Quản lý phụ tải điện: chiếc khóa cho tăng trưởng công nghiệp Bắc Ninh
Quản lý phụ tải điện là tổng hợp các biện pháp điều chỉnh, dịch chuyển và tối ưu nhu cầu sử dụng điện của khách hàng theo thời gian, nhằm giảm công suất đỉnh, cân bằng cung – cầu và hạn chế quá tải hệ thống mà vẫn giữ ổn định sản xuất, sinh hoạt trong toàn bộ nền kinh tế địa phương. Với Bắc Ninh, đây không còn là khái niệm kỹ thuật trừu tượng mà là yêu cầu sống còn đi kèm chiến lược công nghiệp hóa. Tỉnh đang chứng kiến nhu cầu điện tăng nhanh cùng sự mở rộng các khu công nghiệp và doanh nghiệp FDI. Nếu không kiểm soát phụ tải, mọi kế hoạch thu hút đầu tư công nghệ cao sẽ chậm lại trước khi dây chuyền sản xuất kịp vận hành. Điểm đáng chú ý là tỉnh lựa chọn cách tiếp cận chủ động, coi quản trị phụ tải là "một phần của lời giải bảo đảm cung ứng điện, song hành với đầu tư nguồn và lưới".
Nhu cầu điện Bắc Ninh tăng vọt: lưới điện chịu áp lực kép
Các con số cho thấy nhu cầu điện Bắc Ninh đã bước vào giai đoạn leo thang rõ rệt. Công suất phụ tải cực đại hiện đạt 3.229,7 MW, tăng khoảng 12,6% so với năm 2025. Trong 7 tháng đầu năm, điện thương phẩm đạt 10,551 tỷ kWh, tăng 13,62% so với cùng kỳ; dự kiến cả năm khoảng 18,5 tỷ kWh, tăng 11,45%. Đó là bức tranh điển hình của một tỉnh công nghiệp tập trung nhiều doanh nghiệp FDI và cơ sở tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, vận hành liên tục với nhu cầu điện lớn. Áp lực không chỉ nằm ở nguồn mà còn trên hạ tầng điện năng lượng: các trạm 220kV Bắc Ninh, Bắc Ninh 2, Châu Khê thường xuyên tải cao, thậm chí quá tải ngắn hạn. Khi nắng nóng dịch chuyển phụ tải cực đại từ chiều tối sang buổi trưa, bài toán vận hành càng khó. Nếu chỉ trông chờ bổ sung nguồn mới, Bắc Ninh sẽ luôn đi sau phụ tải và đối mặt nguy cơ nghẽn lưới ngay tại các cực tăng trưởng.
Chiến lược điều chỉnh phụ tải: chia sẻ trách nhiệm với doanh nghiệp
Điểm sáng trong cách Bắc Ninh quản lý phụ tải điện là không đẩy toàn bộ gánh nặng lên phía cung mà kéo doanh nghiệp tham gia chủ động. Công ty Điện lực Bắc Ninh đã ký thỏa thuận điều chỉnh phụ tải với 946 khách hàng trọng điểm, tổng công suất đăng ký khoảng 109,5 MW; 864 khách hàng sản xuất công nghiệp ký thỏa thuận dịch chuyển phụ tải với tổng công suất khoảng 190 MW; 257 khách hàng lớn sẵn sàng điều chỉnh nhanh với khoảng 108 MW khi hệ thống gặp tình huống khẩn cấp. Đây không chỉ là những con số kỹ thuật mà là cam kết chia sẻ rủi ro giữa ngành điện và nhà máy. Về thực chất, các chương trình điều chỉnh, dịch chuyển phụ tải đang giúp Bắc Ninh có "nguồn ảo" để san đỉnh vào giờ cao điểm, giảm sức ép lên trạm 220kV và đường dây. Tuy nhiên, để mô hình này bền vững, tỉnh cần coi doanh nghiệp là đối tác năng lượng, gắn ưu đãi đầu tư với mức độ tham gia quản trị phụ tải thay vì chỉ xem đây là biện pháp tình thế mỗi khi thiếu điện.
Năng lượng tái tạo địa phương và hạ tầng đồng bộ: trụ cột cho giai đoạn 2027-2030
Quản lý phụ tải điện chỉ phát huy tối đa khi đi cùng phát triển năng lượng tái tạo địa phương và đầu tư hạ tầng điện năng lượng đồng bộ. Bắc Ninh đã chọn hướng mở rộng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ. Đến hết tháng 7, tỉnh có 1.078 khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà bán theo giá FIT với 34,945 MW và 994 khách hàng tự sản xuất, tự tiêu với 208,5 MW; tổng công suất 243,445 MW, hỗ trợ khoảng 6% phụ tải toàn tỉnh khi bức xạ cao. Tỉnh đã ban hành đề án phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2025-2035, xác định 417 doanh nghiệp trọng tâm với công suất định hướng tối thiểu 811,5 MW. Chiến lược này gắn chặt với yêu cầu nâng chất lượng dự báo phụ tải, chia sẻ dữ liệu, phát triển nguồn điện phân tán kèm lưu trữ và song song đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn – lưới truyền tải. Nếu các trụ cột này vận hành đồng bộ, Bắc Ninh có cơ hội biến áp lực phụ tải thành lợi thế cạnh tranh trong sử dụng năng lượng xanh của khu vực công nghiệp.
Kết luận: Chủ động hôm nay để giữ nhịp tăng trưởng ngày mai
Cuộc làm việc ngày 19/8 giữa đơn vị vận hành hệ thống điện quốc gia và Điện lực Bắc Ninh về quản lý, đáp ứng phụ tải giai đoạn 2027-2028, định hướng đến 2030 cho thấy tỉnh không chờ đến khi thiếu điện mới hành động. Trong bối cảnh công suất phụ tải mới đăng ký trên 5 MW dự kiến tăng từ 339 MW năm 2026 lên khoảng 847 MW vào năm 2030, cách tiếp cận đó là cần thiết. Thông điệp rõ ràng: muốn giữ đà thu hút FDI, phát triển công nghiệp công nghệ cao, Bắc Ninh phải coi năng lượng là hạ tầng chiến lược ngang hàng với giao thông và đất đai. Quản trị phụ tải, phát triển nguồn tại chỗ, nâng cấp lưới không phải ba lựa chọn tách rời mà là một gói giải pháp bắt buộc. Nếu tỉnh kiên trì với hướng đi này, giai đoạn 2027-2030 sẽ không chỉ là bài kiểm tra sức chịu đựng của hệ thống điện, mà còn là bước định hình vị thế của Bắc Ninh trong bản đồ công nghiệp khu vực.
