Lễ khai giảng công nghệ là gì và vì sao đang bùng nổ?
Lễ khai giảng công nghệ là cách các trường học biến ngày tựu trường từ một nghi thức kéo dài và thiên về phát biểu thành không gian trải nghiệm STEM, robot giáo dục và trải nghiệm AI học sinh, nơi học sinh được trực tiếp thử nghiệm, sáng tạo và kết nối kiến thức với thực hành ngay trong buổi lễ mở đầu năm học.
Điểm chung của xu hướng này là cắt giảm phần lễ, tăng phần hội nhưng theo đúng nghĩa “học bằng làm”. Thay vì ngồi hàng giờ dưới nắng để nghe diễn văn, học sinh được chia nhóm thi tên lửa nước, trình diễn robot, lắp ráp mô hình STEM hay tham gia hoạt động nghệ thuật, văn hóa gắn với chủ đề học tập mới. Đây không chỉ là cách làm mới để thu hút học sinh mà là lựa chọn mang tính chiến lược khi các nhà trường buộc phải trả lời câu hỏi: hệ thống giáo dục sẽ chuẩn bị thế hệ trẻ như thế nào trước làn sóng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.
STEM trong trường học: từ mầm non đến THCS đều bước vào cuộc chơi
Ở Đồng Nai, khẩu hiệu “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” không dừng lại ở lời kêu gọi. Hơn 1 triệu học sinh, học viên và sinh viên bước vào năm học mới trong bối cảnh nhiều trường chủ động đưa STEM trong trường học vào ngay ngày khai giảng, thay vì chờ đến các tiết học chính khóa.
Một trường mầm non đã thiết kế các góc trải nghiệm STEM, STEAM với đồ chơi do cô và trẻ cùng sáng tạo; giáo viên cắt, tạo hình, lắp thêm công tắc, bộ phận điện tử, động cơ để mô hình có thể chuyển động và phát sáng, khiến trẻ tò mò và muốn khám phá hơn. Bậc phổ thông tổ chức sân khấu hóa lịch sử, trình diễn robot, tên lửa nước, cho học sinh áp dụng kiến thức Vật lý, câu lạc bộ STEM và cả công cụ AI để tinh chỉnh sản phẩm. "Những hoạt động này giúp học sinh được khám phá, thực hành, sáng tạo và hứng thú hơn trong ngày chào đón năm học mới".
Robot giáo dục trong lễ khai giảng: Cầu Giấy biến sân trường thành đấu trường công nghệ
Lễ khai giảng ở Trường THCS Cầu Giấy cho thấy robot giáo dục đã bước ra khỏi phòng thí nghiệm để đứng giữa trung tâm sân trường. Ngay trong chuỗi hoạt động chào năm học mới, nhà trường tổ chức vòng chung kết Giải Cầu Giấy VEX IQ 2026 với 58 đội tuyển tham gia. Đây không phải cuộc thi “cho vui” mà là phần kéo dài tự nhiên của hành trình từ sân chơi Robotics trong trường, lên cấp quốc gia rồi đến VEX Robotics World Championship 2026 tại Mỹ, nơi học sinh của trường đã đạt thành tích và được tuyên dương ngay tại lễ khai giảng.
Tổ chức vòng chung kết robot vào đúng ngày tựu trường gửi đi một thông điệp rõ ràng: Cầu Giấy coi STEM và Robotics là trục chính chứ không phải hoạt động ngoại biên. Nhà trường đặt chủ đề “Tiên phong hội nhập”, song song đầu tư thư viện mới, hệ thống Cầu Giấy Digital School và hướng tới kiểm tra cuối kỳ trên máy tính. "Giải Cầu Giấy VEX IQ 2026 thu hút 58 đội tuyển tham gia, thể hiện định hướng tăng cường giáo dục STEM, Robotics trong nhà trường". Đây là phiên bản lễ khai giảng công nghệ nơi học sinh không chỉ xem văn nghệ mà còn điều khiển, lập trình và thi đấu bằng sản phẩm mình tự chế tạo.
Thanh Xuân: 1.400 học sinh học bằng trải nghiệm AI, STEM, nghệ thuật và văn hóa
Nếu Cầu Giấy biến lễ khai giảng thành đấu trường robot, thì Trường THCS Thanh Xuân lại chọn cách biến sân trường thành một “lễ hội học tập”. Sáng 5-9, hơn 1.400 học sinh tham dự lễ khai giảng được tổ chức ngắn gọn, phần nghi thức diễn ra trong khoảng 25 phút để dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động trải nghiệm. Sau khi thực hiện “Nghi lễ tuổi trẻ chào năm học mới” bằng cách chạm tay lên màn hình LED tương tác để kích hoạt biểu tượng chìa khóa mở năm học, học sinh trở về lớp dự khai giảng trực tuyến rồi tỏa ra các khu trải nghiệm.
Phòng STEM là nơi câu lạc bộ STEM & AI giới thiệu các mô hình, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đúng tinh thần trải nghiệm AI học sinh. Ở hoạt động “Nghĩ để khám phá - Lời để cảm”, học sinh kết nối tư duy khoa học với văn học; khu “Thế giới sắc màu” dành cho nghệ thuật, nhạc cụ; khu “Thu Hà Nội” cho các trải nghiệm văn hóa như pha trà sen, làm xôi, tết châu chấu bằng lá; một khu khác mở ra không gian giao lưu văn hóa với Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đức. Theo nhà trường, mục tiêu là áp dụng khẩu hiệu “learning by doing” vào đúng ngày đầu tiên, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy, chuyển đổi số và ứng dụng AI trong năm học mới.
Xu hướng hay trào lưu? Ý nghĩa và những việc tiếp theo
Không thể coi lễ khai giảng công nghệ chỉ là trào lưu “làm cho vui” khi phía sau là sức ép cải cách được cụ thể hóa bằng Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Các nhà trường ở Đồng Nai xác định đổi mới chương trình và xây dựng môi trường học tập hiện đại là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với chuyển đổi số và giáo dục STEM, STEAM từ mầm non đến phổ thông. Một trường mầm non đã công khai định hướng tăng cường chuyển đổi số, tổ chức hoạt động STEM, STEAM phù hợp để khơi gợi nhu cầu khám phá, phát triển toàn diện cho trẻ.
Ở bậc THCS, Cầu Giấy lên kế hoạch hoàn thiện hệ thống số, từng bước đưa KPI vào đánh giá hiệu quả công việc và chuẩn bị điều kiện để thí điểm kiểm tra cuối kỳ trên máy tính khi có hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thanh Xuân thì khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống và xây dựng môi trường học đường hạnh phúc song song với đổi mới dạy học, chuyển đổi số và ứng dụng AI. Câu hỏi còn lại không phải “có nên công nghệ hóa lễ khai giảng hay không”, mà là: các trường có đủ quyết tâm biến 30 phút trải nghiệm trong ngày khai giảng thành cả một năm học gắn học với hành hay không.
