển vọng tiếp cận thị trường và đa dạng nguồn cung; lợi ích dài hạn phụ thuộc vào việc giữ chất lượng, xây dựng chuỗi cung ứng có trách nhiệm và chuyển giao công nghệ thành năng lực tại chỗ. Hai cuộc hội đàm trong hai ngày liên tiếp cho thấy mở cửa thương mại và hợp tác địa phương đang được đặt trong cùng một kế hoạch. Tuy nhiên, mục tiêu mùa vụ năm 2027 vẫn là đích cần đạt, không phải kết quả đã hoàn tất. Kết luận cần thẳng thắn: cơ hội cho xuất khẩu bưởi và xuất khẩu nho đang rõ hơn, nhưng thương mại bền vững sẽ đến từ việc biến cam kết thành quy trình kiểm soát chất lượng, công nghệ và kết nối doanh nghiệp thực chất.
